Cá Ông với đời sống người dân vùng biển

Vào ngày 20 tháng Giêng âm lịch hằng năm, bà con xã đảo Tam Hải, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam tập trung đến Nghĩa địa cá Ông, ở thôn Thuận An dự lễ cầu ngư mong trời thanh, biển lặng, mưa thuận, gió hòa, cuộc sống an lành, hạnh phúc.

Người dân vùng biển quan niệm: “Ông” lụy vào vùng nào thì vùng đó có phúc, may mắn, làm ăn thuận lợi! Vì vậy, mỗi khi thấy “Ông” lụy dạt vào bờ được ngư dân chôn cất bằng lễ nghi tôn kính nhất, lập am thờ tự, hương khói và hàng năm tổ chưc lễ cúng “Ông”!

Tục thờ cúng cá “Ông” là tập tục tín ngưỡng tâm linh có từ lâu đời của ngư dân. Ngày xưa chuyên đánh bắt thủ công, thuyền nhỏ nên khi ra khơi gặp lốc tố, hiểm nguy là điều khó tránh khỏi. Nhưng với niềm tin vào sự giúp đỡ của “Ông” nên ngư dân yên tâm dong thuyền ra khơi vào lộng. Cá “Ông” được ngư dân xem là vị thần bảo trợ tinh thần cho các ngư dân ở các làng biển bãi ngang.

Nhiều câu chuyện cá Ông cứu người được ngư dân lưu giữ, truyền tai nhau mang màu sắc li kì, huyền bí. Như giữa lúc giông tố mù trời, làm thuyền chao đảo thì cá “Ông” xuất hiện đưa ngư dân cũng như thuyền gặp nạn vào bờ an toàn. Đáp lại ân tình của loài cá “Ông”, ngư dân miền biển ngày xưa khi gặp cá “Ông” dính vào lưới thì họ sẽ nhẹ nhàng dìu “Ông” vào bờ. Khi vào đến bờ, thanh niên trai tráng trong làng được huy động đến bờ biển để đưa “Ông” lên bờ. Cũng trong ngày hôm ấy, các bô lão cao niên của làng bắt đầu công việc tìm mảnh đất cao ráo, gần biển để lập đàn cúng tế xin với thần linh, thổ địa được an táng “Ông”. Nơi an táng “Ông” phải có địa hình thoáng đãng, hướng nhìn ra biển. Nghi thức an táng “Ông” tiến hành như đối với nghi lễ của bậc trưởng lão uy tín trong làng qua đời! Sau 3 ngày an táng, dân làng tiếp tục làm lễ mở cửa mả tại “nghĩa địa cá Ông” của làng. Trong những ngày diễn ra lễ tang, các làng chài bạn mang lễ vật đến phúng điếu cũng như góp tiền lo tang ma cho “Ông”.

Cá “Ông” lụy vào bờ.
Cá “Ông” lụy vào bờ.

Tín ngưỡng thờ phụng cá Ông của ngư dân xưa thể hiện tình cảm của họ đối với biển cả đã hào phóng cho họ cá, tôm. Qua đó, còn thể hiện sự đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau của ngư dân các vạn chài nơi đầu sóng, ngọn gió…

Cụ Nguyễn Tân Long, trên 90 tuổi, ở thôn Thuân An kể: Vào một ngày của năm Nhâm Thân (1932), có ông Hương Lại (Hồ Lại) đang đánh cá, bất ngờ ông gặp “Ông” lụy ở chà mình, chà sâu 27 sải nước. Ông liền hạ buồm xuống giữa cột (tra ngang) để báo hiệu cho thuyền các nơi quanh vùng đến ứng cứu “Ông! Vì “Ông” quá lớn, nên các thuyền phải chuyền dây nối nhau để đưa “Ông” vào bờ. Khi đến gần bờ do độ sâu hơn 4 mét nước, thân “Ông” chạm đất nên các thuyền không đem vào bờ được! Tin “Ông” lụy về làng, làng trình báo xã, xã trình quan xin dâng tự ích. Dân làng lấy tre đan trành vây quanh “Ông”, đợi khi rã xương, thịt rồi bỏ vào từng cái quách đan sẵn đem vào bờ an táng. Có đến hơn 10 cái quách, mỗi quách từng lại xương, vây, thịt… táng thành một mộ và đặt 2 hòn đá ong ở 2 đầu.

Cụ Long cho biết thêm, hai năm Canh Ngọ (1930) và Tân Mùi (1931) biển mất mùa cá, dân làng đói khát; nhưng từ ngày “Ông” lụy được dân làng an táng chu đáo sau đó biển trúng mùa, dân làng ấm no sung túc liên tục nhiều năm liền.

Cụ Long kể tiếp: Sau khi đánh bại Nhà Tây Sơn, năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi lấy hiệu là Gia Long. Nhà vua khai lập Vương triều Nguyễn và quan tâm đến việc xác lập chủ quyền biển đảo mà tiền nhân đã dày công khai phá, trong đó có 2 quần đảo là Trường Sa và Hoàng Sa.

Vào một ngày nọ, nhà vua cùng các quan cận thần dong thuyền Rồng ra biển để khảo sát hải phận, chẳng may gặp một cơn lốc xoáy mạnh, mạn thuyền tròng trành, tính mạng nhà vua thập tử nhất sinh, thì “Ông” nổi lên và kèm sát mạn thuyền, giữ cho thuyền nhà vua an toàn trong cơn sóng dữ. Thuyền rồng và nhà vua được tai qua nạn khỏi! Để tỏ lòng biết ơn, nhà vua đã lập trai đàn và gắn chức cho “Ông” là “Tứ Hải Long Vương”.

