Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói về tiến độ hoàn thuế và tình trạng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường

Hoàn thuế vẫn còn chậm

Trả lời câu hỏi chất vấn của đại biểu Dương Khắc Mai về tình trạng chậm hoàn thuế giá trị gia tăng, làm ảnh hưởng đến dòng vốn cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các đơn vị xuất khẩu có số thuế đầu vào được khấu trừ lớn. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa nhận công tác hoàn thuế vẫn còn chậm so với yêu cầu.

Theo ông Ngô Văn Tuấn, hiện doanh nghiệp hiện khó tiếp cận nguồn vốn, trong khi vốn đọng lại đang chờ được hoàn thuế là cản trở sự phát triển của doanh nghiệp. Vấn đề này Bộ đã chỉ đạo rất quyết liệt bằng hình thức phân luồng, phân luồng những doanh nghiệp có lịch sử, chấp hành tốt pháp luật tốt được xếp ở nhóm luồng xanh. Nhóm luồng xanh hiện chiếm khoảng 80%; nhóm còn lại chiếm 20% nên cần phải kiểm tra.

Ông Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính trả lời chất vấn sáng ngày 12/11.

Trong đó, nhóm luồng xanh được hoàn thuế trước và kiểm sau; Nhóm 20% phải thực hiện việc

kiểm trước hoàn sau. Nhờ những cách thức triển khai này, chúng tôi đã đẩy tiến độ hoàn thuế năm nay tăng rất cao so với năm ngoái.

“Đến bây giờ đã hoàn thuế được khoảng 79 nghìn tỷ đồng (chiếm 99% dự toán 2026 bố trí vốn cho công tác hoàn thuế, và tăng so với cùng kỳ khoảng hơn 40%). Trong nhóm luồng xanh ‘hoàn trước, kiểm sau’, Bộ Tài chính đã chỉ đạo và 88% luồng xanh hoàn thuế trong vòng 7 ngày”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

Đối với nhóm doanh nghiệp thuộc diện phải “kiểm tra trước, sau mới hoàn” cũng đã rút ngắn được thời gian từ 50 ngày xuống còn khoảng 40 ngày. Bộ tiếp tục đẩy mạnh phân loại kỹ hơn, ứng dụng công nghệ thông tin, và hiện nay 100% hồ sơ hoàn thuế đều được thực hiện trên môi trường điện tử.

Bên cạnh đó, cho đến thời điểm hiện tại của năm 2026, ngành thuế cũng từ chối hoàn thuế hơn 10 nghìn tỷ đồng do hồ sơ của doanh nghiệp không đầy đủ và phải đối soát hóa đơn.

“Trong thời gian tới chúng tôi sẽ tiếp tục để cải cách thủ tục hành chính, vừa đảm bảo chặt chẽ để không thất thoát ngân sách nhà nước nhưng mà cũng tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong công tác quản lý thuế”, ông Ngô Văn Tuấn cho hay.

Làm sạch mã số thuế là yêu cầu bắt buộc

Trả lời nội dung làm sạch mã số thuế mà nhiều đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định, làm sạch mã số thuế là yêu cầu bắt buộc. Vì chúng ta đã bị Diễn đàn Toàn cầu và OECD xếp vào danh sách đen - danh sách không hợp tác về thuế. Trong đó có nguyên nhân rất sâu xa chính là không làm sạch mã số thuế.

Ông Ngô Văn Tuấn cho biết, từ đầu năm đến nay, Ngành thuế đã cố gắng làm sạch được 777 nghìn mã số thuế; hiện tại vẫn còn 2 triệu rưỡi mã số thuế ở tình trạng là 03, 06 (03 đã dừng hoạt động và 06 không hoạt động tại địa điểm đăng ký kinh doanh).

Toàn cảnh phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn, sáng ngày 12/11

Đây là một khối lượng rất lớn và yêu cầu chúng ta phải hoàn thành. Nếu không vào kỳ đánh giá Quý 2 năm 2028, OECD sẽ quyết định việc chúng ta có được ra khỏi danh sách theo dõi hay không? Hay là tiếp tục đưa vào danh sách đen, lúc đó sẽ tác động rất lớn đối với sự phát triển kinh tế của đất nước.

“Khi làm sạch được nghĩa vụ tài chính sẽ tiến hành đóng mã số thuế vừa đảm bảo làm sạch được môi trường kinh doanh an toàn, vừa tránh việc lợi dụng các mã số thuế không hoạt động này để trốn thuế, kinh doanh bất hợp pháp trong thời gian tới”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nêu rõ.

Nguyên nhân 172.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường

Giải thích nguyên nhân về tình trạng hàng loạt doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường mà đại biểu quan tâm, ông Ngô Văn Tuấn cho biết, tính đến tháng 9/2026, số doanh nghiệp rút khỏi thị trường là 172.000 doanh nghiệp và doanh nghiệp tái gia nhập, tham gia vào thị trường là 222.000.

Qua số liệu phân tích, trong khoảng 180.000 doanh nghiệp rút khỏi thị trường thì có 50% là tạm dừng kinh doanh, 30% đã hoàn thành thủ tục giải thể và 20% đang thực hiện thủ tục để chấm dứt. Tuy nhiên, bằng các nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm nghĩa vụ thuế, rút ngắn thời gian thực hiện, giảm chi phí tuân thủ cải cách thủ tục hành chính, số doanh nghiệp gia nhập thị trường cũng đã đạt hơn 222.000 và đặc biệt số vốn đăng ký tăng tới 38% so với cùng kỳ.

Cũng qua phân tích, các doanh nghiệp tạm dừng hoặc giải thể thì có khoảng 90% hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, đây là những lĩnh vực dễ ra, dễ vào. Thứ hai, khoảng 89% là doanh nghiệp không phát sinh doanh thu trong năm 2026, chứng tỏ đã dừng từ trước rồi. Thứ ba là khoảng 70% số doanh nghiệp đã không hoạt động từ trước năm 2026.

Ông Ngô Văn Tuấn cho rằng, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lớn như vậy cũng là chuyện bình thường trong hoạt động sản xuất kinh doanh, có những doanh nghiệp thành công, nhưng có doanh nghiệp thất bại. Đặc biệt, trong môi trường của chúng ta rất thông thoáng, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp được kinh doanh, thành ra các thủ tục gia nhập thị trường rất đơn giản.

Nhưng thủ tục rút ra khỏi thị trường thì đúng như đại biểu có nói, vì liên quan đến việc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính. Ngoài việc thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước về nghĩa vụ thuế, bảo hiểm xã hội. Doanh nghiệp còn nghĩa vụ đối với các nhà cung cấp hoặc nhà cho vay…

“Hiện nay chúng tôi đã có chỉ đạo, doanh nghiệp khi đã làm sạch mã số thuế, sạch nghĩa vụ tài chính thì việc rút khỏi thị trường chỉ trong vòng một ngày là hoàn thành thủ tục”, ông Ngô Văn Tuấn khẳng định.