‘Giữ lửa’ làng nghề từ sản phẩm OCOP

Tính đến nay, sau 8 năm thực hiện Chương trình OCOP, toàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 692 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm đạt hạng 5 sao, 64 sản phẩm đạt hạng 4 sao và 626 sản phẩm 3 sao. Thông qua việc thúc đẩy liên kết trong sản xuất và tiêu thụ, Chương trình OCOP đã mang lại sức sống mới cho nhiều vùng quê, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân trên địa bàn tỉnh.

Nâng tầm thương hiệu

Dưới nắng gió của miền biển xứ Thanh, làng nghề truyền thống mắm Khúc Phụ (xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa) vẫn được lớp lớp các thế hệ người dân nơi đây gìn giữ, đến nay đã hàng trăm năm tuổi. Từ khát vọng “giữ lửa” nghề truyền thống, nhiều người trẻ đã tiếp nối thế hệ cha, ông cần mẫn làm nên những giọt mắm đậm đà, tinh túy vị trăm năm.

Nhà xưởng sản xuất nước mắm của Công ty TNHH Khuê Các, xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa.

Là một xã ven biển nên nhiều năm qua, xã Hoằng Thanh luôn chú trọng phát triển các ngành nghề thế mạnh. Vì vậy, hệ thống sản phẩm OCOP của địa phương này cũng tương đối đa dạng.

Theo số liệu của phòng Kinh tế - UBND xã Hoằng Thanh, tính đến tháng 6/2026, toàn xã có 20 sản phẩm OCOP được xếp hạng từ 3-5 sao. Nổi bật nhất là sản phẩm Mắm tôm Lê Gia, Nước mắm Lê Gia - cốt đặc biệt được xếp hạng 5 sao. Sản phẩm Mắp tép Lê Gia; Ruốc (chà bông) tôm sú Lê Gia; Ruốc (chà bông) tép biển Lê Gia; thịt chưng mắm tép Lê Gia và Nước mắm Bà Hoan được xếp hạng 4 sao.

Các sản phẩm OCOP được xếp hạng 3 sao nổi bật như: Nước mắm cốt Tân Mai, Nước mắm Bà Hảo, Mắm tép Bà Hảo, Nước mắm Độ Vân; Cá thu nướng Hương Việt, Đông trùng hạ thảo Lạch Trường, Rượu đông trùng hạ thảo Lạch Trường, Nước rửa chén Hồi Long, Dầu gội hương Hồi Long, Rượu nếp Đại Long, Nem chua Mạnh Hưng.

Anh Nguyễn Văn Các, chủ thương hiệu Nước mắm Bà Hoan đạt OCOP 4 sao.

Ngoài việc duy trì các sản phẩm đã được công nhận, xã Hoằng Thanh đã đăng ký trong giai đoạn 2026-2030 đề nghị công nhận lại sản phẩm Nước mắm Bà Hảo. Đồng thời, đăng ký phát triển mới các sản phẩm Nước mắm Phúc Phụ, Nước mắm Tuyến Khiêm, Nước mắm Yến Ùi, Cá khô Yến Ùi. Đây là cơ sở để mở rộng số lượng chủ thể tham gia Chương trình OCOP, tiếp tục khai thác lợi thế ngành nghề chế biến thủy sản truyền thống tại địa phương và nâng cao giá trị sản phẩm.

Sau nhiều năm sinh sống ở nước ngoài, anh Nguyễn Văn Các (thôn Bắc Sơn, xã Hoằng Thanh), quyết định từ bỏ mức lương hấp dẫn về quê khởi nghiệp với nghề làm mắm. Từ truyền thống gia đình với 4 đời làm nước mắm, anh Các đã xây dựng nên thương hiệu Nước mắm Bà Hoan đạt chứng nhận OCOP 4 sao, đồng thời thành lập Công ty TNHH Khuê Các năm 2017.

“Nghề làm mắm Khúc Phụ đã gắn bó với tuổi thơ của tôi. Vì vậy, khi còn sinh sống và làm việc tại nước ngoài, tôi đã ấp ủ khát vọng được trở về quê hương để tiếp tục phát triển nghề làm mắm truyền thống”, anh Các bộc bạch.

