Kinh nghiệm tốt
1. Công tác đối ngoại Nhân dân:
Hoạt động của Đoàn là một trong những hình thức đối ngoại Nhân dân, phù hợp với định hướng lãnh đạo cấp cao của hai đảng, hai nhà nước đúng vào dịp kỉ niệm 75 năm quan hệ Việt Nam-Trung Quốc. Điều này được ông Tôn Thạc Bằng, Thứ trưởng Bộ Dân chính, Chủ tịch Hiệp hội NCT Trung Quốc nhấn mạnh, đánh giá cao, coi đây là dịp tốt để Hội NCT Việt Nam và Hiệp hội NCT Trung Quốc trao đổi, hiểu biết, tham khảo kinh nghiệm, vận dụng phù hợp vào điều kiện, hoàn cảnh của mỗi nước. Hai bên đều bày tỏ mong muốn xác lập cơ chế trao đổi Đoàn đại biểu giữa các cấp Hội của nhau, tổ chức giao lưu, đối ngoại Nhân dân trên lĩnh vực công tác NCT. Về vấn đề này, Hiệp hội NCT Thượng Hải cũng đã đồng tình đề xuất sẽ tổ chức giao lưu với Hội NCT Việt Nam một số địa phương.
 |
| Chủ tịch Hiệp hội NCT Trung Quốc Tôn Thạc Bằng chụp ảnh lưu niệm cùng Đoàn công tác Hội NCT Việt Nam tại Bắc Kinh, ngày 24/11/2025. |
2. Sự thích ứng chính sách quốc gia về già hóa dân số:
Trung Quốc với dân số khoảng 1,4 tỉ dân; hiện có khoảng 300 triệu NCT; tỉ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm khoảng 22%; trong đó người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 16%. Tuổi thọ bình quân của người Trung Quốc năm 2024 đạt 79 tuổi; đứng thứ 4 về tuổi thọ trong số 53 quốc gia có thu nhập trung bình và cao, xếp thứ 10 trong G20. Thành tựu này đến từ lối sống lành mạnh và các chiến lược y tế hiệu quả. Một số khu vực như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Đông, Giang Tô đã vượt mốc tuổi thọ trung bình 80 tuổi. Trung Quốc vẫn còn tiềm năng nâng cao tuổi thọ hơn nữa nhờ vào cải thiện điều kiện y tế và sức khỏe cộng đồng. Dự báo trong 10 năm tới, NCT Trung Quốc sẽ chiếm khoảng 30%. Đảng, Nhà nước Trung Quốc xác định NCT là nguồn lực quan trọng cần chăm sóc, bảo vệ, phát huy vào sự nghiệp phát triển đất nước theo định hướng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc.
Nhằm phát huy nguồn lực NCT, Đảng, Nhà nước Trung Quốc đã có tầm nhìn chiến lược thích ứng với xu thế già hóa dân số; bảo đảm tính định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với văn hóa truyền thống; thực hiện cam kết quốc tế vì phúc lợi của NCT Trung Quốc. Hội NCT Trung Quốc là thành viên thường trực của Ủy ban Trung Quốc đại diện NCT; Ủy ban này bao gồm đại diện nhiều Ban, bộ, ngành Trung ương. Năm 1995, Hiệp hội được Quốc Vụ viện phê chuẩn là đơn vị sự nghiệp cấp Tổng cục của Nhà nước. Trước tình hình già hóa dân số, Quốc vụ viện Trung Quốc đã nâng tầm chiến lược quốc gia già hóa dân số; với thể chế, chính sách bao trùm. Năm 1999 ban hành Luật NCT, năm 2021 đã sửa Luật NCT. Cứ 5 năm thì ban hành chương trình hành động quốc gia về NCT. Bên cạnh đó, các bộ luật được ban hành hoặc sửa đổi đều có nội dung liên quan tới NCT. Trung Quốc đã ban hành nhiều chính sách vĩ mô liên quan tới công tác bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò NCT, trong đó có chú trọng tới “Kinh tế bạc”. Chính sách đóng bảo hiểm y tế bao trùm đang được thúc đẩy. Hiện nay có 19 tỉnh, thành phố thí điểm NCT tham gia đóng bảo hiểm y tế với mục tiêu đạt 95%. Chế độ bảo hiểm hưu trí, trợ cấp xã hội đối với NCT ngày càng được mở rộng, phát triển cả số lượng và chất lượng.
|
| Đoàn công tác khảo sát cơ sở dưỡng lão tại cụm dân cư Thúy Uyển 1, thành phố Hàng Châu, Trung Quốc. |
Trung Quốc hiện có 406 ngàn cơ sở dưỡng lão, với khoảng 8 triệu giường chăm sóc toàn phần cho NCT mất khả năng kiểm soát. Có hơn 40 triệu người từ 80 tuổi trở lên được hưởng trợ cấp xã hội. Có cơ sở đào tạo đại học cho NCT. NCT được dùng Internet miễn phí (hiện nay có khoảng 14% NCT dùng Internet). Có các thiết chế văn hóa - du lịch-thể thao không thu phí đối với NCT. Có tư vấn pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NCT. Vai trò NCT được phát huy nhiều trong bảo vệ môi trường, phát triển “Kinh tế bạc” (NCT đóng góp vào tăng trưởng quốc gia khoảng 3 tỉ USD/năm). Sự tương tác xã hội đối với NCT rất thân thiện, lành mạnh, mang đậm tính truyền thống văn hóa, đạo lí nhân bản. Phương châm hành động của Trung Quốc đối với vấn đề già hóa dân số là: Chính phủ có chính sách - Thị trường cung ứng dịch vụ - Xã hội tham gia đồng hành.
