Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 16)

Trong kì trước chúng ta so sánh sự giống và khác nhau giữa tạng Tì trong y học cổ truyền và tuyến Tụy trong y học hiện đại. Ở kì này sẽ so sánh chức năng của phủ Vị trong y học cổ truyền và Dạ dày trong y học hiện đại. Cùng với đó chúng ta sẽ tìm hiểu về các chứng bệnh của Tì Vị…
C. Công năng tạng Tì với sức khỏe con người

5. So sánh phủ Vị trong y học cổ truyền và Dạ dày trong y học hiện đại

Công năng của phủ Vị trong y học cổ truyền đó là nơi chứa đựng và làm nhừ đồ ăn rồi đưa xuống tiểu trường. Tì và vị có quan hệ biểu lí với nhau, cùng giúp cho sự vận hoá đồ ăn, nên gọi chung là “gốc của hậu thiên”.

Chức năng của dạ dày trong y học hiện đại: Vừa là nơi tiếp nhận lưu trữ chất dinh dưỡng của cơ thể, vừa là nơi chuyển hóa thức ăn. Dạ dày có hai chức năng chính đó là:

Co bóp, nhào trộn cho thức ăn thấm acid dịch vị

Chuyển hóa một phần thức ăn nhờ hệ enzyme tiêu hóa trong dịch vị.

Quá trình tiêu hóa thức ăn của dạ dày diễn ra như sau:

Sau khi thức ăn được nghiền nát một phần ở miệng bằng động tác nhai và được phân hủy một phần nhỏ nhờ các enzyme có trong nước bọt, thức ăn sẽ được đưa xuống dạ dày qua một ống cơ trơn gọi là thực quản. Dạ dày là nơi chứa đựng, nghiền nát và nhào trộn thức ăn với dịch vị. Đồng thời dạ dày hấp thu một lượng nhỏ chất dinh dưỡng từ thức ăn. Và sau đó, thức ăn sẽ được đưa xuống ruột non để thực hiện công đoạn tiêu hóa và hấp thu cũng như đào thải.

Độ pH của dạ dày rất thấp chỉ từ 2 đến 2,5 không chỉ có tác dụng tiêu hóa mà còn có tác dụng trong phòng bệnh. Độ pH thấp như một rào cản hóa học hữu hiệu để tiêu diệt các vi sinh vật gây bệnh đi theo thức ăn vào trong cơ thể. Một số bệnh nhân mắc chứng teo niêm mạc dạ dày không đủ khả năng duy trì độ pH thấp nên dễ mắc các chứng bệnh nhiễm trùng đường ruột. Tuy nhiên, nếu độ pH này quá thấp sẽ gây loét dạ dày tá tràng.

Như vậy chúng ta có thể thấy công năng của phụ Vị giống với chức năng của Dạ dày, đều có vai trò là nơi chứa đựng và tiêu hóa thức ăn.

6. Bệnh lí của Tì Vị

6.1. Triệu chứng bệnh của tạng Tì

Bệnh Tì thực có các triệu chứng: Khí tích, thực tích, đàm ẩm, cổ trướng, bụng đầy đau.

Bệnh Tì hư có các triệu chứng: Sắc mặt vàng xạm, chân tay mềm yếu, mệt mỏi, đoản hơi, lòi dom, ỉa chảy.

Bệnh Tì nhiệt có các triệu chứng: Môi đỏ, chốc mép, mồm ngọt, nước dãi đặc dính, bụng đau, ỉa khẳm.

Bệnh Tì hàn có các triệu chứng: Ăn không tiêu, bụng đau, ỉa chảy, chân tay lạnh, môi lưỡi nhạt, mạch trì.

6.2. Triệu chứng bệnh của phủ Vị:

Vị thực có các triệu chứng: Bụng đầy đau, ợ chua, hơi nặng mùi, đại tiện kết.

Vị hư có các triệu chứng: Môi lưỡi nhạt, không muốn ăn, nôn.

Vị nhiệt có các triệu chứng: Mồm hôi, môi đỏ, loét mồm, ăn nhiều chóng đói, uống nhiều hay khát, bụng cồn cào, lợi sưng.

Vị hàn có các triệu chứng: Dạ dày đau âm ỉ, nôn chất trong, môi lưỡi trắng bệch, mạch trầm trì, thích nóng.

6.3. Các hội chứng bệnh của Tì Vị

a. Tì khí hư - Tì mất kiện vận

Nguyên nhân: Do lo lắng, lao lực, ăn uống không điều độ

Triệu chứng lâm sàng: Bệnh nhân có biểu hiện mệt mỏi, không ngon miệng, sợ lạnh, sắc mặt vàng tái. Đau vùng thượng vị, đại tiện nhiều lần trong ngày. Buồn nôn, nôn mửa, ăn kém, đầy tức bụng, sôi bụng. Tay chân nặng nề, gầy rốc, phù thũng, đoản hơi, nói yếu. Rêu trắng, lưỡi nhợt, bệu, mạch trầm trì, vô lực, nhược.