Ngày nay, nghi lễ an táng cá Ông không còn nhiều thủ tục như xưa, nhưng mỗi khi “Ông” dạt vào bờ đều được ngư dân chôn cất, hương khói rất tôn kính.

Huy Hoàng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hoa hồng và lao lí

Hoa hồng và lao lí

Hầu như ai cũng yêu thích hoa hồng - một loài hoa thân có gai, lá răng cưa, thường màu đỏ, hồng, trắng hoặc vàng,... có hương thơm đặc biệt. Trong rất nhiều loại hoa, có lẽ hoa hồng vẫn là loại hoa thông dụng, đẹp đẽ, lộng lẫy và sang trọng nhất.
Tự chọn môn Lịch sử lợi bất cập hại

Tự chọn môn Lịch sử lợi bất cập hại

Theo Chương trình giáo dục phổ thông mới - ban hành năm 2018, ở cấp THPT, từ năm học 2022-2023, ngoài 7 môn học, hoạt động giáo dục bắt buộc, học sinh được lựa chọn 5 trong số 10 môn học, trong đó có môn Lịch sử.
Chăm sóc người cao tuổi tại gia đình - vấn đề không chỉ của con cháu

Chăm sóc người cao tuổi tại gia đình - vấn đề không chỉ của con cháu

Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số đang tăng nhanh hiện nay, tỉ lệ người cao tuổi so với dân số chung đang cao dần. Khi các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ngày càng phát triển thì có một bộ phận không ít người cao tuổi chưa đủ điều kiện về tài chính để vào các trung tâm dưỡng lão. Vì vậy, tỉ lệ người cao tuổi sống cùng con cháu vẫn rất cao, nhu cầu chăm sóc tại nhà rất lớn. Tuy nhiên, tình trạng này cũng khiến con cháu của người cao tuổi phải tính toán, nhất là đối với những ông bà, cha mẹ không tự chăm sóc bản thân được mà phải có sự hỗ trợ từ người khác.
Học Bác về yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên

Học Bác về yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên

Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về tấm lòng yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên. Nhân cách vĩ đại của Người là tấm gương sáng để hậu thế học tập, noi theo...
An toàn thực phẩm - Nguyên nhân và giải pháp khắc phục

An toàn thực phẩm - Nguyên nhân và giải pháp khắc phục

Thời gian qua, công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến các địa phương, tạo được sự chuyển biến tích cực, đạt được những thành tích quan trọng trên các lĩnh vực.

Tin khác

Cần đặc biệt quan tâm đến công tác phòng cháy, chữa cháy

Cần đặc biệt quan tâm đến công tác phòng cháy, chữa cháy
Thời gian gần đây liên tục xảy ra nhiều vụ hỏa hoạn, lúc thì cháy biệt thự hạng sang, làm chủ nhà chết; khi thì cháy nhà hàng, nhiều giờ sau mới được dập tắt; lúc thì cháy xưởng dệt, hay kho hàng, khu chứa nguyên liệu, nhiên liệu; v.v… Hậu quả còn lại sau vụ cháy không chỉ tài sản bị thiêu trụi mà nhiều vụ còn gây chết người, thậm chí có những vụ cháy làm chết nhiều người.

Khắc phục tình trạng “bội chi” xe công

Khắc phục tình trạng “bội chi” xe công
Theo Bộ Tài chính, lượng ô tô công của nước ta hiện nay có gần 40.000 xe (chưa bao gồm xe tại các đơn vị lực lượng vũ trang, doanh nghiệp nhà nước). Sở dĩ có tình trạng “bội chi” xe công là do vẫn còn hiện tượng mua xe vượt tiêu chuẩn, việc điều chuyển xe giữa các cơ quan, đơn vị không đúng thẩm quyền.

Bao giờ rừng mới không bị tàn phá?

Bao giờ rừng mới không bị tàn phá?
Chủ trương đóng cửa rừng ở Tây Nguyên được Thủ tướng Chính phủ đưa ra từ năm 2016. Thế nhưng, diện tích rừng Tây Nguyên và ở nhiều địa phương khác vẫn ngày càng thu hẹp.

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với vai trò người đứng đầu

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với vai trò người đứng đầu
Phòng, chống tham nhũng (PCTN), tiêu cực là một sứ mệnh có tính lịch sử của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, điều hành của Nhà nước, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Ngay trong thời kì chống Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng “Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của Nhân dân và Chính phủ”, là “giặc ở trong lòng”, là “giặc nội xâm”. Bước vào công cuộc đổi mới (từ năm 1986), tại hội nghị giữa nhiệm kì khóa VII (năm 1994) Đảng ta đã xác định tham nhũng là một trong bốn nguy cơ của đất nước…

Thấy gì về chính sách cho NCT ở hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang?

Thấy gì về chính sách cho NCT ở hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang?
Là phóng viên theo dõi mảng công tác Hội Người cao tuổi (NCT), ngoài phong trào của Hội ở các địa phương thì từ lâu tôi đã rất ngưỡng mộ các chính sách ưu việt mà một số địa phương dành cho NCT nói chung và các chế độ cho cán bộ làm công tác Hội nói riêng. Mới đây, tôi tham gia chuyến khảo sát mô hình hoạt động Hội NCT ở tỉnh Bắc Giang và cuộc làm việc của lãnh đạo Trung ương Hội NCT Việt Nam với lãnh đạo cấp ủy, chính quyền và Hội NCT tỉnh Bắc Ninh. Những gì tôi nghe, tôi thấy đã là minh chứng sinh động, lí giải tại sao phong trào NCT ở hai tỉnh này lại sôi nổi, phong phú thế!
Xem thêm
Phiên bản di động