Làm giàu từ phủ xanh vùng đất chiến trường xưa

Sinh ra và lớn lên trong những năm tháng gian khó, ký ức tuổi thơ của ông Thơ không có nhiều màu xanh của rừng mà chỉ có đất cằn, những câu chuyện về chiến tranh khốc liệt và cái nghèo đeo bám quê hương.

Sau những năm bôn ba mưu sinh với đủ nghề từ mua phế liệu đến thành lập đoàn xe vận chuyển thuê từ Lào về Việt Nam. Năm 2005, khi nhiều người tiếp tục chọn rời quê tìm cơ hội nơi phố thị, ông lại quyết định thành lập Công ty TNHH MTV Mạnh Triều, vừa trồng rừng vừa mở xưởng chế biến gỗ. Ban đầu chỉ vài héc-ta đất, có vốn ông mua thêm đất, rồi lại tiếp tục trồng thêm cây, từng bước mở rộng diện tích.

Rừng trồng theo tiêu chuẩn FSC được ông Đặng Thơ phủ kín vùng đồi Ái Tử - nơi từng là chiến trường ác liệt của Quảng Trị.

Đất gò đồi bạc màu, khí hậu khắc nghiệt, bom mìn còn sót lại sau chiến tranh khiến việc trồng rừng chưa bao giờ dễ dàng. Có năm cây giống vừa trồng đã gặp nắng hạn kéo dài, chết hàng loạt. Có năm rừng gần đến kỳ khai thác lại bị bão quật gãy. Theo ông Thơ, 6 tháng đầu sau khi trồng là khoảng thời gian người làm rừng thấp thỏm nhất. Ngoài nỗi lo thời tiết còn phải thuê người bảo vệ vì trâu bò thả rông thường xuyên phá hoại cây non. Nhưng khó nhất vẫn là sự chờ đợi. Phải mất khoảng 8 năm cây mới đủ tuổi khai thác. Có lúc nhìn bão kéo đến, ông chỉ biết đứng giữa rừng cầu mong gió đổi hướng. Có năm hạn hán kéo dài, từng hàng cây héo rũ nhưng ông chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bỏ cuộc.

Mỗi mùa mưa nắng đi qua, màu xanh lại dày thêm. Những hố bom dần khuất dưới tán tràm, đồi trọc hóa thành rừng, đất cằn giữ được nước, chim chóc cũng quay trở lại. “Nhìn cây lớn lên cũng giống như nhìn con mình trưởng thành”, ông trải lòng. Khi những cánh rừng đầu tiên bước vào kỳ khai thác, ông Thơ tiếp tục mở hướng đi mới. Theo ông, nếu chỉ bán gỗ nguyên liệu thì người trồng rừng sẽ luôn phụ thuộc vào thị trường; muốn nâng giá trị cây gỗ phải đầu tư chế biến ngay tại quê hương.

Từ một xưởng nhỏ với vài chục công nhân, nhiều năm qua, ông liên tục đầu tư máy móc hiện đại, mở rộng sản xuất. Hiện nhà máy chế biến gỗ rộng hơn 3ha tại Cụm công nghiệp làng nghề Ái Tử, đạt doanh thu trên 20 tỷ đồng, tạo việc làm cho hơn 100 lao động. Sản phẩm chủ yếu cung cấp cho các doanh nghiệp liên kết tại TP Hồ Chí Minh để sản xuất bàn, ghế, giường, tủ... phục vụ xuất khẩu sang châu Âu. Mỗi tháng, công ty sản xuất khoảng 2.500 tấn gỗ nguyên liệu. Toàn bộ rừng trồng và sản phẩm gỗ của doanh nghiệp ông Thơ đều được quản lý theo chuỗi hành trình sản phẩm (FSC CoC), cho phép truy xuất nguồn gốc từ khâu trồng rừng, khai thác đến chế biến.

Theo ông Thơ, phát triển rừng theo tiêu chuẩn FSC đồng nghĩa với việc chấp nhận một con đường khó hơn. Rừng phải để trên 8 năm mới khai thác; ven khe suối phải giữ lại vành đai cây tự nhiên; không đốt thực bì, không khai thác tận thu; người lao động được đào tạo đầy đủ về an toàn. Đổi lại, giá trị gỗ tăng khoảng 15% và đủ điều kiện tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngoài sản lượng từ rừng của công ty, mỗi năm doanh nghiệp còn liên kết thu mua hơn 30.000 tấn gỗ FSC của người dân trong vùng, giúp nhiều hộ yên tâm theo đuổi mô hình trồng rừng bền vững.

Hơn 20 năm qua, từ vài héc-ta ban đầu, ông đã gây dựng hơn 300ha rừng tràm và 20ha cao su. Với ông, giá trị lớn nhất không nằm ở diện tích rừng mà ở việc những quả đồi từng mang đầy thương tích chiến tranh, nay đã phủ kín màu xanh của hòa bình. Ông Mai Văn Nam, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Quảng Trị, cho biết: “Ông Đặng Thơ là nông dân, đồng thời là doanh nhân điển hình trong phong trào thi đua của Quảng Trị, được các cấp, ngành tặng nhiều Giấy khen, Bằng khen. Năm 2025, ông được bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc”.