Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 25)

Trong kì trước chúng ta cùng tìm hiểu về phủ Bàng quang, phủ có quan hệ biểu lí với tạng Thận. Và đã so sánh sự giống và khác nhau giữa quan điểm của Y học cổ truyền và quan điểm của Y học hiện đại về “Bàng quang”. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu các biểu hiện bệnh lí của tạng Thận và phủ Bàng quang...
E. Công năng tạng Thận với sức khỏe con người

6. Bệnh lí tạng Thận

Tạng thận gồm có thận âm và thận dương, có biểu hiện các chứng bệnh thuộc hư. Thận chủ bế tàng, có nghĩa là đóng kín, cách nói này diễn tả sự cất giữ kín đáo, đóng kín. Thận là gốc của tiên thiên, là rễ của sự sống, cất giữ chân âm mà tàng giữ chân dương.

Thận tàng chứa tinh, thận tinh nên được cất giữ (bế tàng) chứ không nên phát tiết mà làm hao tổn, giống như rễ của cây, nguồn của nước: Rễ cây không được cắt đứt, nguồn nước không được để khô cạn.

Từ lí luận “Thận chủ bế tàng” đã phát sinh ra quan điểm “hữu hư vô thực” có nghĩa là chỉ có hư chứng, không có thực chứng, thận tinh không thể tả, thận hỏa không thể phạt. Đây chính là những quy tắc dùng để điều trị các chứng trạng bệnh tật của tạng Thận trên lâm sàng.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 25)

6.1. Hội chứng thận âm hư

Thận âm còn gọi là “Nguyên âm”, “Chân âm” là gốc của âm dịch trong cơ thể con người, đối với các tổ chức tạng phủ khí quan, có tác dụng tư dưỡng nhu nhuận. Ngoài ra, thận âm còn có tác dụng chế ước dương khí trong Thận dương, phòng ngừa sự kháng thịnh vọng động của dương khí.

Hội chứng thận âm hư do các nguyên nhân sau đây gây ra: Do bệnh lâu ngày, do phần âm dịch của cơ thể bị tổn thương (thường gặp trong những trường hợp sốt cao kéo dài, mất máu, mất tân dịch), do tinh hao tổn gây ra.

Thận âm bất túc có thể biểu hiện bệnh lí ở hai phương diện: Một là tư dưỡng bất túc, hai là âm không chế ước được dương, sinh hư nhiệt quấy nhiễu bên trong.

Thận âm hư khiến cho việc tư dưỡng bất túc sẽ có các biểu hiện lâm sàng như huyễn vựng, ù tai, đại tiện táo, thân hình gầy ốm, họng khô lưỡi ráo.

Thận âm hư không chế ước được dương, sinh hư nhiệt quấy nhiễu bên trong sẽ có các biểu hiện trên lâm sàng như ngũ tâm phiền nhiệt (vùng trước tim, lòng bàn tay, lòng bàn chân hai bên nóng), triều nhiệt gò má đỏ, đạo hãn, mất ngủ, nam giới bị mộng tinh, di tinh, nữ giới bị mộng giao, lưng yếu gối mỏi.

Đối chiếu với các bệnh lí trong Y học hiện đại, có thể thấy rằng hội chứng thận âm hư là hội chứng bệnh lí rất phổ biến trên lâm sàng và gặp trong rất nhiều bệnh lí khác nhau như: Suy nhược cơ thể, lão suy, suy nhược sau viêm nhiễm kéo dài, lao phổi, bệnh tiểu đường, rối loạn thần kinh chức năng, suy sinh dục,…

Pháp điều trị chứng thận âm hư khi biểu hiện hư nhiệt chưa nhiều chủ yếu là tư bổ thận âm là chính, phương thường dùng là Lục vị hoàn, Tả quy hoàn,... Với trường hợp thận âm hư với hư hỏa rõ rệt thì pháp điều trị là tư âm giáng hỏa, phương thường dùng là Tri bá địa hoàng hoàn, Đại bổ âm hoàn,…

6.2. Hội chứng thận dương hư

Thận dương còn được gọi là “Chân dương”, “Nguyên dương”, là gốc rễ của dương khí trong cơ thể con người, có công năng ôn ấm cho cơ thể, thúc đẩy khí hóa để giúp cho âm hàn không bị ngưng kết.

