Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra ngân hàng thương mại cổ phần có “sân sau” là doanh nghiệp bất động sản

Rất cần thiết

Theo đó, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết Phiên họp Chính phủ thường kì tháng 2/2025, trong đó yêu cầu NHNN đẩy mạnh hơn nữa công tác thanh tra, kiểm tra, nhất là các ngân hàng TMCP có “sân sau” là các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp bất động sản.

NHNN cũng phải chịu trách nhiệm về việc triển khai các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất cho vay theo chỉ đạo của Thủ tướng, chủ động điều chỉnh giảm lãi suất điều hành bằng các công cụ thuộc thẩm quyền; giám sát hoạt động của các tổ chức tín dụng, việc công bố lãi suất tiền gửi và cho vay; nghiêm cấm, xử lí nghiêm các ngân hàng thương mại cạnh tranh lãi suất không lành mạnh.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng yêu cầu NHNN nghiên cứu giao bổ sung chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng theo thẩm quyền; rà soát cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục vay vốn tín dụng, đẩy nhanh vốn tín dụng đối với các đề án, dự án, lĩnh vực tạo động lực cho tăng trưởng, nhất là tăng trưởng xanh.

Ngoài ra, Chính phủ yêu cầu ngành ngân hàng cần nâng quy mô chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm sản, thủy sản lên khoảng trên 100.000 tỉ đồng và mở rộng phạm vi, đối tượng tham gia thành Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản.

Cũng tại Nghị quyết, Chính phủ giao NHNN chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục nghiên cứu triển khai các gói tín dụng ưu đãi cho người trẻ dưới 35 tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở.

Tránh rủi ro, hệ lụy cho nền kinh tế

Dư luận đánh giá cao việc Chính phủ ban hành Nghị quyết đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra các ngân hàng TMCP có các doanh nghiệp “sân sau”, đặc biệt là doanh nghiệp bất động sản.

Bởi thực tế thời gian vừa qua, những vụ doanh nghiệp tư nhân do cá nhân nắm giữ tỉ lệ % cổ phần trong các ngân hàng TMCP là rất nhiều. Trong đó, có những trường hợp do công tác thanh tra, kiểm tra chưa được chặt chẽ, thậm chí là tiêu cực nên mới dẫn đến đại án Ngân hàng SCB, gây hệ lụy rất lớn cho các khách hàng, cổ đông và lũng đoạn nền kinh tế.

Bên cạnh đó, các ngân hàng TMCP hiện nay đều do các doanh nhân tư nhân làm lãnh đạo, nắm giữ một lượng lớn % cổ phần, có nhiều trường hợp lãnh đạo có công ty kinh doanh bất động sản. Do đó, việc đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra các ngân hàng có các doanh nghiệp “sân sau”, nhất là doanh nghiệp bất động sản là cần thiết, cấp bách làm lành mạnh, minh bạch thị trường tín dụng, tránh rủi ro, góp phần ổn định nền kinh tế phát triển bền vững hơn.

Theo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), từ ngày 1/7/2024, các Ngân hàng phải công bố thông tin về cổ đông nắm từ 1% vốn điều lệ trở lên. Quy định mới kì vọng giúp thị trường và cơ quan quản lí có cái nhìn rõ ràng hơn về cơ cấu sở hữu tại các ngân hàng, từ đó đánh giá chính xác rủi ro và tiềm năng của từng nhà băng.

Thậm chí, Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) cũng mở rộng khái niệm người có liên quan nắm cổ phần ngân hàng cần công bố công khai, bao gồm cả ông, bà nội; ông, bà ngoại; cô, dì, chú, bác, các cháu, tức là 5 thế hệ.

Trước đó, tháng 11/2024, Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng thuộc NHNN có văn bản đề nghị NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố cần thanh tra, giám sát chặt chẽ các chi nhánh của Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank), đặc biệt là hoạt động cấp tín dụng…

Trong văn bản đề nghị (do Quyền Chánh thanh tra, giám sát ngân hàng kí) gửi NHNN Việt Nam, cơ quan này cho biết, qua tổng hợp các kết luận thanh tra tại Eximbank, ngân hàng này còn tồn tại, vi phạm, đặc biệt là hoạt động cấp tín dụng liên quan đến những lỗi chủ quan dẫn đến nợ xấu... tiềm ẩn rủi ro trong hoạt động của ngân hàng.

Để bảo đảm Eximbank hoạt động an toàn, tuân thủ quy định của pháp luật, Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng đề nghị NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị đối với Eximbank tại kết luận thanh tra theo quy định và chức năng, nhiệm vụ được giao theo văn bản trên.

Văn bản cũng ghi rõ: “Thực hiện thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động của chi nhánh Eximbank trên địa bàn; đặc biệt là hoạt động cấp tín dụng, bảo đảm Eximbank tuân thủ đúng quy định pháp luật, xem xét, áp dụng các biện pháp xử lí theo thẩm quyền khi phát hiện Eximbank không tuân thủ quy định của pháp luật (nếu có)”