Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 16)

Trong kì trước chúng ta so sánh sự giống và khác nhau giữa tạng Tì trong y học cổ truyền và tuyến Tụy trong y học hiện đại. Ở kì này sẽ so sánh chức năng của phủ Vị trong y học cổ truyền và Dạ dày trong y học hiện đại. Cùng với đó chúng ta sẽ tìm hiểu về các chứng bệnh của Tì Vị…
C. Công năng tạng Tì với sức khỏe con người

5. So sánh phủ Vị trong y học cổ truyền và Dạ dày trong y học hiện đại

Công năng của phủ Vị trong y học cổ truyền đó là nơi chứa đựng và làm nhừ đồ ăn rồi đưa xuống tiểu trường. Tì và vị có quan hệ biểu lí với nhau, cùng giúp cho sự vận hoá đồ ăn, nên gọi chung là “gốc của hậu thiên”.

Chức năng của dạ dày trong y học hiện đại: Vừa là nơi tiếp nhận lưu trữ chất dinh dưỡng của cơ thể, vừa là nơi chuyển hóa thức ăn. Dạ dày có hai chức năng chính đó là:

Co bóp, nhào trộn cho thức ăn thấm acid dịch vị

Chuyển hóa một phần thức ăn nhờ hệ enzyme tiêu hóa trong dịch vị.

Quá trình tiêu hóa thức ăn của dạ dày diễn ra như sau:

Sau khi thức ăn được nghiền nát một phần ở miệng bằng động tác nhai và được phân hủy một phần nhỏ nhờ các enzyme có trong nước bọt, thức ăn sẽ được đưa xuống dạ dày qua một ống cơ trơn gọi là thực quản. Dạ dày là nơi chứa đựng, nghiền nát và nhào trộn thức ăn với dịch vị. Đồng thời dạ dày hấp thu một lượng nhỏ chất dinh dưỡng từ thức ăn. Và sau đó, thức ăn sẽ được đưa xuống ruột non để thực hiện công đoạn tiêu hóa và hấp thu cũng như đào thải.

Độ pH của dạ dày rất thấp chỉ từ 2 đến 2,5 không chỉ có tác dụng tiêu hóa mà còn có tác dụng trong phòng bệnh. Độ pH thấp như một rào cản hóa học hữu hiệu để tiêu diệt các vi sinh vật gây bệnh đi theo thức ăn vào trong cơ thể. Một số bệnh nhân mắc chứng teo niêm mạc dạ dày không đủ khả năng duy trì độ pH thấp nên dễ mắc các chứng bệnh nhiễm trùng đường ruột. Tuy nhiên, nếu độ pH này quá thấp sẽ gây loét dạ dày tá tràng.

Như vậy chúng ta có thể thấy công năng của phụ Vị giống với chức năng của Dạ dày, đều có vai trò là nơi chứa đựng và tiêu hóa thức ăn.

6. Bệnh lí của Tì Vị

6.1. Triệu chứng bệnh của tạng Tì

Bệnh Tì thực có các triệu chứng: Khí tích, thực tích, đàm ẩm, cổ trướng, bụng đầy đau.

Bệnh Tì hư có các triệu chứng: Sắc mặt vàng xạm, chân tay mềm yếu, mệt mỏi, đoản hơi, lòi dom, ỉa chảy.

Bệnh Tì nhiệt có các triệu chứng: Môi đỏ, chốc mép, mồm ngọt, nước dãi đặc dính, bụng đau, ỉa khẳm.

Bệnh Tì hàn có các triệu chứng: Ăn không tiêu, bụng đau, ỉa chảy, chân tay lạnh, môi lưỡi nhạt, mạch trì.

6.2. Triệu chứng bệnh của phủ Vị:

Vị thực có các triệu chứng: Bụng đầy đau, ợ chua, hơi nặng mùi, đại tiện kết.

Vị hư có các triệu chứng: Môi lưỡi nhạt, không muốn ăn, nôn.

Vị nhiệt có các triệu chứng: Mồm hôi, môi đỏ, loét mồm, ăn nhiều chóng đói, uống nhiều hay khát, bụng cồn cào, lợi sưng.

Vị hàn có các triệu chứng: Dạ dày đau âm ỉ, nôn chất trong, môi lưỡi trắng bệch, mạch trầm trì, thích nóng.

