Làng biển hồi sinh sau bão dữ

Nước mắt vùng tôm

Phường Sông Cầu, tỉnh Đắk Lắk là địa phương có thế mạnh về nuôi trồng thủy sản, trong đó nuôi tôm hùm lồng bè trên vịnh Xuân Đài. Tôm hùm ở Sông Cầu đã mang lại cho vùng biển này sự khá giả đáng kể, với nhiều tỉ phú vùng tôm đã xuất hiện tại đây. Nhưng, bão lũ cuối năm 2025 dường như đã cuốn đi tất cả. Theo thống kê, ước tính, những hộ nuôi tôm hùm vịnh Xuân Đài mất hơn 3.000 tỉ đồng, hơn 20 triệu con tôm hùm chết.

Ngư dân xã Sông Cầu sửa chữa, gia cố lại lồng bè để nuôi tôm hùm.

Mọi năm vào tháng chạp, chợ tôm hùm ở thôn Phú Mỹ, phường Sông Cầu, trung tâm thủ phủ tôm hùm Phú Yên cũ, xe chờ hàng phải kéo dài cả cây số. “Mùa này là mùa thu hoạch, nhưng năm nay thì buồn rồi. Tôm không còn để xuất nữa!”, ông Lê Thanh Khoa, chủ một vựa tôm cho hay. Cơn bão số 13 đánh bay của ông Khoa gần 50 lồng tôm, hơn 50 lồng còn lại tôm chết ngạt khi nước ngọt xâm lấn. Ông Khoa bảo, dân nuôi tôm ở đây nào có lạ gì thiên tai. Nhưng năm nay, thiên tai lớn quá, chưa bao giờ vùng biển này gặp sự khốc liệt đến thế. Ai cũng phải hứng chịu, không nhiều thì ít.

Người Sông Cầu vốn sống bằng nghề đi biển và nuôi tôm hùm, nếu không có thiên tai mỗi hộ ít nhất cũng phải lãi cỡ 300-400 triệu đồng mỗi năm, còn nhà nào nhiều lồng bè thì lãi tiền tỉ là bình thường. Nhưng sự nghiệt ngã của thiên tai cuối năm xảy ra đúng vào lúc tôm hùm sắp đạt độ xuất bán. Mất mùa được giá, giá tôm năm nay lại nhỉnh hơn, nhưng đa số hộ nuôi tôm đã chẳng còn tôm để bán nữa.

Ngư dân thả tôm hùm giống để nuôi vụ mới.

Vốn đầu tư cho nghề này mỗi năm là rất lớn, lãi 1 tỉ thì tiền vốn đã 700 triệu. Chỉ riêng tiền mua thức ăn cho tôm (tiền mồi) mỗi năm cũng đã tốn khoảng gần 2/3. Thế nên, đồng tiền của những tỉ phú ở vịnh Xuân Đài phần lớn đều kẹt trong các hợp đồng vay ngân hàng. Bởi thế khi thiên tai tới, khoản nợ khiến nhiều người lo lắng. “Dân nuôi tôm lợi nhuận cao, nhưng làm bao nhiêu đều đầu tư quay vòng vốn. Nên bây giờ đều khó khăn cả”, ông Nguyễn Văn Trung, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân thôn Phú Mỹ chia sẻ.

Trước bão gió thiên tai tàn phá đến tơi tả, người vùng biển tặc lưỡi bảo “người còn thì của còn”. Thế rồi sau mùa bão nổi, họ lại chiu chắt dựng lại cơ nghiệp trong tan hoang. Trên các khu đìa nuôi trồng thủy sản, tiếng người gọi nhau ra vịnh biển làm việc đã vang trở lại, người dân làm lồng bè, người sửa chữa tàu thuyền chuẩn bị vào mùa vụ mới. Người vịnh biển trầm ngâm nhưng vẫn đầy hi vọng, bảo rằng không có gì là không làm lại được. Nhiều người xoay xở làm đủ thứ nghề để gây giống lại đàn tôm đã mất.

Đứng dậy từ “Vịnh tỉ phú”

Khắp vịnh biển Sông Cầu, mà có lẽ cả vùng biển miền Trung từng hứng chịu thiên tai khốc liệt cuối năm 2025, đều đang chung một hành động như thế. Tháng chạp này rất khác, thay vì tấp nập mua bán thủy hải sản, đi sắm Tết, người dân lại bận chằng buộc lồng bè, sửa chữa xây lại nhà cửa, đóng lại những chiếc tàu để đi biển.

