Già làng Hờ Gà Vừ giữ bình yên giữa núi rừng đại ngàn

Cụ Hờ Gà Vừ trong buổi làm việc với lãnh đạo Sở Văn hóa thể thao và du lịch Nghệ An.

Sinh ngày 2/4/1952 tại bản Huồi Khe, xã Huồi Tụ, cụ Hờ Gà Vừ sớm gắn bó với quê hương bằng những công việc gần dân. Từ năm 1975 đến 1980, cụ là giáo viên Trường Tiểu học xã Huồi Tụ. Từ năm 1981 đến 1986, cụ đảm nhiệm cương vị Phó Công an xã. Ngày 16/4/1987, cụ vinh dự được đứng vào hàng ngũ của Đảng. Từ năm 1990 đến 1997, cụ giữ chức Chủ tịch UBND xã; từ năm 1998 đến 2008 là Bí thư Đảng ủy xã Huồi Tụ.

Những năm tháng công tác qua nhiều vị trí giúp cụ có thêm vốn sống và sự hiểu biết về đời sống đồng bào nơi vùng cao. Cụ hiểu rằng, ở cơ sở, muốn vận động người dân thì trước hết phải gần dân, hiểu dân và quan trọng hơn cả là phải tạo được niềm tin.

Rời công việc chính quyền, cụ vẫn không rời bản làng. Từ năm 2013 đến nay, cụ được bà con tín nhiệm làm già làng, người có uy tín tại bản Huồi Khe. Chức danh ấy không có quyền hạn hành chính, nhưng được xây dựng bằng sự tin tưởng của cộng đồng.

“Làm già làng thì mình phải sống làm gương cho con cháu, cho dân bản”, cụ Vừ chia sẻ.

Với cụ, đó không chỉ là một lời nói mà là nguyên tắc sống. Cụ chọn cách thuyết phục bà con bằng chính những gì mình làm. Khi đời sống vùng cao còn nhiều khó khăn, gia đình cụ tìm hướng khai phá đất đai, phát triển chăn nuôi, trồng cây ăn quả. Để đưa sản xuất đến một khu đất dưới chân núi Phà Xắc, gia đình cụ từng tự phát cây, đắp đất mở đường. Sau 40 ngày, con đường dài hơn 1,5 km nối khu đất với đường lớn được hoàn thành; nguồn nước từ suối cũng được dẫn về phục vụ sản xuất.

Từ vùng đất từng bị bỏ hoang, một gia trại dần hình thành. Cụ khoanh nuôi khoảng 6 ha rừng để làm nơi chăn thả, phát triển đàn trâu, bò; có thời điểm đàn gia súc của gia đình lên tới 30 con. Mô hình chăn nuôi tổng hợp kết hợp cây ăn quả từng mang lại thu nhập khoảng 100-120 triệu đồng mỗi năm.

Đáng nói, chính diện tích đất này trước đây từng gắn với cây thuốc phiện. Sau khi cây thuốc phiện được xóa bỏ, gia đình cụ chuyển sang những hướng sản xuất phù hợp, biến vùng đất từng mang nhiều hệ lụy thành nơi tạo sinh kế. Cách làm ấy không chỉ đem lại thu nhập cho gia đình mà còn trở thành một minh chứng cụ thể để cụ vận động bà con thay đổi cách nghĩ, cách làm, từng bước ổn định cuộc sống.

Nếu việc làm kinh tế giúp cụ tạo dựng niềm tin thì giữ gìn sự thuận hòa trong cộng đồng lại là công việc cụ dành nhiều tâm sức. Ở bản làng vùng cao, nơi quan hệ gia đình, dòng họ và cộng đồng gắn bó mật thiết, những va chạm trong cuộc sống là điều khó tránh. Điều quan trọng là những khúc mắc ấy phải được giải quyết từ sớm, tránh để chuyện nhỏ trở thành mâu thuẫn lớn.