6.3. Các hội chứng bệnh của Tì Vị

a. Tì khí hư - Tì mất kiện vận

Nguyên nhân: Do lo lắng, lao lực, ăn uống không điều độ

Triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân có biểu hiện mệt mỏi, không ngon miệng, sợ lạnh, sắc mặt vàng tái. Đau vùng thượng vị, đại tiện nhiều lần trong ngày. Buồn nôn, nôn mửa, ăn kém, đầy tức bụng, sôi bụng. Tay chân nặng nề, gầy rốc, phù thũng, đoản hơi, nói yếu. Rêu trắng, lưỡi nhợt, bệu, mạch trầm trì, vô lực, nhược.

Bệnh cảnh y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Viêm gan mãn, xơ gan cổ trướng.

Viêm thận mãn.

Viêm dạ dày tá tràng mãn.

Các hội chứng kém hấp thu.

Tiêu chảy do tiểu đường.

Thiếu men lactace.

b. Tì khí hư hạ hãm

Nguyên nhân: Do lo lắng, lao lực, ăn uống không điều độ.

Triệu chứng lâm sàng: Người mệt mỏi, sắc mặt vàng úa. Tiêu chảy, đại tiện nhiều lần trong ngày. Ăn kém, đầy bụng. Sa tử cung, sa trực tràng. Thích uống nước nóng, tay chân lạnh, thở ngắn, tiếng nói yếu. Lưỡi bệu, rêu lưỡi trắng ướt, nhợt. Mạch trì, nhu vô lực, nhược.

Bệnh cảnh Y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Viêm loét dạ dày tá tràng mãn.

Viêm đại tràng mãn.

Sa sạ dày, sa sinh dục.

c. Tì hư không thống huyết

Nguyên nhân: Do lo lắng, lao lực, ăn uống không điều độ.

Triệu chứng lâm sàng: Người mệt mỏi, không ngon miệng, khát nước. Sắc mặt nhợt, vàng. Buồn nôn, nôn ra máu. Đại tiện phân có máu, phân nhão. Tiểu máu, rong kinh, tay chân lạnh, chảy máu mũi, xuất huyết dưới da. Lưỡi nhợt, mạch trầm.

Bệnh cảnh y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Viêm đại tràng chảy máu.

Các rối loạn về đông máu.

Xơ gan.

d. Can vị bất hòa

Nguyên nhân: Do tình chí không thoải mái, can khí uất kết.

Triệu chứng lâm sàng: Hay bực dọc, gắt gỏng, hay thở dài. Đau hông sườn, đầy bụng, ợ chua, đau thượng vị. Táo bón xen tiêu chảy. Rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác hữu lực.

Bệnh cảnh y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Đau dạ dày do stress.

Tiêu chảy do tâm lí.

Rối loạn vận động đường ruột.

Hội chứng đại tràng kích thích.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Theo dòng sự kiện

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng

T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng

Ngày 17/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đã tổ chức tiếp nhận 1 triệu bộ kit xét nghiệm Realtime RT-PCR trị giá 6 triệu Euro (tương đương 162 tỷ đồng) do Tập đoàn T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển trao tặng nhằm hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 của Thủ đô.
Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9

Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9

Ổ dịch tại huyện Lương Tài (tỉnh Bắc Ninh) được kiểm soát, chính quyền Bắc Ninh quyết định xoá giãn cách xã hội toàn huyện theo Chỉ thị 19 từ 0 giờ ngày 17/9.
20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175

20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175

Ngày 16/9, Bệnh viện Quân y 175, TP Hồ Chí Minh tổ chức tiễn 15 bác sĩ, kỹ thuật viên tăng cường cho Bệnh viện điều trị Covid–19 quận Gò Vấp và tiếp nhận 20 học viên Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 tình nguyện chăm sóc, phục vụ bệnh nhân tại Trung tâm điều trị Bệnh nhân Covid- 19, Bệnh viện Quân y 175.
Vấn đề của hệ tim mạch

Vấn đề của hệ tim mạch

Bệnh cơ tim có thể do di truyền hoặc mắc phải. Chúng ta không thể thay đổi các yếu tố di truyền, nhưng có thể thay đổi các yếu tố nguy cơ hình thành bệnh cơ tim. Cùng với đó mọi người đều cần được khám sức khỏe tổng thể định kì để đánh giá sức khỏe một cách tổng quát, phát hiện bệnh sớm nhằm nâng cao hiệu quả điều trị…
Ứng dụng công nghệ trong phòng, chống dịch Covid-19: Khi nào trở thành “một cửa”?

Ứng dụng công nghệ trong phòng, chống dịch Covid-19: Khi nào trở thành “một cửa”?

