Để người cao tuổi tiếp tục tỏa sáng trong kỷ nguyên mới

Trao đổi với phóng viên, Chủ tịch Hội NCT Việt Nam Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hoạt động Hội, đưa phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” đi vào chiều sâu, phát triển “kinh tế bạc”, đẩy mạnh chuyển đổi số và tạo môi trường để NCT tiếp tục cống hiến cho gia đình, cộng đồng và đất nước.

PV: Thưa Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình, nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể thấy công tác Hội NCT và phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” đã có nhiều chuyển biến. Ông đánh giá thế nào về những kết quả nổi bật và đâu là điều ông tâm đắc nhất?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Có thể khẳng định, trong nhiệm kỳ qua, công tác Hội và phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” đã có bước phát triển tích cực, ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất hơn. Điều đáng trân trọng nhất là ở bất cứ địa bàn, lĩnh vực nào, chúng ta cũng thấy hình ảnh NCT không chỉ được chăm lo, thụ hưởng chính sách mà còn đang tiếp tục cống hiến cho gia đình, cộng đồng và xã hội.

NCT tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể; tham gia hòa giải ở cơ sở, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; tích cực lao động sản xuất, làm kinh tế, truyền nghề, truyền kinh nghiệm cho thế hệ trẻ. Cả nước có khoảng 750.000 NCT tham gia công tác Đảng, chính quyền, Mặt trận, đoàn thể, thanh tra nhân dân, hòa giải ở cơ sở; khoảng 300.000 NCT tham gia các tổ an ninh, bảo vệ trật tự ở khu dân cư; khoảng 9 triệu NCT đang tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh; trong đó nhiều NCT được vinh danh Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới...

Đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về NCT Việt Nam, Chủ tịch Hội NCT Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Những con số đó cho thấy: NCT là nguồn lực quý báu của đất nước. Vì vậy, chăm sóc NCT phải luôn đi đôi với phát huy vai trò NCT. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt của phong trào “Tuổi cao - Gương sáng”.

PV: Ông vừa nhấn mạnh NCT là nguồn lực. Vậy trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, cách tiếp cận về NCT cần thay đổi như thế nào?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Tôi cho rằng đây là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng. Già hóa dân số vừa đặt ra thách thức, vừa mở ra những cơ hội mới. Thách thức trước hết là áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội, y tế, chăm sóc dài hạn và đời sống của một bộ phận NCT còn nhiều khó khăn. Nhưng ở chiều ngược lại, chúng ta có một lực lượng NCT đông đảo, giàu kinh nghiệm, trí tuệ, bản lĩnh, vốn sống và có tinh thần trách nhiệm với gia đình, quê hương, đất nước.

Do đó, không thể chỉ nhìn NCT dưới góc độ là đối tượng cần chăm sóc, hỗ trợ. Phải nhìn nhận NCT là một bộ phận quan trọng của nguồn nhân lực xã hội, là vốn quý để đóng góp cho phát triển bền vững đất nước. Văn kiện Đại hội VII Hội NCT Việt Nam cũng xác định rất rõ yêu cầu phải nâng cao chất lượng cuộc sống NCT đồng thời phát huy nguồn lực từ NCT đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội.

Tôi cho rằng, khi thay đổi cách nhìn thì phương thức hoạt động của Hội cũng phải thay đổi. Hội không chỉ làm tốt nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc mà phải tạo môi trường để NCT được sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc và tiếp tục cống hiến.

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Hội NCT Việt Nam nhấn nút phát động Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2025 và khởi động Chương trình “Mắt sáng cho NCT”.

PV: Vậy theo ông, phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” cần đổi mới như thế nào để thực sự trở thành động lực phát huy vai trò NCT trong giai đoạn mới?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Trước hết phải xác định “Tuổi cao - Gương sáng” không phải là phong trào mang tính hình thức, càng không phải chỉ là việc biểu dương, khen thưởng. Cốt lõi của phong trào là khơi dậy tinh thần trách nhiệm, ý chí tự lực, tự tin và khát vọng cống hiến của NCT.