Đến nay, thương hiệu Nước mắm Bà Hoan đã có mặt ở nhiều tỉnh, thành trong nước. Ngoài sản phẩm chủ lực là nước mắm, Công ty TNHH Khuê Các hiện kinh doanh thêm các sản phẩm mắm mực, mắm tôm, mắm tép. Công ty có 3 xưởng sản xuất với diện tích hơn 2.000 m2. Trung bình mỗi năm, xuất xưởng khoảng trên 5 vạn lít nước mắm. Tạo việc làm thường xuyên cho gần 40 lao động, với mức thu nhập bình quân khoảng 10 triệu đồng/tháng.

“Nhà xưởng được xây dựng theo tiêu chuẩn khép kín, đảm bảo về chất lượng. Hiện tại, công ty cũng đang xin chủ trương để mở rộng nhà xưởng, nâng cao chất lượng đưa sản phẩm Nước mắm Bà Hoan đạt OCOP 5 sao”, anh Các chia sẻ.

Chinh phục thị trường lớn

Nhà máy của Công ty TNHH thực phẩm và TMDV Lê Gia.

Trong số 7 sản phẩm OCOP được xếp hạng từ 4-5 sao của xã Hoằng Thanh, riêng Công ty TNHH thực phẩm và TMDV Lê Gia có tới 6 sản phẩm. Trong đó, sản phẩm Nước mắm Lê Gia - cốt đặc biệt và Mắm tôm Lê Gia được xếp hạng OCOP 5 sao quốc gia. Đây cũng là đơn vị OCOP 5 sao duy nhất của tỉnh Thanh Hóa. Người sáng lập thương hiệu nước mắm và mắm tôm Lê Gia là ông Lê Anh - người từng khước từ mức lương kỹ sư nghìn đô để trở về với biển, với nghề mắm quê nhà.

Là đầu ra của hàng nghìn ngư dân bám biển và diêm dân làm muối, Lê Gia xác định sứ mệnh tạo ra những giọt mắm đậm đà hương vị quê hương. Đồng thời, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và tài nguyên bản địa, tác động tích cực tới cộng đồng và xã hội.

Du khách tham quan nhà máy sản xuất nước mắm đạt OCOP 5 sao của Lê Gia.

Từ khát vọng vươn mình ra “biển lớn”, Lê Gia đã đầu tư khu nhà máy rộng hơn 12.000 m2 tại xã Hoằng Thanh. Bên trong khu nhà máy là những thùng gỗ Bời Lời cỡ lớn được xếp thẳng tắp, với không gian thoáng đãng, sạch sẽ, vô cùng thuận tiện cho du khách tham quan, trải nghiệm nghề làm nước mắm truyền thống.

Sản phẩm nước mắm Lê Gia được làm hoàn toàn từ cá cơm tươi và muối hạt ủ 2 năm, lên men trong thùng gỗ suốt 24 tháng bằng phương pháp nén gài truyền thống, không thêm phụ gia hay chất bảo quản. Cùng với nước mắm, Lê Gia còn phát triển các dòng sản phẩm gia vị truyền thống như mắm tép, mắm tôm, ruốc tôm sú, ruốc tép biển. Mỗi sản phẩm đều mang trong mình hương vị nguyên bản, tự nhiên được cam kết chất lượng với người tiêu dùng.

Ngoài được xếp hạng OCOP từ 4-5 sao, các sản phẩm của Lê Gia còn đạt nhiều chứng nhận trong nước và quốc tế như FDA, HACCP, ISO 22000, GACC, cùng danh hiệu Hàng Việt Nam chất lượng cao nhiều năm liền. Nhờ chất lượng đảm bảo, sản phẩm Lê Gia đã có mặt tại nhiều thị trường quốc tế, gồm Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nam Phi, Panama, Australia, New Zealand, Singapore…

Các sản phẩm của Lê Gia.

Đại diện phòng Kinh tế - UBND xã Hoằng Thanh, cho biết, với các sản phẩm đã được xếp hạng, UBND xã thường xuyên khuyến khích các chủ thể tập trung nâng cao chất lượng, đáp ứng thị hiếu khách hàng. Thời gian qua, chính quyền địa phương cũng chủ động kết nối với các địa phương mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm OCOP.

Năm 2026, xã Hoằng Thanh phấn đấu có thêm từ 2-3 sản phẩm được xếp hạng OCOP. Hoàn thiện hồ sơ công nhận lại sản phẩm đã đến hạn; nâng cao chất lượng sản phẩm hiện có. Đồng thời, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại để nâng cao hiệu quả Chương trình OCOP.