Sống khỏe 02/03/2026 18:43
Các chuyên gia khuyến cáo, đầu năm là thời điểm phù hợp để người cao tuổi chủ động tầm soát sức khỏe, kịp thời phát hiện những rối loạn âm thầm và điều chỉnh điều trị, tránh biến chứng đáng tiếc.
 |
| Việc khám sức khỏe định kỳ người cao tuổi được thực hiện ít nhất một lần một năm. Ảnh minh hoạ |
Ở người cao tuổi, phần lớn bệnh lý là bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… Những bệnh này thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn đầu nhưng có thể bùng phát khi chế độ sinh hoạt bị thay đổi.
Sau Tết, ba yếu tố nguy cơ thường gặp gồm: Ăn nhiều chất béo, đạm, rượu bia, bánh kẹo ngọt làm tăng đường huyết, mỡ máu.Thức khuya, thiếu ngủ, căng thẳng do di chuyển, tụ họp đông người. Quên hoặc tự ý ngưng thuốc trong thời gian nghỉ lễ.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh hô hấp mạn tính hiện chiếm hơn 70% số ca tử vong toàn cầu. Phần lớn các bệnh này có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và quản lý điều trị đúng cách.
Vì vậy, tầm soát định kỳ không chỉ để “biết mình khỏe hay không”, mà còn để đánh giá lại hiệu quả điều trị, điều chỉnh thuốc và xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp trong năm mới.
Tầm soát sức khỏe là quá trình thăm khám lâm sàng kết hợp xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh nhằm phát hiện sớm yếu tố nguy cơ hoặc bệnh lý khi chưa có triệu chứng rõ ràng.
Với người cao tuổi, lợi ích quan trọng nhất của tầm soát là: Phát hiện sớm tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim. Kiểm soát đường huyết, ngăn ngừa biến chứng của đái tháo đường. Phát hiện rối loạn mỡ máu, yếu tố nguy cơ của đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Sàng lọc ung thư thường gặp theo độ tuổi. Đánh giá chức năng gan, thận - cơ quan dễ bị tổn thương do dùng thuốc kéo dài.
Theo khuyến nghị của Bộ Y tế về quản lý bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng, người từ 60 tuổi trở lên cần kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm; riêng người có bệnh mạn tính nên tái khám theo lịch hẹn hoặc 3-6 tháng/lần tùy tình trạng bệnh.
Sau kỳ nghỉ Tết, người cao tuổi nên thực hiện gói khám phù hợp với tình trạng bệnh lý sẵn có. Một số hạng mục cơ bản gồm:
Khám lâm sàng tổng quát
Đo huyết áp, mạch, chỉ số khối cơ thể (BMI).Khám tim mạch, hô hấp, tiêu hóa.
Đánh giá tình trạng phù, đau ngực, khó thở, chóng mặt.
Xét nghiệm cơ bản
Đường huyết lúc đói hoặc HbA1c (đánh giá kiểm soát đái tháo đường).
Mỡ máu (cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C, triglycerid).Chức năng gan, thận. Tổng phân tích nước tiểu.
Thăm dò chức năng và chẩn đoán hình ảnh
Điện tâm đồ.
Siêu âm tim (nếu có tiền sử tim mạch).
Siêu âm ổ bụng.
Chụp X-quang phổi khi cần.
Sàng lọc ung thư theo độ tuổi
Tùy giới tính và tiền sử gia đình, bác sĩ có thể chỉ định: Tầm soát ung thư đại trực tràng. Tầm soát ung thư vú, cổ tử cung (ở nữ). Tầm soát ung thư tuyến tiền liệt (ở nam).
Việc chỉ định cần dựa trên đánh giá cá thể hóa, tránh lạm dụng xét nghiệm không cần thiết.
Chủ động phòng bệnh: Không chỉ là đi khám
Tầm soát sức khỏe chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm thay đổi lối sống. Sau Tết, người cao tuổi nên sớm trở lại nhịp sinh hoạt điều độ: Ăn giảm muối, giảm mỡ động vật, hạn chế rượu bia. Tăng rau xanh, cá, đậu, ngũ cốc nguyên hạt. Uống đủ nước, chia nhỏ bữa ăn. Đi bộ, dưỡng sinh, tập thở hoặc yoga nhẹ nhàng 20-30 phút mỗi ngày. Ngủ trước 23 giờ, tránh thức khuya kéo dài.
Đặc biệt, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường dù cảm thấy “khỏe hơn sau Tết”. Việc điều chỉnh liều phải có chỉ định của bác sĩ.
 |
| Người cao tuổi trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đều được khám sức khỏe định kỳ 1 lần/năm do ngân sách thanh toán. Ảnh minh hoạ |
Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều trường hợp nhập viện vì tai biến mạch máu não hoặc biến chứng tim mạch xảy ra ngay sau kỳ nghỉ dài, khi người bệnh chủ quan với các chỉ số huyết áp và đường huyết.
Tầm soát đầu năm giúp:
Đánh giá lại toàn bộ tình trạng bệnh mạn tính.
Phát hiện sớm biến chứng tiềm ẩn.
Điều chỉnh thuốc và chế độ sinh hoạt kịp thời.
Tạo tâm thế yên tâm, chủ động cho cả năm.
Với người cao tuổi, sức khỏe ổn định không chỉ là tài sản cá nhân mà còn là niềm vui của con cháu. Một buổi kiểm tra định kỳ có thể giúp phòng tránh những biến cố lớn, giảm gánh nặng điều trị và chi phí y tế về sau.
Đặt lịch khám ngay trong tháng Giêng nếu trong Tết có dấu hiệu mệt mỏi, tăng huyết áp, tăng đường huyết, đau ngực hoặc khó thở. Mang theo sổ khám bệnh, đơn thuốc đang dùng để bác sĩ đánh giá đầy đủ. Thực hiện tầm soát tối thiểu mỗi năm một lần; nếu có bệnh mạn tính, tuân thủ lịch tái khám theo hướng dẫn.
Chủ động tầm soát sức khỏe không phải là “lo xa”, mà là cách ứng xử khoa học với tuổi tác. Đầu năm mới, thay vì chỉ đặt mục tiêu tài chính hay công việc, người cao tuổi nên dành sự ưu tiên đầu tiên cho sức khỏe của mình. Bởi một cơ thể được theo dõi và chăm sóc đúng cách chính là nền tảng cho một năm an lành, gia đình hạnh phúc và tuổi già trọn vẹn.