Gia đình cụ Hờ Gà Vừ là điển hình về phát triển kinh tế tại địa phương.

Khi trong gia đình hoặc giữa những người trong bản có chuyện bất hòa, bà con thường tìm đến cụ. Với kinh nghiệm của người từng nhiều năm làm công tác công an, chính quyền và lãnh đạo địa phương, cụ kiên nhẫn nghe từng bên, phân tích điều phải trái, tìm cách để mọi người hiểu và nhường nhịn nhau.

“Nếu trong gia đình, trong dân bản có mâu thuẫn thì cứ trao đổi với già làng để già làng giải quyết. Khi mình giải quyết thấu đáo thì dân bản sẽ hòa thuận, yên tâm làm ăn, không còn khiếu kiện lên công an xã và ủy ban xã nữa”, cụ Vừ nói.

Với cụ, hòa giải không phải là tìm người thắng, kẻ thua mà là giữ được tình cảm. Một mâu thuẫn được tháo gỡ ngay trong bản không chỉ giúp hai gia đình trở lại thuận hòa mà còn góp phần giữ sự đoàn kết của cả cộng đồng. Khi lòng người yên, bà con mới có thể yên tâm làm ăn, chăm lo cho gia đình và cùng nhau xây dựng bản làng.

Đó cũng là lý do tiếng nói của già làng, người có uy tín vẫn giữ vị trí quan trọng trong đời sống cộng đồng ở Huồi Tụ. Họ là những người gần dân, hiểu phong tục, nắm bắt tâm tư của bà con và có thể cùng cán bộ cơ sở tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng đời sống đoàn kết.

Với cụ Hờ Gà Vừ, những công việc ấy không phải điều gì lớn lao. Có khi chỉ là một buổi ngồi lại với hai gia đình đang có chuyện, một lời khuyên dành cho người trẻ, một lần vận động bà con thay đổi cách làm ăn. Những việc âm thầm ấy, nếu được làm bằng sự chân thành và trách nhiệm, sẽ góp phần tạo nên sự bình yên lâu dài cho bản làng.

Ở tuổi 74, cụ đã có hơn nửa thế kỷ gắn bó với Huồi Tụ. Những chức vụ từng đảm nhiệm đã trở thành một phần ký ức, nhưng sự gắn bó với dân bản vẫn tiếp tục. Từ người thầy giáo, cán bộ công an xã, Chủ tịch UBND xã, Bí thư Đảng ủy xã đến già làng, người có uy tín, mỗi chặng đường đều để lại trong cụ một vốn sống quý giá và một cách nhìn sâu sắc về lòng dân.

Núi rừng Huồi Tụ hôm nay đang đổi thay. Những con đường mới mở ra, những vùng đất từng khó canh tác được khai phá, nhiều gia đình từng bước tìm được hướng phát triển kinh tế phù hợp. Trong sự đổi thay ấy, những người như cụ Hờ Gà Vừ vẫn lặng lẽ đóng góp bằng kinh nghiệm và uy tín của mình.

Bởi với cụ, già làng không phải là một danh xưng để được nhắc đến, mà là trách nhiệm được cộng đồng gửi gắm. Trách nhiệm ấy bắt đầu từ việc sống tử tế, làm gương cho con cháu, biết lắng nghe bà con và sẵn sàng đứng ra tháo gỡ những khúc mắc trong cuộc sống.

Giữa đại ngàn Huồi Tụ, có những đóng góp không thể đo đếm bằng những con số. Đó là khi một gia đình tìm lại được tiếng nói chung, một mâu thuẫn được hóa giải, một người dân yên tâm làm ăn hay những đứa trẻ nhìn vào người lớn để học cách sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Những điều tưởng như giản dị ấy lại chính là nền tảng làm nên sự bình yên của bản làng. Và ở bản Huồi Khe, cụ Hờ Gà Vừ vẫn đang lặng lẽ góp phần giữ gìn những điều quý giá ấy bằng chính cuộc đời, uy tín và cách sống của mình.