Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 25)

Trong kì trước chúng ta cùng tìm hiểu về phủ Bàng quang, phủ có quan hệ biểu lí với tạng Thận. Và đã so sánh sự giống và khác nhau giữa quan điểm của Y học cổ truyền và quan điểm của Y học hiện đại về “Bàng quang”. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu các biểu hiện bệnh lí của tạng Thận và phủ Bàng quang...
E. Công năng tạng Thận với sức khỏe con người

6. Bệnh lí tạng Thận

Tạng thận gồm có thận âm và thận dương, có biểu hiện các chứng bệnh thuộc hư. Thận chủ bế tàng, có nghĩa là đóng kín, cách nói này diễn tả sự cất giữ kín đáo, đóng kín. Thận là gốc của tiên thiên, là rễ của sự sống, cất giữ chân âm mà tàng giữ chân dương.

Thận tàng chứa tinh, thận tinh nên được cất giữ (bế tàng) chứ không nên phát tiết mà làm hao tổn, giống như rễ của cây, nguồn của nước: Rễ cây không được cắt đứt, nguồn nước không được để khô cạn.

Từ lí luận “Thận chủ bế tàng” đã phát sinh ra quan điểm “hữu hư vô thực” có nghĩa là chỉ có hư chứng, không có thực chứng, thận tinh không thể tả, thận hỏa không thể phạt. Đây chính là những quy tắc dùng để điều trị các chứng trạng bệnh tật của tạng Thận trên lâm sàng.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 25)

6.1. Hội chứng thận âm hư

Thận âm còn gọi là “Nguyên âm”, “Chân âm” là gốc của âm dịch trong cơ thể con người, đối với các tổ chức tạng phủ khí quan, có tác dụng tư dưỡng nhu nhuận. Ngoài ra, thận âm còn có tác dụng chế ước dương khí trong Thận dương, phòng ngừa sự kháng thịnh vọng động của dương khí.

Hội chứng thận âm hư do các nguyên nhân sau đây gây ra: Do bệnh lâu ngày, do phần âm dịch của cơ thể bị tổn thương (thường gặp trong những trường hợp sốt cao kéo dài, mất máu, mất tân dịch), do tinh hao tổn gây ra.

Thận âm bất túc có thể biểu hiện bệnh lí ở hai phương diện: Một là tư dưỡng bất túc, hai là âm không chế ước được dương, sinh hư nhiệt quấy nhiễu bên trong.

Thận âm hư khiến cho việc tư dưỡng bất túc sẽ có các biểu hiện lâm sàng như huyễn vựng, ù tai, đại tiện táo, thân hình gầy ốm, họng khô lưỡi ráo.

Thận âm hư không chế ước được dương, sinh hư nhiệt quấy nhiễu bên trong sẽ có các biểu hiện trên lâm sàng như ngũ tâm phiền nhiệt (vùng trước tim, lòng bàn tay, lòng bàn chân hai bên nóng), triều nhiệt gò má đỏ, đạo hãn, mất ngủ, nam giới bị mộng tinh, di tinh, nữ giới bị mộng giao, lưng yếu gối mỏi.

Đối chiếu với các bệnh lí trong Y học hiện đại, có thể thấy rằng hội chứng thận âm hư là hội chứng bệnh lí rất phổ biến trên lâm sàng và gặp trong rất nhiều bệnh lí khác nhau như: Suy nhược cơ thể, lão suy, suy nhược sau viêm nhiễm kéo dài, lao phổi, bệnh tiểu đường, rối loạn thần kinh chức năng, suy sinh dục,…

Pháp điều trị chứng thận âm hư khi biểu hiện hư nhiệt chưa nhiều chủ yếu là tư bổ thận âm là chính, phương thường dùng là Lục vị hoàn, Tả quy hoàn,... Với trường hợp thận âm hư với hư hỏa rõ rệt thì pháp điều trị là tư âm giáng hỏa, phương thường dùng là Tri bá địa hoàng hoàn, Đại bổ âm hoàn,…

6.2. Hội chứng thận dương hư

Thận dương còn được gọi là “Chân dương”, “Nguyên dương”, là gốc rễ của dương khí trong cơ thể con người, có công năng ôn ấm cho cơ thể, thúc đẩy khí hóa để giúp cho âm hàn không bị ngưng kết.

