Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 25)

Trong kì trước chúng ta cùng tìm hiểu về phủ Bàng quang, phủ có quan hệ biểu lí với tạng Thận. Và đã so sánh sự giống và khác nhau giữa quan điểm của Y học cổ truyền và quan điểm của Y học hiện đại về “Bàng quang”. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu các biểu hiện bệnh lí của tạng Thận và phủ Bàng quang...
E. Công năng tạng Thận với sức khỏe con người

6. Bệnh lí tạng Thận

Tạng thận gồm có thận âm và thận dương, có biểu hiện các chứng bệnh thuộc hư. Thận chủ bế tàng, có nghĩa là đóng kín, cách nói này diễn tả sự cất giữ kín đáo, đóng kín. Thận là gốc của tiên thiên, là rễ của sự sống, cất giữ chân âm mà tàng giữ chân dương.

Thận tàng chứa tinh, thận tinh nên được cất giữ (bế tàng) chứ không nên phát tiết mà làm hao tổn, giống như rễ của cây, nguồn của nước: Rễ cây không được cắt đứt, nguồn nước không được để khô cạn.

Từ lí luận “Thận chủ bế tàng” đã phát sinh ra quan điểm “hữu hư vô thực” có nghĩa là chỉ có hư chứng, không có thực chứng, thận tinh không thể tả, thận hỏa không thể phạt. Đây chính là những quy tắc dùng để điều trị các chứng trạng bệnh tật của tạng Thận trên lâm sàng.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 25)

6.1. Hội chứng thận âm hư

Thận âm còn gọi là “Nguyên âm”, “Chân âm” là gốc của âm dịch trong cơ thể con người, đối với các tổ chức tạng phủ khí quan, có tác dụng tư dưỡng nhu nhuận. Ngoài ra, thận âm còn có tác dụng chế ước dương khí trong Thận dương, phòng ngừa sự kháng thịnh vọng động của dương khí.

Hội chứng thận âm hư do các nguyên nhân sau đây gây ra: Do bệnh lâu ngày, do phần âm dịch của cơ thể bị tổn thương (thường gặp trong những trường hợp sốt cao kéo dài, mất máu, mất tân dịch), do tinh hao tổn gây ra.

Thận âm bất túc có thể biểu hiện bệnh lí ở hai phương diện: Một là tư dưỡng bất túc, hai là âm không chế ước được dương, sinh hư nhiệt quấy nhiễu bên trong.

Thận âm hư khiến cho việc tư dưỡng bất túc sẽ có các biểu hiện lâm sàng như huyễn vựng, ù tai, đại tiện táo, thân hình gầy ốm, họng khô lưỡi ráo.

Thận âm hư không chế ước được dương, sinh hư nhiệt quấy nhiễu bên trong sẽ có các biểu hiện trên lâm sàng như ngũ tâm phiền nhiệt (vùng trước tim, lòng bàn tay, lòng bàn chân hai bên nóng), triều nhiệt gò má đỏ, đạo hãn, mất ngủ, nam giới bị mộng tinh, di tinh, nữ giới bị mộng giao, lưng yếu gối mỏi.

Đối chiếu với các bệnh lí trong Y học hiện đại, có thể thấy rằng hội chứng thận âm hư là hội chứng bệnh lí rất phổ biến trên lâm sàng và gặp trong rất nhiều bệnh lí khác nhau như: Suy nhược cơ thể, lão suy, suy nhược sau viêm nhiễm kéo dài, lao phổi, bệnh tiểu đường, rối loạn thần kinh chức năng, suy sinh dục,…

Pháp điều trị chứng thận âm hư khi biểu hiện hư nhiệt chưa nhiều chủ yếu là tư bổ thận âm là chính, phương thường dùng là Lục vị hoàn, Tả quy hoàn,... Với trường hợp thận âm hư với hư hỏa rõ rệt thì pháp điều trị là tư âm giáng hỏa, phương thường dùng là Tri bá địa hoàng hoàn, Đại bổ âm hoàn,…

6.2. Hội chứng thận dương hư

Thận dương còn được gọi là “Chân dương”, “Nguyên dương”, là gốc rễ của dương khí trong cơ thể con người, có công năng ôn ấm cho cơ thể, thúc đẩy khí hóa để giúp cho âm hàn không bị ngưng kết.

Thận dương hư (thận khí bất túc) thường do bẩm tố tiên thiên không đủ, do mắc bệnh lâu ngày, hoặc do lao lực quá độ, lão suy gây ra.

