Cuộc gọi trúng thưởng và kịch bản lừa đảo được lập trình nhắm vào tuổi già

Ông Lê Ngọc Chiến (xã La Vàng, Thanh Hóa) vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhắc lại cú trượt dài bắt đầu từ một chiếc nồi cơm điện mua trên mạng xã hội. Vài ngày sau, ông nhận cuộc gọi báo trúng thưởng ti vi 65 inch, kèm điều kiện “mua thêm để tích điểm”. Những lời tư vấn mềm mỏng, đánh trúng tâm lý tin người, khiến ông lần lượt ký vào các hóa đơn trị giá hàng trăm triệu đồng, đổi lại chỉ là vài món đồ gia dụng rẻ tiền. Hơn 400 cuộc gọi dồn dập, hàng trăm triệu đồng lần lượt biến mất. Khi tài khoản cạn kiệt, các số điện thoại cũng lặng im, để lại ông trơ trọi giữa chiếc bẫy đã được giăng sẵn.

Câu chuyện của ông Chiến chỉ là một lát cắt trong bức tranh đáng báo động về lừa đảo trên không gian mạng, nơi người cao tuổi trở thành nhóm nạn nhân bị nhắm tới nhiều nhất. Các đối tượng thường dùng điện thoại bàn, giả danh trung tâm mua sắm để bán hàng thật, từng bước tạo dựng lòng tin. Khi nạn nhân “cắn câu”, các kịch bản tích điểm, trúng thưởng liên tiếp được tung ra. Bản chất chiêu trò là đánh tráo giá trị, thổi phồng hàng rẻ tiền lên gấp nhiều lần. Khi tài chính cạn kiệt, chúng tiếp tục dựng màn xác minh, giả danh luật sư, cơ quan chức năng để đe dọa, buộc nạn nhân nộp thêm tiền trong hoảng loạn.

Công an phường Sầm Sơn và Ngân hàng Agribank kịp thời ngăn chặn người dân chuyển tiền cho các đối tượng lừa đảo.

Điều đáng buồn là phần lớn nạn nhân đều là NCT - những người sống tiết kiệm, ít tiếp cận công nghệ, hạn chế khả năng kiểm chứng thông tin. Nhiều người có khoản tiền dành dụm cả đời nhưng giấu kín, chỉ đến khi bị lừa sạch, gia đình mới hay biết. Sự cô đơn, cả tin và thiếu kỹ năng tự bảo vệ trên không gian mạng đã vô tình biến họ thành “con mồi” lý tưởng của tội phạm công nghệ cao.

Nhận diện mức độ đặc biệt nghiêm trọng của vụ việc, Công an tỉnh Thanh Hóa đã xác lập chuyên án đấu tranh. Thượng tá Nguyễn Quang Thủy, Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, cho biết các lực lượng đã phối hợp chặt chẽ, đánh giá toàn diện chứng cứ, tài liệu, làm rõ quy mô và phương thức hoạt động của các đường dây lừa đảo.

Quá trình điều tra cho thấy ba nhóm đối tượng chính hoạt động dưới vỏ bọc “công ty”, “doanh nghiệp”, do các đối tượng tại TP Hồ Chí Minh và Lâm Đồng cầm đầu. Những “công ty ma” này vận hành bài bản như một doanh nghiệp thực thụ: Có chủ tịch, giám đốc, đội trưởng, nhân viên tư vấn; dữ liệu khách hàng được mua trôi nổi trên mạng. Mục tiêu được lựa chọn có chủ đích: Người lớn tuổi, ít hiểu biết công nghệ, ít tiếp cận thông tin cảnh báo.

Theo Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Thanh Hóa, từ tháng 9 đến tháng 12/2025, lực lượng Công an đã tập trung trinh sát, đấu tranh quyết liệt. Kết quả, 42 đối tượng thuộc 4 nhóm bị xác định liên quan; 35 bị can đã bị khởi tố và áp dụng các biện pháp ngăn chặn. Đây là một trong những chuyên án lớn, điển hình trong đấu tranh với tội phạm lừa đảo trên không gian mạng của tỉnh.

Lời khai của các bị can khiến dư luận không khỏi rùng mình. Chúng thừa nhận chủ động lựa chọn dữ liệu NCT vì “dễ dẫn dụ, ít kiểm chứng”. Những cuộc gọi tưởng chừng ân cần, tử tế thực chất chỉ là công cụ để khai thác lòng tin và sự yếu thế của nạn nhân.

Mới đây, Công an TP Hà Nội xác định Công ty TNHH Onnuri Vina do Nguyễn Thị Phượng (33 tuổi, trú xã Xuân Mai, Hà Nội) làm giám đốc đã tổ chức kinh doanh thực phẩm chức năng với nhiều dấu hiệu vi phạm, nhắm trực tiếp vào người cao tuổi. Doanh nghiệp này thường xuyên thay đổi địa điểm hoạt động, mỗi cơ sở chỉ tồn tại 5-6 tháng nhằm né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng; cơ sở tại An Khánh là địa điểm thứ năm.

Qua kiểm tra đột xuất ngày 22/12/2025, lực lượng Công an phát hiện hàng loạt sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Các mặt hàng thực chất là thực phẩm chức năng nhưng bị “thổi phồng” công dụng như thuốc hỗ trợ điều trị ung thư, đái tháo đường, xương khớp…, được bán với giá “cắt cổ” gấp 8-12 lần giá thực tế.

Để tạo lòng tin, công ty tổ chức tặng quà nhỏ, liên hoan, từ thiện, thuê người Hàn Quốc trực tiếp quảng cáo, tư vấn nguồn gốc sản phẩm, đồng thời chỉ tiếp khách từ 65 tuổi trở lên và cấm sử dụng điện thoại tại chỗ. Nhân viên còn tự tạo tem nhãn phụ, sử dụng phiếu kiểm nghiệm có dấu hiệu làm giả. Từ tháng 8 đến 12.2025, Nguyễn Thị Phượng bị xác định đã thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng.

Những vụ án kể trên khép lại, nhưng hệ lụy vẫn còn nguyên. Không chỉ thiệt hại vật chất, mà còn là nỗi ám ảnh tinh thần, là sự tổn thương niềm tin của những người đã đi gần hết cuộc đời. Chuyên án không chỉ phơi bày sự liều lĩnh, có tổ chức của tội phạm công nghệ cao, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về những chiếc bẫy đang ngày càng tinh vi, nhắm thẳng vào nhóm yếu thế nhất trong xã hội.

Từ thực tế trên, lực lượng Công an khuyến cáo người dân, đặc biệt là NCT và gia đình, cần nâng cao cảnh giác trước các cuộc gọi, tin nhắn lạ; tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản ngân hàng, mã OTP; không chuyển tiền hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần nhanh chóng liên hệ cơ quan Công an hoặc chính quyền địa phương để được hỗ trợ kịp thời. Trong thế giới số đầy cạm bẫy, sự quan tâm của gia đình và sự cảnh giác của mỗi cá nhân chính là “lá chắn” quan trọng nhất để bảo vệ tuổi già khỏi những cuộc gọi ngọt ngào nhưng đầy hiểm họa...