Bệnh cảnh y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Viêm gan mãn, xơ gan cổ trướng.

Viêm thận mãn.

Viêm dạ dày tá tràng mãn.

Các hội chứng kém hấp thu.

Tiêu chảy do tiểu đường.

Thiếu men lactace.

b. Tì khí hư hạ hãm

Nguyên nhân: Do lo lắng, lao lực, ăn uống không điều độ.

Triệu chứng lâm sàng: Người mệt mỏi, sắc mặt vàng úa. Tiêu chảy, đại tiện nhiều lần trong ngày. Ăn kém, đầy bụng. Sa tử cung, sa trực tràng. Thích uống nước nóng, tay chân lạnh, thở ngắn, tiếng nói yếu. Lưỡi bệu, rêu lưỡi trắng ướt, nhợt. Mạch trì, nhu vô lực, nhược.

Bệnh cảnh Y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Viêm loét dạ dày tá tràng mãn.

Viêm đại tràng mãn.

Sa sạ dày, sa sinh dục.

c. Tì hư không thống huyết

Nguyên nhân: Do lo lắng, lao lực, ăn uống không điều độ.

Triệu chứng lâm sàng: Người mệt mỏi, không ngon miệng, khát nước. Sắc mặt nhợt, vàng. Buồn nôn, nôn ra máu. Đại tiện phân có máu, phân nhão. Tiểu máu, rong kinh, tay chân lạnh, chảy máu mũi, xuất huyết dưới da. Lưỡi nhợt, mạch trầm.

Bệnh cảnh y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Viêm đại tràng chảy máu.

Các rối loạn về đông máu.

Xơ gan.

d. Can vị bất hòa

Nguyên nhân: Do tình chí không thoải mái, can khí uất kết.

Triệu chứng lâm sàng: Hay bực dọc, gắt gỏng, hay thở dài. Đau hông sườn, đầy bụng, ợ chua, đau thượng vị. Táo bón xen tiêu chảy. Rêu lưỡi vàng, mạch huyền sác hữu lực.

Bệnh cảnh y học hiện đại tương ứng thường gặp:

Đau dạ dày do stress.

Tiêu chảy do tâm lí.

Rối loạn vận động đường ruột.

Hội chứng đại tràng kích thích.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

BV Bạch Mai thông báo giá khám chữa bệnh mới, có giường 'đắt như khách sạn hạng sang'

BV Bạch Mai thông báo giá khám chữa bệnh mới, có giường 'đắt như khách sạn hạng sang'

Ngày 4/3, Bệnh viện Bạch Mai cho biết Hội đồng Quản lý của Bệnh viện này đã thông qua nghị quyết về giá một số dịch vụ khám chữa bệnh tại Bệnh viện.
TP. Hải Dương: Lịch trình di chuyển của nữ sinh nghi dương tính với SARS-CoV-2

TP. Hải Dương: Lịch trình di chuyển của nữ sinh nghi dương tính với SARS-CoV-2

Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) Hải Dương cho biết qua xét nghiệm, bước đầu xác định nữ sinh T.T.M (SN 1999, trú phường Ngọc Châu, TP Hải Dương) nghi ngờ dương tính SARS-CoV-2. Trường hợp này xét nghiệm để đi học trở lại tại Trường Đại học Lao động xã hội (Hà Nội).
Những “đại kị” khi uống sữa đậu nành

Những “đại kị” khi uống sữa đậu nành

Sữa đậu nành là thực phẩm bổ dưỡng nhưng không phải ai uống cũng tốt. Đặc biệt có những kiêng kị khi uống sữa đậu nành bạn nên biết để tránh “rước họa vào thân”.
Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 21)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 21)

Trong các kì trước chúng ta đã cùng tìm hiểu về các tạng Tâm, Tâm bào lạc, Can, Tì, Phế cùng với các phủ đó là Tiểu trường, Tam tiêu, Đởm, Vị và Đại trường. Trong kì này và kì sau tìm hiểu về chức năng của tạng cuối cùng trong cơ thể con người đó là tạng Thận và phủ Bàng Quang…
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa: Tuyến đầu trong phòng, chống dịch bệnh

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa: Tuyến đầu trong phòng, chống dịch bệnh

Với chức năng tham mưu và tổ chức thực hiện các hoạt động về phòng, chống dịch, bệnh truyền nhiễm; bệnh không lây nhiễm; quản lý sức khỏe cộng đồng...Những năm qua, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hoá đã chủ động xây dựng kế hoạch phòng chống dịch, giám sát tình hình dịch bệnh, chú trọng ngăn chặn bệnh qua biên giới tại cửa khẩu, bến cảng, sân bay.

Tin khác

Điều trị tăng huyết áp ở người cao tuổi

Điều trị tăng huyết áp ở người cao tuổi
Tăng huyết áp (THA) là khi huyết áp (HA) tâm thu 140mmHg và/hoặc HA tâm trương 90mmHg. THA được mệnh danh là kẻ giết người thầm lặng, có thể gặp ở mọi đối tượng bao gồm THA ở trẻ em, THA thai kì, THA người già. Trong đó người cao tuổi (NCT) là đối tượng chính của bệnh THA.