Biểu hiện bệnh lí của chứng thận dương hư gồm có: Một mặt là biểu hiện sức ôn ấm mất đi, tinh thần mệt mỏi, sợ lạnh, chân tay lạnh, eo lưng, chân lạnh đau, dương nuy, lạnh tử cung, vô sinh, công năng tính dục suy giảm,… Một mặt là biểu hiện khí hóa rối loạn, trao đổi thủy dịch bất thường, xuất hiện chứng tiểu ít, bí tiểu, hoặc tiểu không cầm được, thủy thũng,…

Đối chiếu với các bệnh lí trong Y học hiện đại, chúng ta có thể thấy các biểu hiện của chứng thận dương hư thường gặp trong một số bệnh lí như suy sinh dục, di tinh, liệt dương, suy hô hấp mãn, suy nhược cơ thể, các bệnh mạn tính có kèm suy nhược.

Pháp điều trị chứng thận dương hư chủ yếu là ôn bổ thận dương, hoặc ôn thận nạp khí, hay bổ thận cố tinh, tùy theo bệnh nhân có biểu hiện triệu chứng nào là chính. Các phương thuốc thường dùng để điều trị chứng này đó là Thận khí hoàn, Cố tinh hoàn, Hữu quy ẩm,…

Do giữa thận âm và thận dương có một mối quan hệ mật thiết, nên trong quá trình biến hóa của bệnh thường có ảnh hưởng hỗ tương. Khi thận âm hư phát triển đến một mức độ nhất định có thể sẽ liên lụy đến thận dương mà hình thành chứng âm dương lưỡng hư, còn gọi là “Âm tổn cập Dương”. Ngược lại khi thận dương hư đến một mức độ nhất định thì có thể liên lụy đến thận âm rồi biến chứng thành âm dương lưỡng hư, còn gọi là “Dương tổn cập âm”.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Theo dòng sự kiện

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Sở Y tế tỉnh Hưng Yên: Nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe

Sở Y tế tỉnh Hưng Yên: Nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe

Trong những năm qua, cùng với sự ổn định và phát triển về kinh tế - xã hội, Sở Y tế tỉnh Hưng Yên đã có nhiều cố gắng, phát huy nội lực trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Hệ miễn dịch, hệ tiêu hóa và các cơ quan trong cơ thể NCT suy giảm và các vấn đề tiềm ẩn về sức khỏe là lí do biến NCT thành nhóm có nguy cơ nhiễm Covid-19 cao hơn. Vì vậy nên ăn những món dễ tiêu hóa nhưng vẫn bổ sung đủ dưỡng chất...
Thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không?

Thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không?

Thoát vị đĩa đệm cổ có nguy hiểm không là thắc mắc của rất nhiều người không may mắc phải căn bệnh này. Nếu bạn có băn khoăn như vậy xin tìm hiểu thông tin sau...
Nhan ai Daycare - Chăm sóc chủ động NCT từ khi còn khỏe

Nhan ai Daycare - Chăm sóc chủ động NCT từ khi còn khỏe

Ngày 21/10, Công ty CP Quốc tế Nhân Ái - Trung tâm Chăm sóc NCT Nhân Ái trang trọng tổ chức Lễ kỉ niệm 15 năm Ngày thành lập và chính thức ra mắt Trung tâm Chăm sóc NCT ban ngày (Nhan ai Daycare)
Vấn đề của hệ tim mạch

Vấn đề của hệ tim mạch

Trong kì trước chúng ta đã cùng tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng của chứng phình động mạch chủ ngực. Vậy chứng phình động mạch chủ ngực có nguy hiểm không? Và điều trị chứng bệnh này như thế nào?...

Tin khác

Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi
Hệ miễn dịch, hệ tiêu hóa và các cơ quan trong cơ thể NCT suy giảm và các vấn đề tiềm ẩn về sức khỏe chính là l do biến NCT thành nhóm có nguy cơ nhiễm Covid-19 cao hơn. Vì vậy nên ăn những món dễ tiêu hóa nhưng vẫn bổ sung đủ dưỡng chất...

Đục thủy tinh thể ở người trẻ: Căn bệnh đáng báo động

Đục thủy tinh thể ở người trẻ: Căn bệnh đáng báo động
Càng ngày số lượng đục thủy tinh thể ở người trẻ càng tăng lên. Vậy nguyên nhân căn bệnh là gì? Có nguy hiểm không? Đục thủy tinh thể ở người trẻ hiện nay là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn tới mù loà. Phần lớn đối tượng trẻ bị mắc nhiều nhất là dân văn phòng do mắt thường xuyên phải tiếp xúc với ánh sáng mạnh từ laptop, điện thoại… trong thời gian dài...

Bệnh gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì?