Mỗi địa phương, mỗi cơ sở Hội cần căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn nội dung phù hợp. Nơi nào có nhiều NCT làm kinh tế giỏi thì phát huy kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh; nơi nào có thế mạnh về văn hóa thì phát huy vai trò NCT trong gìn giữ di sản, truyền thống; nơi nào có vấn đề về an ninh trật tự, hòa giải cơ sở thì phát huy uy tín của NCT. Điều quan trọng là phải để phong trào xuất phát từ chính nhu cầu và khả năng của NCT, tránh áp đặt, chạy theo thành tích.

Trong nhiệm kỳ tới, xây dựng tổ chức Hội vững mạnh và thúc đẩy phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” tiếp tục được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm. Tôi mong muốn mỗi cán bộ Hội phải thật sự gần NCT, hiểu NCT, biết NCT cần gì và có thể đóng góp gì. Khi đó, phong trào sẽ có sức sống từ cơ sở.

PV: Một trong những điểm mới được đề cập nhiều là phát triển “kinh tế bạc”. Đây là khái niệm còn khá mới đối với xã hội. Hội NCT Việt Nam nhìn nhận vấn đề này ra sao?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: “Kinh tế bạc” cần được hiểu theo nghĩa rộng, gắn với quá trình già hóa dân số và nhu cầu ngày càng đa dạng của NCT. Đây không chỉ là vấn đề kinh doanh các sản phẩm, dịch vụ dành cho NCT mà còn liên quan đến việc tạo điều kiện để NCT tiếp tục tham gia hoạt động kinh tế phù hợp với sức khỏe, năng lực và điều kiện của mình. Như vậy cần mở rộng hệ sinh thái kinh tế bạc.

NCT có tri thức, kinh nghiệm nghề nghiệp, quan hệ xã hội và vốn sống. Nếu được tạo môi trường phù hợp, họ có thể tiếp tục tạo ra giá trị cho gia đình và xã hội.

Vì vậy, tham mưu phát triển “kinh tế bạc” ở Việt Nam được xác định là một trong những khâu đột phá của nhiệm kỳ 2026-2031, cùng với đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực và đổi mới phương thức hoạt động, chuyển đổi số trong công tác Hội. Đây là vấn đề mới, cần nghiên cứu thận trọng, có cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện Việt Nam. Mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng cuộc sống và phát huy tốt hơn giá trị của NCT đối với đất nước trong kỷ nguyên mới.

PV: Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ. Với một tổ chức có đông hội viên cao tuổi, đây vừa là cơ hội vừa là thách thức. Hội sẽ làm gì để NCT không bị đứng ngoài quá trình chuyển đổi số?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Chuyển đổi số là xu thế không thể đảo ngược. NCT không thể đứng ngoài xu thế đó. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận thực tế rằng trình độ tiếp cận công nghệ của NCT còn hạn chế và không đồng đều. Vì vậy, chuyển đổi số trong công tác Hội phải lấy NCT làm trung tâm, bắt đầu từ những việc thiết thực, dễ hiểu, dễ sử dụng; từ đó tập huấn kiến thức, kỹ năng chuyển đổi số phù hợp.

Hội xác định tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đổi mới phương thức hoạt động và đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”, hướng tới phổ cập kỹ năng số cho NCT. Tôi mong muốn NCT không chỉ biết sử dụng điện thoại thông minh để liên lạc mà còn có thể sử dụng công nghệ để tiếp cận thông tin chính thống, chăm sóc sức khỏe, giao tiếp xã hội, học tập, tham gia các hoạt động cộng đồng và bảo vệ mình trước những rủi ro trên môi trường số.