Thận dương hư (thận khí bất túc) thường do bẩm tố tiên thiên không đủ, do mắc bệnh lâu ngày, hoặc do lao lực quá độ, lão suy gây ra.

Biểu hiện bệnh lí của chứng thận dương hư gồm có: Một mặt là biểu hiện sức ôn ấm mất đi, tinh thần mệt mỏi, sợ lạnh, chân tay lạnh, eo lưng, chân lạnh đau, dương nuy, lạnh tử cung, vô sinh, công năng tính dục suy giảm,… Một mặt là biểu hiện khí hóa rối loạn, trao đổi thủy dịch bất thường, xuất hiện chứng tiểu ít, bí tiểu, hoặc tiểu không cầm được, thủy thũng,…

Đối chiếu với các bệnh lí trong Y học hiện đại, chúng ta có thể thấy các biểu hiện của chứng thận dương hư thường gặp trong một số bệnh lí như suy sinh dục, di tinh, liệt dương, suy hô hấp mãn, suy nhược cơ thể, các bệnh mạn tính có kèm suy nhược.

Pháp điều trị chứng thận dương hư chủ yếu là ôn bổ thận dương, hoặc ôn thận nạp khí, hay bổ thận cố tinh, tùy theo bệnh nhân có biểu hiện triệu chứng nào là chính. Các phương thuốc thường dùng để điều trị chứng này đó là Thận khí hoàn, Cố tinh hoàn, Hữu quy ẩm,…

Do giữa thận âm và thận dương có một mối quan hệ mật thiết, nên trong quá trình biến hóa của bệnh thường có ảnh hưởng hỗ tương. Khi thận âm hư phát triển đến một mức độ nhất định có thể sẽ liên lụy đến thận dương mà hình thành chứng âm dương lưỡng hư, còn gọi là “Âm tổn cập Dương”. Ngược lại khi thận dương hư đến một mức độ nhất định thì có thể liên lụy đến thận âm rồi biến chứng thành âm dương lưỡng hư, còn gọi là “Dương tổn cập âm”.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Theo dòng sự kiện

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Những ngày này, toàn thành phố Hà Nội đang triển khai các biện pháp cấp bách để phòng chống dịch Covid -19 trước diễn biến ngày càng phức tạp của đại dịch này. Tuy nhiên, do không tuân thủ nghiêm các quy định mà Chính phủ ban hành nên mới đây, UBND quận Thanh Xuân đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân với số tiền là 30 triệu đồng.
Chuyện thoát khỏi xơ cứng bì của một kĩ sư cầu đường

Chuyện thoát khỏi xơ cứng bì của một kĩ sư cầu đường

Từng bôn ba khắp chiều dài đất nước, xây dựng biết bao nhiêu cây cầu, con đường nhưng khi về già ông Nguyễn Thế Mộc mắc phải căn bệnh nan y. 2 năm không tìm ra bệnh, mãi đến khi biết bệnh xơ cứng bì ông mất 5 năm đi khắp Nam khắp Bắc chạy chữa nhưng bệnh tình không thuyên giảm. May mắn đến với ông khi ông đặt trọn niềm tin vào Nam y tại Nhà Thuốc Thọ Xuân Đường…
Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Trong khi các đội quân tình nguyện FV đang tham gia tiêm chủng vắc xin phòng ngừa Covid-19 trong cộng đồng theo phân công của Sở Y Tế TP Hồ Chí Minh, thì ngày 29/7/2021, tại Bệnh viện FV, chiến dịch tiêm vắc-xin mũi thứ nhất cho 5.000 công dân Pháp và thân nhân tại phía nam Việt Nam cũng được bắt đầu.
Trúng gió: Cách phòng ngừa và chữa trị

Trúng gió: Cách phòng ngừa và chữa trị

Hàng năm trong những thời điểm giao mùa, khi thời tiết thay đổi đột ngột, lúc có áp thấp, mưa bão hoặc nhiều khí lạnh, những người có thân thể yếu, sức đề kháng kém rất dễ bị trúng gió.
Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Chiều 26/7, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế thông báo trên thị trường đang xuất hiện 2 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe viên uống Xuyên Tâm Liên CV19 (vỏ màu đỏ) và Xuyên Tâm Liên CV19 (vỏ màu xanh) có công dụng kháng COVID-19 là giả mạo...