Trung tâm Công nghệ phòng, chống dịch Covid-19 quốc gia vừa cho biết, việc ứng dụng khoa học công nghệ tới đây sẽ thừa kế hầu hết những giá trị khi các ứng dụng trước đó đã được ứng dụng trong công tác phòng, chống dịch Covid-19.

Tin khác

Cá lăng kho nước dừa ngon lạ miệng cho bữa cơm ngày thu sang

Cá lăng kho nước dừa ngon lạ miệng cho bữa cơm ngày thu sang
Món cá lăng kho nước dừa với thịt cá lăng dai ngọt, kho đậm vị nước dừa tươi, cay cay vị ớt tạo nên hương vị vô cùng thơm ngon, hấp dẫn. Món ăn này với cách làm đơn giản sẽ là một gợi ý tuyệt vời cho bữa cơm gia đình, vị ngon gấp bội khi ăn kèm với sung muối và cơm trắng trong tiết thu se se lạnh.

Phòng tránh sốt xuất huyết trong mùa mưa bão

Phòng tránh sốt xuất huyết trong mùa mưa bão
Sau mưa bão, môi trường ẩm ướt và ô nhiễm tạo điều kiện cho các vector truyền bệnh phát triển mạnh. Những nơi có ao tù, nước đọng là điều kiện thuận lợi cho muỗi phát triển, do đó bệnh sốt xuất huyết rất dễ xảy ra. Nếu không ngăn chặn vector kịp thời sẽ có thể bùng phát thành dịch lớn nguy hiểm, gây thiệt hại lớn về kinh tế - xã hội. Vậy nên cần thực hiện các biện pháp phòng chống bệnh sốt xuất huyết ngay khi mùa mưa bão đến.

Cảnh báo ngộ độc Paracetamol do sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc

Cảnh báo ngộ độc Paracetamol do sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, Trung tâm vừa điều trị cho một bệnh nhân bị suy đa tạng do ngộ độc pracetamol sau một thời gian sử dụng thuốc nam để chữa bệnh tăng lipid máu

Làm thế nào để người bị tai biến nhanh phục hồi ?

Làm thế nào để người bị tai biến nhanh phục hồi ?
Tai biến mạch máu não (hay còn gọi đột quỵ não) là một trong những bệnh phổ biến trên thế giới có thể gây ra tử vong nhanh chóng cho người bị bệnh hoặc nếu sống sót sẽ để lại nhiều di chứng nặng nề. Trong tháng đầu tiên sau tai biến, người bệnh và đặc biệt là người cao tuổi được cứu sống bị tàn tật, phải phụ thuộc vào người khác trong sinh hoạt hằng ngày. Việc chăm sóc phục hồi sau tai biến là rất quan trọng, đòi hỏi sự kiên trì của cả người bệnh và người chăm sóc. Cần có sự kết hợp giữa chế độ ăn uống, sinh hoạt luyện tập, dùng thuốc,... để người bị tai biến có thể sớm hòa nhập cộng đồng.

Phuc Khang Corporation tặng máy siêu âm cao cấp cho Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh

Phuc Khang Corporation tặng máy siêu âm cao cấp cho Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh
Vừa qua, đại diện Phuc Khang Corporation đã có mặt tại Bệnh viện Đại học Y dược (ĐHYD) TP Hồ Chí Minh trao tặng 4 máy siêu âm chất lượng giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán tình trạng bệnh nhân, hỗ trợ công tác điều trị Covid-19. Đây là một trong những hoạt động ý nghĩa của chiến dịch “Trái tim xanh tình nguyện” mà Phuc Khang Corporation đã và đang triển khai đồng hành cùng thành phố chống dịch.

Gà tần thuốc bắc - thực dưỡng "vàng" cho người cao tuổi trong mùa dịch Covid-19

Gà tần thuốc bắc - thực dưỡng "vàng" cho người cao tuổi trong mùa dịch Covid-19
Theo Đông y, gà tần thuốc bắc được xem là một trong những bài thuốc bồi bổ sức khỏe tốt cho người mới ốm dậy, phụ nữ mang thai và sau sinh, người cao tuổi, người bị suy nhược cơ thể... Mỗi thành phần trong món ăn này đều có giá trị dinh dưỡng rất cao, giúp cơ thể tăng sức đề kháng để phòng chống bệnh tật, đặc biệt là trong bối cảnh dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp. Vậy nên, lựa chọn loại gà nào để làm món gà tần thuốc bắc thơm ngon và chuẩn vị là điều rất cần thiết.
Xem thêm
T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng

T&T Group trao tặng Hà Nội 1 triệu bộ kit xét nghiệm PCR COVID-19 trị giá 162 tỉ đồng

Ngày 17/9, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đã tổ chức tiếp nhận 1 triệu bộ kit xét nghiệm Realtime RT-PCR trị giá 6 triệu Euro (tương đương 162 tỷ đồng) do Tập đoàn T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển trao tặng nhằm hỗ trợ công tác phòng, chống dịch COVID-19 của Thủ đô.
Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9

Huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh thôi giãn cách xã hội từ ngày 17/9

Ổ dịch tại huyện Lương Tài (tỉnh Bắc Ninh) được kiểm soát, chính quyền Bắc Ninh quyết định xoá giãn cách xã hội toàn huyện theo Chỉ thị 19 từ 0 giờ ngày 17/9.
20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175

20 học viện Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 làm tình nguyện viên tại Bệnh viện 175

Ngày 16/9, Bệnh viện Quân y 175, TP Hồ Chí Minh tổ chức tiễn 15 bác sĩ, kỹ thuật viên tăng cường cho Bệnh viện điều trị Covid–19 quận Gò Vấp và tiếp nhận 20 học viên Trường Quân sự Quân đoàn 4 từng là F0 tình nguyện chăm sóc, phục vụ bệnh nhân tại Trung tâm điều trị Bệnh nhân Covid- 19, Bệnh viện Quân y 175.
Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ung thư đại trực tràng xếp thứ 3 trong số các bệnh ung thư phổ biến ở nam giới và xếp thứ hai ở nữ. Hầu hết bệnh ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu có những dấu hiệu sớm nhưng không được chú ý. Vì vậy, nhiều trường hợp chẩn đoán, phát hiện bệnh khi đã tiến triển đến giai đoạn muộn, gây khó khăn trong việc điều trị, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng mức. Nghe kém không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nghe mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý. Khoảng 90% người nghe kém cần sử dụng máy trợ thính nhưng chỉ gần 17% người cao tuổi hiện đang sử dụng máy.
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy luật tự nhiên thì không thể dừng nó lại được. Tuy nhiên, quá trình lão hóa diễn ra nhanh hay chậm tùy thuộc vào sự quan tâm, chăm sóc đúng mức ở mỗi người ngay từ khi còn trẻ.
Cá lăng kho nước dừa ngon lạ miệng cho bữa cơm ngày thu sang

Cá lăng kho nước dừa ngon lạ miệng cho bữa cơm ngày thu sang

Món cá lăng kho nước dừa với thịt cá lăng dai ngọt, kho đậm vị nước dừa tươi, cay cay vị ớt tạo nên hương vị vô cùng thơm ngon, hấp dẫn. Món ăn này với cách làm đơn giản sẽ là một gợi ý tuyệt vời cho bữa cơm gia đình, vị ngon gấp bội khi ăn kèm với sung muối và cơm trắng trong tiết thu se se lạnh.
Gà tần thuốc bắc - thực dưỡng "vàng" cho người cao tuổi trong mùa dịch Covid-19

Gà tần thuốc bắc - thực dưỡng "vàng" cho người cao tuổi trong mùa dịch Covid-19

Theo Đông y, gà tần thuốc bắc được xem là một trong những bài thuốc bồi bổ sức khỏe tốt cho người mới ốm dậy, phụ nữ mang thai và sau sinh, người cao tuổi, người bị suy nhược cơ thể... Mỗi thành phần trong món ăn này đều có giá trị dinh dưỡng rất cao, giúp cơ thể tăng sức đề kháng để phòng chống bệnh tật, đặc biệt là trong bối cảnh dịch Covid-19 đang diễn biến phức tạp. Vậy nên, lựa chọn loại gà nào để làm món gà tần thuốc bắc thơm ngon và chuẩn vị là điều rất cần thiết.
Mách bạn bí quyết thải độc cơ thể an toàn tại nhà trong mùa dịch Covid-19

Mách bạn bí quyết thải độc cơ thể an toàn tại nhà trong mùa dịch Covid-19

Trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta thường xuyên sử dụng các loại thức ăn chứa nhiều dầu mỡ và chất kích thích như: đồ ăn nhanh, đồ chiên rán, bia rượu, cafe,... Việc hấp thụ các loại thức ăn này trong một thời gian dài sẽ tích tụ độc chất trong gan, thận và các cơ quan khác gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Do vậy, cần quan tâm đến việc thải độc cơ thể bằng các phương pháp tự nhiên, an toàn, nhất là trong mùa dịch Covid-19
Phiên bản di động