PV: Một vấn đề được NCT đặc biệt quan tâm là chính sách. Trong nhiệm kỳ mới, Hội sẽ tập trung vào những nội dung nào để bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích chính đáng của NCT?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của NCT là nhiệm vụ xuyên suốt của Hội. Hội sẽ tiếp tục chủ động tham mưu, đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật về NCT; phối hợp với các bộ, ngành rà soát những vấn đề còn bất cập; đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách ở cơ sở. Trong đó có những vấn đề rất thiết thực như bảo hiểm y tế, chúc thọ, mừng thọ, trợ cấp xã hội và các chính sách an sinh khác. Văn kiện nhiệm kỳ mới cũng đặt yêu cầu phối hợp giám sát việc cấp thẻ BHYT, thực hiện chúc thọ, mừng thọ và các chế độ, chính sách liên quan đến NCT.

Tôi cho rằng chính sách dù tốt đến đâu nhưng nếu triển khai không đầy đủ, không kịp thời thì quyền lợi của NCT vẫn chưa được bảo đảm. Vì vậy, vai trò của tổ chức Hội trong tuyên truyền, hướng dẫn, giám sát và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của NCT là rất quan trọng.

PV: Trong bối cảnh tổ chức bộ máy đang được sắp xếp, tinh gọn, Hội NCT phải làm gì để vừa ổn định tổ chức, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Tinh gọn bộ máy không có nghĩa là giảm vai trò, trách nhiệm của Hội. Ngược lại, đây là yêu cầu để tổ chức Hội hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn. Điều quan trọng nhất là phải hướng mạnh về cơ sở, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Hội, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, giảm hành chính hóa, tăng hoạt động thực chất.

Trong nhiệm kỳ tới, Hội đặt mục tiêu xây dựng tổ chức Hội vững mạnh toàn diện, nâng cao năng lực cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường phối hợp, xã hội hóa để huy động nguồn lực chăm lo, phát huy vai trò NCT. Cán bộ Hội phải thực sự tâm huyết, trách nhiệm, gần hội viên, sát cơ sở. Tôi đặc biệt coi trọng điều này, bởi hoạt động Hội cuối cùng phải đến được với từng hội viên, từng NCT.

PV: Thưa ông, ông muốn gửi gắm điều gì tới cán bộ, hội viên và NCT cả nước trong nhiệm kỳ mới?

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình: Tôi mong muốn mỗi cán bộ, hội viên và NCT cả nước tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp của NCT Việt Nam, luôn giữ vững tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng”.

Tuổi cao không đồng nghĩa với ngừng cống hiến. Mỗi NCT tùy điều kiện, sức khỏe và khả năng của mình đều có thể đóng góp cho gia đình, cộng đồng và đất nước. Người làm kinh tế giỏi là “gương sáng”; người tham gia hòa giải, giữ gìn an ninh trật tự là “gương sáng”; người giáo dục con cháu, giữ gìn đạo đức, truyền thống gia đình cũng là “gương sáng”. Điều quan trọng là chúng ta phải tạo ra một môi trường để NCT được tôn trọng, được chăm sóc, được phát huy và được tiếp tục cống hiến.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định tại buổi gặp mặt 85 NCT tiêu biểu toàn quốc trong các phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2021-2026: “Một NCT sống mẫu mực có thể làm yên một gia đình. Một NCT có uy tín có thể làm thuận một cộng đồng. Một NCT còn đau đáu việc nước, việc dân có thể truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ”.

Nhiệm kỳ 2026-2031 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội NCT Việt Nam xác định phải tiếp tục đổi mới, sáng tạo, chủ động thích ứng với già hóa dân số, làm tốt hơn nữa công tác bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT.

Tôi tin tưởng rằng cán bộ, hội viên và NCT cả nước sẽ tiếp tục đoàn kết, phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, bản lĩnh và uy tín của mình, góp phần xây dựng tổ chức Hội ngày càng vững mạnh, đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Chủ tịch!