Tin khác

Vụ công bố 12 loại thuốc trị Covid-19: Cục Quản lý Y Dược cổ truyền thừa nhận sơ suất

Vụ công bố 12 loại thuốc trị Covid-19: Cục Quản lý Y Dược cổ truyền thừa nhận sơ suất
Thông tin đến báo chí về vụ ban hành văn bản công bố 12 loại thuốc y dược cổ truyền (YDCT) hỗ trợ, điều trị Covid-19, Cục trưởng Cục Quản lý YDCD - Bộ Y tế thừa nhận "đây là sơ suất trong quá trình soạn thảo...".

Bộ Y tế thu hồi công văn về 12 loại thuốc y học cổ truyền phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19

Bộ Y tế thu hồi công văn về 12 loại thuốc y học cổ truyền phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19
Chỉ hơn một ngày sau khi công bố 12 loại thuốc y dược cổ truyền (YDCT) có tác dụng phòng và hỗ trợ điều trị Covid-19, sáng 26-7, Bộ Y tế đã có văn bản thu hồi công văn này.

Hà Nội xác nhận 21 ca dương tính SARS-CoV-2, 9 ca ở BV Phổi Hà Nội

Hà Nội xác nhận 21 ca dương tính SARS-CoV-2, 9 ca ở BV Phổi Hà Nội
Sáng nay (26.7), Sở Y tế Hà Nội thông tin Hà Nội tiếp tục ghi nhận thêm 21 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 tại 10 quận, huyện và phân bố ở 8 chùm ca bệnh.

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật
Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế Nguyễn Văn Nhiên vừa ký chuyển hồ sơ vụ việc hoa khôi tiêm vaccine COVID-19 không cần đăng ký đến thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông để xem xét, xử lý.

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình
Thanh tra Bộ Y tế vừa có công văn gửi Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị, yêu cầu giải trình về vụ việc báo chí đăng tải liên quan trường hợp một phụ nữ được tiêm vaccine phòng COVID-19 mà không cần đăng ký.

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...
Sáng nay, 21-7, Sở Y tế Hà Nội thông báo, tính từ 18 giờ chiều qua đến 07 giờ ngày nay, trên địa bàn thành phố có thêm 26 ca Covid-19 mới, trong đó có 03 ca phát hiện qua sàng lọc cộng đồng.
Xem thêm
Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Những ngày này, toàn thành phố Hà Nội đang triển khai các biện pháp cấp bách để phòng chống dịch Covid -19 trước diễn biến ngày càng phức tạp của ...
Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Trong khi các đội quân tình nguyện FV đang tham gia tiêm chủng vắc xin phòng ngừa Covid-19 trong cộng đồng theo phân công của Sở Y Tế TP Hồ ...
Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Chiều 26/7, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế thông báo trên thị trường đang xuất hiện 2 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe viên uống Xuyên ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Chăm sóc, giữ gìn sức khỏe luôn là mối quan tâm của tất cả mọi người, ở mọi lứa tuổi.
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Khi ta mệt mỏi, chán chường chính là lúc ta quên mất vui cười. Nhưng đó mới chính là lúc ta thật sự cần những tiếng cười thật lớn.
Quả mướp giải khát chữa bệnh

Quả mướp giải khát chữa bệnh

Nói đến quả mướp người ta thường nghĩ ngay đến món canh mướp, mùng tơi và rau đay nấu với cua đồng hoặc tôm khô ăn kèm với vài quả ...
Phiên bản di động