Y học cổ truyền quan niệm về tì vị như thế nào?

Y học cổ truyền quan niệm về tì vị như thế nào?
Từ xa xưa, trạng thái sinh lí và bệnh lí của đường tiêu hoá đã được y học cổ truyền lưu tâm nghiên cứu. Trong hệ thống cấu trúc - chức năng của cơ thể mà y học cổ truyền gọi là Tạng tượng, tì và vị là hai cơ quan có nhiều điểm gần gũi nhất với hệ thống đường tiêu hoá của y học hiện đại.

Phải bảo đảm tuyệt đối an toàn và hiệu quả sử dụng vaccine với người dân

Phải bảo đảm tuyệt đối an toàn và hiệu quả sử dụng vaccine với người dân
"Các bước đi của Bộ Y tế rất thận trọng, chắc chắn. Vaccine được đưa ra tiêm chủng phải được kiểm nghiệm, bảo đảm an toàn mặc dù được cấp phép trong tình trạng khẩn cấp"- Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long nhấn mạnh điều này tại lễ tiếp nhận tài trợ 20 tỉ đồng của Tập đoàn Vin Group cho nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng vaccine COVIVAC "Made in" Việt Nam...

Chưa có bằng chứng người đàn ông ở Bạc Liêu nhiễm SARS-CoV-2

Chưa có bằng chứng người đàn ông ở Bạc Liêu nhiễm SARS-CoV-2
Viện Pasteur TP.HCM xác nhận hiện tại chưa có bằng chứng bệnh nhân ở Bạc Liêu nhiễm SARS-CoV-2.

Vắc-xin Covivac của Việt Nam có giá không quá 60.000 đồng/liều

Vắc-xin Covivac của Việt Nam có giá không quá 60.000 đồng/liều
Dự án nghiên cứu thử nghiệm Vắc/xin COVIVAC của Viện Vắc-xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC) trực thuộc Bộ Y tế được nghiên cứu từ tháng 5/2020, trên cơ sở hợp tác với các Trường đại học, Viện nghiên cứu và các Tổ chức quốc tế sản xuất.

Vắc xin COVID-19 ở Việt Nam: Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người dân

Vắc xin COVID-19 ở Việt Nam: Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người dân
"Các bước đi của Bộ Y tế rất thận trọng, chắc chắn. Vắc xin được đưa ra tiêm chủng phải được kiểm nghiệm, đảm bảo an toàn mặc dù được cấp phép trong tình trạng khẩn cấp"- Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long nhấn mạnh điều này tại lễ tiếp nhận tài trợ cho nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng vắc xin COVIVAC "Made in" Việt Nam diễn ra sáng ngày 27/2 tại Bộ Y tế.
Xem thêm
Dự kiến mũi vắc xin ngừa Covid-19 đầu tiên sẽ được tiêm vào ngày 8/3

Dự kiến mũi vắc xin ngừa Covid-19 đầu tiên sẽ được tiêm vào ngày 8/3

Sáng 5/3, tại cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch Covid-19, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết, những liều vắc xin ...
BV Bạch Mai thông báo giá khám chữa bệnh mới, có giường 'đắt như khách sạn hạng sang'

BV Bạch Mai thông báo giá khám chữa bệnh mới, có giường 'đắt như khách sạn hạng sang'

Ngày 4/3, Bệnh viện Bạch Mai cho biết Hội đồng Quản lý của Bệnh viện này đã thông qua nghị quyết về giá một số dịch vụ khám chữa bệnh ...
Sáng 5/3, tiếp nhận hồ sơ đăng ký tiêm thử nghiệm vắc xin phòng Covid-19 COVIVAC

Sáng 5/3, tiếp nhận hồ sơ đăng ký tiêm thử nghiệm vắc xin phòng Covid-19 COVIVAC

PGS.TS.BS Phạm Thị Vân Anh, Giám đốc Trung tâm Dược lý lâm sàng, Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, đơn vị thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1 ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân thường gặp, gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người cao tuổi. Đáng nói là tình trạng này dễ dàng ...
Bài thuốc Đông y giúp người cao tuổi phòng chữa bệnh hiệu quả

Bài thuốc Đông y giúp người cao tuổi phòng chữa bệnh hiệu quả

Tuổi già đồng nghĩa với cơ thể thường bị lão hóa, hệ miễn dịch giảm để cho các bệnh cơ hội có dịp phát triển.
“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

Kì 2: Điều chỉnh chế độ ăn uống
“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

“Bí kíp” tránh thừa cân ở người cao tuổi

Kì 1: Thay đổi nhỏ, lợi ích lớn
Vòng eo 60cm không còn là ước mơ xa xỉ

Vòng eo 60cm không còn là ước mơ xa xỉ

5 tháng sau sinh chăm chỉ đeo latex, cô bạn Thùy Dung - hotgirl Ngân hàng tự tin diện áo dài đón tết với vòng eo con kiến - 60cm
Phiên bản di động