Thận dương hư (thận khí bất túc) thường do bẩm tố tiên thiên không đủ, do mắc bệnh lâu ngày, hoặc do lao lực quá độ, lão suy gây ra.

Biểu hiện bệnh lí của chứng thận dương hư gồm có: Một mặt là biểu hiện sức ôn ấm mất đi, tinh thần mệt mỏi, sợ lạnh, chân tay lạnh, eo lưng, chân lạnh đau, dương nuy, lạnh tử cung, vô sinh, công năng tính dục suy giảm,… Một mặt là biểu hiện khí hóa rối loạn, trao đổi thủy dịch bất thường, xuất hiện chứng tiểu ít, bí tiểu, hoặc tiểu không cầm được, thủy thũng,…

Đối chiếu với các bệnh lí trong Y học hiện đại, chúng ta có thể thấy các biểu hiện của chứng thận dương hư thường gặp trong một số bệnh lí như suy sinh dục, di tinh, liệt dương, suy hô hấp mãn, suy nhược cơ thể, các bệnh mạn tính có kèm suy nhược.

Pháp điều trị chứng thận dương hư chủ yếu là ôn bổ thận dương, hoặc ôn thận nạp khí, hay bổ thận cố tinh, tùy theo bệnh nhân có biểu hiện triệu chứng nào là chính. Các phương thuốc thường dùng để điều trị chứng này đó là Thận khí hoàn, Cố tinh hoàn, Hữu quy ẩm,…

Do giữa thận âm và thận dương có một mối quan hệ mật thiết, nên trong quá trình biến hóa của bệnh thường có ảnh hưởng hỗ tương. Khi thận âm hư phát triển đến một mức độ nhất định có thể sẽ liên lụy đến thận dương mà hình thành chứng âm dương lưỡng hư, còn gọi là “Âm tổn cập Dương”. Ngược lại khi thận dương hư đến một mức độ nhất định thì có thể liên lụy đến thận âm rồi biến chứng thành âm dương lưỡng hư, còn gọi là “Dương tổn cập âm”.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Chiều ngày 17/4, Bộ Y tế đã có thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19 khẳng định: Việc xem xét, phê duyệt có điều kiện vắc xin cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19 được Bộ Y tế thực hiện theo đúng quy định.
Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Theo Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, trong thực đơn bán trú bữa trưa và bữa phụ buổi chiều tại 2 trường học Isaac Newton, Pascal (Bắc Từ Liêm, Hà Nội) có 2 món thức ăn gồm: cá filebasa chiên bơ và pizza nhân xúc xích nghi ngờ là nguyên nhân khiến nhiều học sinh ngộ độc nhập viện.
Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Tại cuộc họp kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo Bệnh viện Tâm thần Trung ương I sau vụ bệnh nhân có tiền sử bệnh tâm thần "bay lắc", mua bán, sử dụng ma túy ngay trong bệnh viện, ông Vương Văn Tịnh, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương I đề xuất nhận mức kỷ luật là khiển trách.
Bộ Y tế “không được phép để bất cứ liều vắc xin nào phải huỷ do không tổ chức tiêm được”

Bộ Y tế “không được phép để bất cứ liều vắc xin nào phải huỷ do không tổ chức tiêm được”

Bộ Y tế yêu cầu các tỉnh/thành phố hoàn thành tiêm chủng vắc xin COVID-19 của COVAX trước ngày 5/5; địa phương nào không tổ chức tiêm hết, Bộ Y tế sẽ thu hồi
Chữa bệnh bằng ẩm thực liệu pháp Nam y

Chữa bệnh bằng ẩm thực liệu pháp Nam y

Ẩm thực liệu pháp là phương pháp cơ bản, đơn giản không chỉ đơn thuần có tác dụng bổ dưỡng nâng cao, điều hòa sức khỏe, chống mệt mỏi... cho con người mà còn góp phần phòng ngừa, điều trị bệnh tật, đặc biệt đối với NCT...