Cơn bão quét qua cũng mang theo những điểm mắc cần tháo gỡ. Với chi phí thả giống tôm hùm ban đầu khoảng 24 triệu đồng mỗi lồng, một hộ nuôi trung bình 20 lồng tại vịnh Xuân Đài cần tới gần 480 triệu đồng cho vụ nuôi mới. “Đối với ngành thủy sản, tỉnh đánh giá thiệt hại và cũng đánh giá lại vùng nuôi trồng, để làm sao trong thời gian tới chúng ta vừa triển khai phát triển sản xuất để ngành thủy sản trên địa bàn trở thành nông nghiệp chủ lực, gắn với đó là tái cơ cấu lại lĩnh vực này, bảo đảm phát triển bền vững, bảo đảm môi trường, tránh xung đột, đồng thời giảm tác hại do thiên tai gây ra”, ông Lương Nguyễn Minh Triết, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk chia sẻ tại cuộc kiểm tra thực tế tình hình khắc phục thiệt hại do thiên tai gây ra tại một số địa bàn trong tỉnh cuối năm 2025.

Ngân hàng Chính sách xã hội - Chi nhánh Đắk Lắk cũng thống kê sau bão lũ có hơn 59.000 khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng, với tổng dư nợ thiệt hại trên 1.686 tỉ đồng. Ngân hàng đã xử lí nợ rủi ro cho gần 600 khách hàng, gia hạn nợ cho hơn 500 trường hợp và nhanh chóng giải ngân khoảng 300 trong tổng số 400 tỉ đồng để người dân tái thiết sản xuất, phần còn lại đã được giải ngân trong tháng 12 với lãi suất ưu đãi theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Ngư dân thả tôm hùm giống để nuôi vụ mới.

Người vùng biển đã tính toán thời điểm nuôi trồng, bắt đầu tính toán cả quy mô để tránh lặp lại thiệt hại, và cả chấp nhận việc phải làm lại từ bàn tay trắng. Nếu làm sớm thì sang năm có thể thu hoạch sớm, tránh mùa bão. Ở khu phố Dân Phú 1, phường Sông Cầu, dọc theo gần 2km cung đường ven biển hướng về Vũng Chào những ngày cuối năm không khí đã nhộn nhịp trở lại. Tiếng cưa, tiếng búa, tiếng thợ gọi nhau vang lên giữa mùi gỗ mới. Ngư dân tất bật sửa chữa, đóng mới những bè nuôi tôm hùm. Ông Huỳnh Đình Quang, Phó Chủ tịch UBND phường Sông Cầu cho biết, thực hiện chỉ đạo của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia về rà soát thiệt hại, đề xuất các giải pháp khôi phục sản xuất sau bão lũ, địa phương đã đề nghị cấp trên hỗ trợ con giống cho người dân khôi phục sản xuất. Cùng với đó, chính quyền địa phương đã khẩn trương thống kê, rà soát mức độ thiệt hại được triển khai để làm cơ sở đề xuất các chính sách hỗ trợ.

Những ngày cuối năm, hàng trăm tàu cá bị hư hỏng trong bão số 13 đang được khẩn trương sửa chữa tại các xưởng đóng tàu ở Sông Cầu, Xuân Đài, Xuân Phương hay Tuy An Đông. Tiếng máy hàn, tiếng búa gõ vang lên không ngớt. Những thân tàu trầy xước được nắn chỉnh, những tấm ván bung bật được thay mới. Mồ hôi thấm ướt lưng áo, nhưng trên gương mặt sạm nắng của ngư dân vẫn ánh lên sự quyết tâm. Mỗi con tàu sửa xong là thêm một cơ hội để trở lại với biển, thêm một niềm tin vào ngày mai.

Sau bão lũ, những lồng bè được dựng lại, những con tàu được sửa sang, một mùa mới đang dần mở ra, mùa của hi vọng, mùa của sự hồi sinh và của khát vọng làm chủ biển khơi. Biển có lúc khắc nghiệt, song cũng là nguồn sống bao đời.