Về “Kinh tế bạc”, đến nay cơ bản Trung Quốc đã hoàn thiện đồng bộ chính sách vĩ mô. Có 4 chính sách quan trọng để khuyến khích phát triển “Kinh tế bạc”: Sản phẩm phù hợp được sản xuất, cung ứng cho NCT; hạ tầng cơ sở được ưu đãi đối với kinh doanh, sản xuất đáp ứng nhu cầu NCT; nghĩa vụ đối với quốc gia, NCT; công nghệ hiện đại cần được ứng dụng. Nhà nước có 5 chính sách hỗ trợ phát triển “Kinh tế bạc”: Đầu tư và huy động vốn; Phương thức thanh toán; Đất đai; Đào tạo và bồi dưỡng nhân lực; Tiêu chuẩn hóa về quản trị. Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng hệ thống dữ liệu liên quan tới phát triển “Kinh tế bạc” (dữ liệu nhất thể hóa dùng chung về NCT). Hiệp hội cũng đã tổ chức khảo sát 6 lần về mức sống NCT ở nông thôn, làm cơ sở phục vụ nghiên cứu chương trình, dự án phát triển “Kinh tế bạc”. Công tác tuyên truyền được tăng cường, quảng bá hình ảnh NCT tham gia tích cực vào phát triển “Kinh tế bạc” (hành động tuổi bạc là chương trình tuyên truyền chuyên đề trên truyền hình Trung ương đã tạo lan tỏa sâu rộng trong xã hội). Chú trọng tập huấn, phổ biến kiến thức về chuyển đổi số cho NCT. Thượng Hải, Hàng Châu có nhiều NCT là trí thức bậc cao đã tích cực tham gia phát triển “Kinh tế bạc”. Hiệp hội NCT các cấp rất quan tâm khuyến khích NCT tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng sản phẩm nội địa.
|
| Tham quan “Cộng đồng Moli Trương Giang” tại Thượng Hải |
3. Tổ chức bộ máy của Hiệp hội NCT Trung Quốc:
Đảng, Nhà nước Trung Quốc xác định NCT là nguồn lực quý báu cho phát triển bền vững, hài hòa; coi công tác NCT là sự nghiệp của hệ thống chính trị và toàn xã hội. Hiệp hội NCT Trung Quốc là một đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, cấp Tổng cục, trực thuộc quản lí bởi Bộ Dân chính (trước đây là Bộ Nội vụ) điều hành. Ủy ban Quốc gia về NCT do Bộ trưởng Bộ Dân chính đứng đầu, cùng 33 thành viên là đại diện lãnh đạo của các tổ chức tham gia. Ủy ban này có sự tham gia của Ban Tuyên truyền Trung ương và một số cơ quan thuộc Quốc vụ viện, một số tổ chức quần chúng. Các tỉnh, thành phố cũng có mô hình như trên. Bộ máy tổ chức của Hiệp hội có 3 cấp (cấp Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện). Ngoài ra còn có tổ chức về ngành nghề liên quan tới NCT (tiêu biểu như: Hiệp hội Chăm sóc NCT Thượng Hải). Sợi chỉ đỏ xuyên suốt hoạt động của Ủy ban Quốc gia về NCT và của Hiệp hội NCT Trung Quốc là sự thích ứng chính sách quốc gia đối với vấn đề già hóa dân số.
Đề xuất, kiến nghị
1. Để có cơ sở chính trị, căn cứ pháp lí đủ mạnh nâng tầm sự nghiệp công tác NCT trong kỉ nguyên mới, đề nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư sớm chỉ đạo cấp có thẩm quyền Tổng kết 30 năm thực hiện Chỉ thị số 59/CT-TW ngày 27/9/1995 của Ban Bí thư Trung ương về công tác chăm sóc NCT; trên cơ sở đó ban hành chiến lược quốc gia về NCT trong thời kì già hóa dân số. Chỉ đạo Tiểu ban Văn kiện bổ sung, làm sâu sắc hơn quan điểm của Đảng trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng về sự nghiệp NCT, đúng tư tưởng Hồ Chí Minh coi NCT là “rường cột quốc gia”. Đề nghị Quốc hội chỉ đạo việc sửa Luật NCT năm 2009; xem xét ban hành, sửa đổi các bộ luật, cần quan tâm chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền chú trọng bổ sung các nội dung liên quan tới NCT, trong đó có một số nội dung mới như việc làm cho NCT, bảo đảm nguồn lực tài chính giúp NCT tham gia khởi nghiệp và tạo việc làm, tham gia chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Kính đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan chủ động triển khai Chiến lược quốc gia về NCT; trong đó có giải pháp đột phá về phát triển “Kinh tế bạc”, về xây dựng cơ sở dưỡng lão; về các thiết chế văn hóa phục vụ đời sống tinh thần NCT.
2. Nhà nước sớm ban hành chính sách có tính đặc thù liên quan tới sự nghiệp NCT (chính sách đất đai, thuế, tín dụng, đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, ứng dụng khoa học công nghệ vào các lĩnh vực liên quan tới NCT); để có đủ sức mạnh thể chế, chính sách, bảo đảm cho Việt Nam chủ động thích ứng với xu thế già hóa dân số rất nhanh. Kính đề nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp trong hoàn thiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cần xác định rõ vị trí, vai trò của Hội NCT Việt Nam là cơ quan đại diện cho một lực lượng xã hội đông đảo nhất, có bản lĩnh chính trị rất cao. Sớm lãnh đạo, chỉ đạo kiện toàn tổ chức bộ máy cấp xã/phường bảo đảm tính liên thông, đồng bộ trong toàn quốc, tránh tính tự phát địa phương, như vậy sẽ gây ách tắc công tác NCT ở cơ sở.