Tin khác

TP Hồ CHí Minh: Phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2021

TP Hồ CHí Minh: Phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2021
Để tăng cường công tác thông tin, truyền thông chính xác, kịp thời, toàn diện, có trách nhiệm, trung thực các vấn đề liên quan đến an toàn thực phẩm; đề cao vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm, sáng 15/4, Ban Quản lý an toàn thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tuyên truyền phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2021.

Chung tay vì một cộng đồng khỏe mạnh hơn

Chung tay vì một cộng đồng khỏe mạnh hơn
Ngày 15/4, tại Hà Nội, Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng (VACHE) phối hợp với Hội Người cao tuổi Việt Nam, Viện Phát triển sức khỏe cộng đồng Ánh sáng (LIGHT) và các nhà tài trợ tổ chức Chương trình tọa đàm “2021 - sự thay đổi vì một cộng đồng khỏe mạnh hơn”.

Những quan niệm sai lầm khi dùng đông y trị liệu bất lực

Những quan niệm sai lầm khi dùng đông y trị liệu bất lực
Thường thì, khi lâm vào trạng thái bất lực ở các mức độ khác nhau, cánh “mày râu” hay tìm đến đông y để tư vấn và trị liệu. Đó là một thói quen tốt, bởi lẽ trong lĩnh vực này các biện pháp của y học cổ truyền tỏ ra có nhiều thế mạnh. Nhưng, điều đáng nói ở đây là, nhiều khi cả thầy thuốc và người bệnh đều bị mắc phải những quan niệm sai lầm không đáng có, từ đó dẫn đến hậu quả người bệnh thì “tiền mất tật mang”, còn thầy thuốc thì suy giảm uy tín. Vậy, những sai lầm đó là gì?

Xử phạt Công ty TNHH Doctor Beauty

Xử phạt Công ty TNHH Doctor Beauty
Quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo theo quy định, Công ty TNHH Doctor Beauty vừa bị xử phạt.

Lợi ích của các loại thảo mộc và gia vị quen thuộc

Lợi ích của các loại thảo mộc và gia vị quen thuộc
Các loại thảo mộc và gia vị được dùng hằng ngày với mục đích giúp món ăn ngon miệng hơn. Tuy nhiên, những gia vị này còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe hơn bạn nghĩ.
Xem thêm
Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Chiều ngày 17/4, Bộ Y tế đã có thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19 khẳng định: Việc xem xét, phê duyệt ...
Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Tại cuộc họp kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo Bệnh viện Tâm thần Trung ương I sau vụ bệnh nhân có tiền sử bệnh tâm thần "bay lắc", mua bán, ...
Tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19 an toàn, góp phần đẩy lùi đại dịch

Tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19 an toàn, góp phần đẩy lùi đại dịch

Tối 15/4, Bộ Y tế cùng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) đã có thông cáo báo chí chung khẳng định ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân thường gặp, gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người cao tuổi. Đáng nói là tình trạng này dễ dàng ...
Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Theo Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, trong thực đơn bán trú bữa trưa và bữa phụ buổi chiều tại 2 trường học Isaac Newton, Pascal (Bắc Từ ...
Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Tại lễ phat động chiến dịch khách sạn, nhà hàng không khói thuốc tại Hà Nội sáng 3/4, TS. Kidong Park, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới ...
Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh vừa cứu sống nam thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim. Theo Ths Hoàng Minh Quang, ...
Phiên bản di động