Huỷ án sơ thẩm, trả hồ sơ, để điều tra lại

Trước đó, ngày 3/12/2024, TAND huyện Quốc Oai đã tiến hành xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bà Đỗ Thị Liên, 71 tuổi, Phó Giám đốc Công ty Bình Minh 15 tháng tù về tội “Hủy hoại tài sản”. Cùng tội danh này, 6 bị cáo cao tuổi khác là cán bộ, công nhân viên (CBCNV) của Công ty Bình Minh cũng bị tuyên phạt từ 6 đến 12 tháng tù, riêng Nguyễn Văn Thơm 6 tháng tù được hưởng án treo. Ngoài ra, Hội đồng xét xử (HĐXX) tuyên buộc các bị cáo liên đới phải bồi thường cho bị hại số tiền 27 triệu đồng (Bản án sơ thẩm số: 92/2024/HS-ST của TAND huyện Quốc Oai).

Ngày 12/12/2024, bà Liên và các bị cáo đã kháng cáo toàn bộ Bản án sơ thẩm theo quy định pháp luật vì cho rằng: “Bản án có dấu hiệu trái pháp luật, không khách quan, không toàn diện, không nhân văn dẫn đến bỏ lọt tội phạm” và đề nghị minh oan cho mình và các bị cáo là CBCNV công ty Bình Minh”.

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 2/7/2025, bà Nguyễn Thị Thiết (bị hại) cho rằng: Ngày 6/10/2017, bà đã kí hợp đồng mua của ông Yên (anh trai bà Thiết) 2 thửa đất (1 thửa 3.600 m2, 1 thửa 1.400 m2); nguồn gốc đất là đất khai hoang. Trong tháng 9 và 10/2017, bà Thiết trồng 24 cây bàng Đài Loan và xây 2 bức tường trên đất đã mua. Việc bà Liên chỉ đạo 6 CBCNV Công ty Bình Minh dỡ 24 cây bàng và 2 bức tường bao là sai phạm. Do vậy, bà Thiết đề nghị HĐXX cấp phúc thẩm cần xử lí nghiêm theo quy định pháp luật.

Quang cảnh phiên toà phúc thẩm tại TAND TP Hà Nội.

Tranh luận tại phiên toà, bị cáo Đỗ Thị Liên cho rằng: Khu nhà tập thể văn phòng đa chức năng của Công ty Bình Minh cửa đóng then cài, có tường bao, có cổng, có khóa. Bên khu nhà là các công trình phục vụ sinh hoạt và làm việc của CBCNV Công ty Bình Minh hơn 20 năm qua (từ năm 2002), không tranh chấp. Nguồn gốc đất của khu nhà vốn là đất rừng (không phải đất khai hoang), đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc bà Thiết phá khóa cổng khu nhà, tự ý trồng cây to kín sân ảnh hưởng tới lối ra vào nơi ở, nơi làm việc và nơi đỗ ô tô, xe máy của Công ty và khách hàng. Bên cạnh đó, việc xây tường bịt kín cổng ra vào, bịt kín lối thoát hiểm, là có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tuy nhiên, các cơ quan tố tụng cấp sơ thẩm lại cho rằng, hành vi của bà Thiết là hợp pháp, cây và tường là tài sản hợp pháp của bà Thiết vì bà Thiết đã có hợp đồng mua “bãi đất trống” (tức khu nhà tập thể văn phòng đa chức năng nêu trên của Công ty Bình Minh) là không đúng, không khách quan, không toàn diện. Đó là chưa kể Hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất do bà Thiết xuất trình vô hiệu cả về nội dung và hình thức. Hợp đồng này không được công chứng, chứng thực, không kí nháy từng trang, không có giá cả chuyển nhượng, không trị giá hợp đồng, không chữ kí của người đồng sở hữu,…

Bà Liên cũng cho rằng: Với trách nhiệm là Phó Giám đốc Công ty Bình Minh nên bà có trách nhiệm bảo vệ tính mạng và tài sản của CBCNV và Công ty. Do vậy, bà đã chỉ đạo cán bộ, bảo vệ Công ty dỡ bỏ cây và tường bao vì cho rằng bà Thiết xâm phạm chỗ ở của CBCNV Công ty.