Bệnh gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì?
Gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì là quan tâm hàng đầu của người bị bệnh, bởi dinh dưỡng là yếu tố có liên quan rất mật thiết đối với bệnh gan nhiễm mỡ. Chế độ ăn uống có vai trò quan trọng trong hình thành và diễn tiến bệnh, mà dinh dưỡng còn một trong các nội dung chủ yếu của điều trị gan nhiễm mỡ. Chế độ dinh dưỡng đúng cách giúp kiểm soát và điều trị bệnh gan nhiễm mỡ một cách hiệu quả hơn. Cho nên, bệnh gan nhiễm mỡ ăn gì và kiêng gì là điều người bệnh cần phải biết...

Bệnh loãng xương và cách điều trị

Bệnh loãng xương và cách điều trị
Việc điều trị loãng xương ở NCT không khó, nhưng cần rất nhiều thời gian và sự kiên trì để đạt kết quả cao nhất. Quá trình lão hóa diễn ra ở tất cả các cơ quan trên cơ thể NCT. Đặc biệt là với hệ xương khớp, quá trình lão hóa này sẽ làm xương trở nên mềm xốp hơn, hay còn gọi là loãng xương. Nếu không được điều trị loãng xương ở NCT kịp thời, bệnh có thể để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng...

Chuyên gia luận về điều trị ung thư bằng y học cổ truyền

Chuyên gia luận về điều trị ung thư bằng y học cổ truyền
Ung thư là căn bệnh vô cùng nguy hiểm và đáng sợ, đặc trưng bởi khả năng xâm lấn, lây lan đến các bộ phận của cơ thể. Ung thư nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh sẽ tử vong nhanh chóng…

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?
Khi mang thai, có người mẹ nào lại không mong muốn sinh hạ được đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và chính bản thân mình cũng có đủ sức để “vượt cạn” và nuôi con? Bởi vậy, ngoài việc ăn uống đủ về lượng và tốt về chất, tâm lí chung của các thai phụ là rất muốn được bồi bổ thêm bằng thuốc, trong đó có các thuốc bổ của y học cổ truyền.
Xem thêm
Sở Y tế tỉnh Hưng Yên: Nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe

Sở Y tế tỉnh Hưng Yên: Nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe

Trong những năm qua, cùng với sự ổn định và phát triển về kinh tế - xã hội, Sở Y tế tỉnh Hưng Yên đã có nhiều cố gắng, phát huy nội lực trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Theo hướng dẫn tạm thời về chuyên môn y tế của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 128/NQ-CP Quy định tạm thời "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19", những người đã tiêm vaccine hoặc khỏi COVID-19 chỉ cần xét nghiệm khi có yêu cầu hoặc từ vùng có dịch cấp độ 4.
Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Thay xương khớp nhân tạo in 3D đã từng bước được ứng dụng thành công, cứu sống và bảo tồn chi thể cho nhiều ca ung thư xương tại Việt Nam. Nhưng vừa qua, lần đầu tiên công nghệ này được ứng dụng để thay thế đoạn xương đùi và khớp gối cho một người phụ nữ khuyết tật mất đoạn xương và thoái hóa khớp kèm theo biến dạng, co rút phần mềm suốt 18 năm nay.
Ứng dụng di động “S-Health” đầu tiên về chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi

Ứng dụng di động “S-Health” đầu tiên về chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi

Ngày 29/9, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) phối hợp với Bộ Y tế công bố chính thức ứng dụng di động S-Health, một nền tảng mới được thiết kế đặc biệt dành chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi, một trong trong những nhóm dân số dễ bị tổn thương nhất trong xã hội, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp và ứng phó nhân đạo.
Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Khi tuổi càng cao, nhiều chức năng của cơ thể bị suy giảm và sức khỏe yếu dần. Do đó, người cao tuổi dễ mắc bệnh và những bệnh mãn tính thường hay tái phát. Dưới đây là một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi.
Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ung thư đại trực tràng xếp thứ 3 trong số các bệnh ung thư phổ biến ở nam giới và xếp thứ hai ở nữ. Hầu hết bệnh ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu có những dấu hiệu sớm nhưng không được chú ý. Vì vậy, nhiều trường hợp chẩn đoán, phát hiện bệnh khi đã tiến triển đến giai đoạn muộn, gây khó khăn trong việc điều trị, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Thực phẩm “vàng” dành cho người cao tuổi

Hệ miễn dịch, hệ tiêu hóa và các cơ quan trong cơ thể NCT suy giảm
Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Khi mang thai, có người mẹ nào lại không mong muốn sinh hạ được đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và chính bản thân mình cũng có đủ sức để “vượt cạn” và nuôi con? Bởi vậy, ngoài việc ăn uống đủ về lượng và tốt về chất, tâm lí chung của các thai phụ là rất muốn được bồi bổ thêm bằng thuốc, trong đó có các thuốc bổ của y học cổ truyền.
Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng
Phiên bản di động