Việc bà Thiết và ông Nguyễn Ngọc Yên (ông Yên là Giám đốc Công ty Bình Minh và là chồng của bà Liên) kí hay không kí Hợp đồng chuyển nhượng thửa đất rộng 3.600 m2 ở thôn Đồng Âm, xã Đồng Xuân, nhưng không công chứng, chứng thực, chỉ có người làm chứng là bà Nguyễn Thị Kim Phượng thì đó là việc của ông Yên và bà Thiết. Ông Yên không thể tự ý chuyển nhượng thửa đất của Công ty Bình Minh. Đây là tài sản của Công ty Bình Minh. Bên cạnh đó, bà Liên cũng cho rằng, bà Thiết tự ý lắp ghép Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với ông Yên. Vì trong diễn biến liên quan, ông Yên khẳng định không chuyển quyền sử dụng thửa đất trên cho bà Thiết và đã có đơn khởi kiện bà Thiết ra TAND huyện Thường Tín (ngày 21/10/2024, TAND huyện Thường Tín (cũ) đã có Thông báo thụ lí vụ án số 70/TB-TLVA để xem xét yêu cầu khởi kiện của ông Yên).

Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Yên và bà Thiết.

Cũng tại phiên toà phúc thẩm, bà Liên tiếp tục khẳng định, đã nộp Văn bản đề ngày 20/3/2025 của Trung tâm Tư vấn, Giám định dân sự (Hiệp hội các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam) phúc đáp TAND huyện Thường Tín về việc Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Yên và bà Thiết cho TAND TP Hà Nội. Theo đó, Hợp đồng này có dấu hiệu giả mạo, chỉnh sửa kĩ thuật, được tạo lập bằng phương pháp lắp ghép nhiều lần, không bảo đảm tính xác thực và giá trị pháp lí... Đây có thể là điểm mấu chốt để thay đổi toàn bộ nội dung của vụ án.

Ngoài ra, các bị cáo cũng cho rằng, việc bà Liên chỉ đạo các bị cáo dỡ cây, dỡ tường là do có nguy cơ mất an toàn, nguy hiểm, không phải mục tiêu phá hoại tài sản. Đồng thời, đây cũng thuộc trách nhiệm của bà Liên (Phó Giám đốc Công ty) trong việc bảo vệ tính mạng và tài sản của CBCNV Công ty Bình Minh. Do vậy, các bị cáo không có lỗi vì họ làm theo chỉ đạo của cấp trên và theo chức năng bảo vệ Công ty.

Tranh luận tại phiên toà, TS. luật sư Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng: Cây và tường có được coi là tài sản hợp pháp hay không? Cần phải được xem xét một cách khách quan và toàn diện. Ngoài ra, Hợp đồng có nghi vấn giả tạo lắp ghép theo kết luận giám định của Trung tâm Tư vấn, Giám định dân sự cũng cần được HĐXX xem xét. Hiện nay ông Yên đang khởi kiện bà Thiết ra TAND huyện Thường Tín đề nghị tuyên Hợp đồng vô hiệu nên cũng cần đợi kết quả giải quyết của TAND huyện Thường Tín. Từ những căn cứ trên, đề nghị HĐXX Tòa án cấp phúc thẩm tuyên hủy bản án sơ thẩm, trả hồ sơ, để cơ quan tiến hành tố tụng điều tra lại những nội dung quan trọng mà cấp sơ thẩm chưa làm sáng tỏ.

Tại phiên toà, đại diện Viện KSND TP Hà Nội nêu quan điểm: Căn cứ hồ sơ, chứng cứ, diễn biến phiên toà, các lời khai của bị hại, bị cáo, Viện KSND Thành phố thấy rằng hồ sơ vụ án còn nhiều mâu thuẫn. Nhiều nội dung quan trọng cấp toà án sơ thẩm chưa làm rõ như: Nguồn gốc đất; hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Yên và bà Thiết; xác định, thẩm định giá cây, giá xây dựng tường... Do đó, đại diện Viện KSND Thành phố đề nghị, huỷ toàn bộ bản án sơ thẩm, trả hồ sơ, để cơ quan tố tụng điều tra lại theo quy định pháp luật.

Sau khi nghị án, HĐXX xét xử phiên phúc thẩm tuyên: Huỷ toàn bộ Bản án sơ thẩm số: 92/2024/HS-ST ngày 3/12/2024 của TAND huyện Quốc Oai, trả hồ sơ, giao Viện KSND khu vực Quốc Oai, Thạch Thất điều tra lại theo thẩm quyền quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự.