Xã Đạo Trù, tỉnh Phú Thọ: Đưa chính sách dân tộc đến gần hơn với cuộc sống

Ông Nguyễn Hải - UVBTV tỉnh Ủy, Giám đốc sở Dân Tộc và Tôn Giáo tỉnh Phú Thọ tới dự lễ Khai giảng năm học 2026-2027, tặng hoa, tặng quà tới Trường tiểu học Đạo Trù.

Từ chính sách đến những đổi thay ở cơ sở

Ở một địa bàn miền núi, nơi sản xuất nông, lâm nghiệp vẫn giữ vai trò chủ yếu, sự phát triển không chỉ được đo bằng những công trình mới hay nguồn vốn được phân bổ, mà còn thể hiện ở khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu, cơ hội việc làm và điều kiện vươn lên của mỗi gia đình. Với Đạo Trù, đó cũng là đích đến của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo UBND xã Đạo Trù, xã có diện tích tự nhiên 83,8km², gồm 19 thôn sau sắp xếp, sáp nhập. Toàn xã có 5.910 hộ với 24.557 nhân khẩu; trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số có 4.403 hộ, với 18.465 người, chiếm 75,19% dân số. Cơ cấu kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và lâm nghiệp, vì vậy thu nhập của người dân chịu tác động trực tiếp từ chi phí vật tư, phân bón, thức ăn chăn nuôi và những biến động của thị trường.

Trong bối cảnh ấy, chương trình mục tiêu quốc gia có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển sản xuất, từng bước hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Đây không chỉ là nguồn lực đầu tư cho phát triển trước mắt, mà còn tạo điều kiện để người dân có thêm cơ hội cải thiện sinh kế, chủ động hơn trong cuộc sống.

Thực tế tại Đạo Trù cho thấy, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số cần được đặt trong mối quan hệ đồng bộ giữa hạ tầng, sinh kế và chất lượng nguồn nhân lực. Đường giao thông thuận lợi tạo điều kiện lưu thông hàng hóa; việc tiếp cận giáo dục, y tế giúp nâng cao chất lượng cuộc sống; còn hỗ trợ sản xuất phải gắn với khả năng tạo thu nhập ổn định. Chỉ khi các yếu tố ấy bổ trợ cho nhau, chính sách mới tạo được chuyển biến bền vững.

Ban Thường vụ Đảng ủy xã Đạo Trù tổ chức đoàn khảo sát thực địa nhằm đánh giá tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Giảm nghèo phải gắn với khả năng tự vươn lên

Một trong những mục tiêu quan trọng của Chương trình là thu hẹp khoảng cách phát triển, cải thiện đời sống và giảm nghèo bền vững trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo UBND xã Đạo Trù, địa phương hiện có 41 hộ nghèo và 284 hộ cận nghèo. Trong nhóm hộ nghèo, cận nghèo được báo cáo, có 254 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số. Những con số này cho thấy, dù đời sống người dân từng bước được cải thiện, công tác giảm nghèo vẫn cần được triển khai sát từng nhóm đối tượng, tránh tình trạng hỗ trợ dàn trải hoặc chưa phù hợp với nhu cầu thực tế.

Kết quả đánh giá các chỉ tiêu của Chương trình 1719 ghi nhận tỷ lệ giảm nghèo bình quân hằng năm trong đồng bào dân tộc thiểu số đạt 0,96% tại thời điểm 30/6/2026; mức dự kiến đến hết năm là 0,54%. Đây là chỉ tiêu cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá gắn với kết quả thực tế cuối năm và yêu cầu giảm nghèo bền vững.

Điều đáng quan tâm không chỉ là số hộ thoát nghèo, mà còn là khả năng duy trì sinh kế sau khi được hỗ trợ. Với địa bàn có thế mạnh về nông, lâm nghiệp, việc lựa chọn mô hình sản xuất cần xuất phát từ điều kiện đất đai, kinh nghiệm canh tác, nhu cầu thị trường và khả năng tổ chức sản xuất của từng hộ. Hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn áp dụng tiến bộ khoa học, kết nối tiêu thụ sản phẩm cần được coi trọng song song với hỗ trợ ban đầu.

Đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo thiếu tư liệu sản xuất hoặc gặp khó khăn về việc làm, việc rà soát đúng nhu cầu có ý nghĩa quyết định. Một chính sách phát huy hiệu quả phải giúp người dân có thêm năng lực sản xuất, tìm được việc làm phù hợp, nâng cao thu nhập và từng bước giảm sự phụ thuộc vào trợ giúp thường xuyên.

Bên cạnh phát triển kinh tế, các chỉ tiêu về giáo dục, y tế và văn hóa cũng phản ánh chất lượng phát triển của địa phương. Tỷ lệ học sinh trong các độ tuổi từ mẫu giáo 5 tuổi đến trung học phổ thông đến trường được ghi nhận ở mức 100%. Tỷ lệ phụ nữ mang thai được khám định kỳ ít nhất bốn lần trong thai kỳ đạt 98%; tỷ lệ phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế hoặc có sự hỗ trợ của nhân viên y tế đạt 98%.

Tuy nhiên, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế mới đạt 83%, thấp hơn mức mục tiêu 95%. Đây là khoảng cách cần được quan tâm, bởi bảo hiểm y tế giúp người dân giảm bớt gánh nặng chi phí khi ốm đau, nhất là những gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế.

Những chỉ tiêu đạt được là cơ sở để địa phương tiếp tục phát huy kết quả; những chỉ tiêu chưa đạt cũng cần được nhìn nhận thẳng thắn, xác định nguyên nhân và giải pháp cụ thể. Giảm nghèo bền vững không thể chỉ dựa vào hỗ trợ kinh tế, mà cần đi cùng khả năng tiếp cận dịch vụ công, chăm sóc sức khỏe và cơ hội phát triển bình đẳng.

Các hoạt động ngày lễ của học sinh tiểu học trên sân trường

Nút thắt giải ngân và yêu cầu sử dụng vốn thực chất

Nếu mục tiêu của Chương trình là tạo chuyển biến trong đời sống đồng bào, thì tiến độ thực hiện và hiệu quả sử dụng vốn là vấn đề không thể xem nhẹ.

Theo UBND xã, tổng nguồn vốn năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 là 1.354,981 triệu đồng. Tính đến ngày 31/8/2026, ghi nhận kinh phí sự nghiệp đã giải ngân là 22,99 triệu đồng. Tỷ lệ thực hiện còn thấp so với tổng nguồn vốn được kéo dài, đặt ra yêu cầu phải khẩn trương rà soát từng nhiệm vụ, xác định rõ khả năng thực hiện và tháo gỡ các vướng mắc thuộc thẩm quyền.

UBND xã xác định một số nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ, như thời gian triển khai nguồn vốn kéo dài tương đối ngắn; việc rà soát, xác định đối tượng thụ hưởng và hoàn thiện hồ sơ mất nhiều thời gian; một số nội dung còn phụ thuộc vào hướng dẫn của cơ quan chuyên môn cấp trên. Năng lực quản lý hồ sơ, thủ tục thanh quyết toán tại cơ sở cũng là vấn đề cần tiếp tục được củng cố.

Đây là những khó khăn cần được giải quyết bằng cách làm cụ thể, thay vì chỉ dừng ở việc đôn đốc tiến độ. Trước hết, địa phương cần phân loại rõ các nhiệm vụ đủ điều kiện thực hiện, các nội dung còn vướng thủ tục và những trường hợp không còn đối tượng thụ hưởng hoặc không đáp ứng điều kiện triển khai. Việc xử lý từng nhóm phải tuân thủ quy định, bảo đảm không để nguồn lực bị ách tắc kéo dài, đồng thời không vì áp lực giải ngân mà bỏ qua yêu cầu về chất lượng, đối tượng và mục tiêu sử dụng vốn.

Cùng với đó, công tác phối hợp giữa chính quyền xã, các thôn, cơ quan chuyên môn và các tổ chức đoàn thể cần được duy trì thường xuyên. Việc công khai nội dung hỗ trợ, đối tượng thụ hưởng và tiến độ thực hiện sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan, tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát.

Đạo Trù tiếp tục rà soát nhu cầu đầu tư, ưu tiên các công trình cấp thiết, hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và thực hiện các nhiệm vụ giảm nghèo trong giai đoạn 2026–2030. Nguồn lực dự kiến cho giai đoạn này là 1.820 triệu đồng từ ngân sách Trung ương; đây là kế hoạch dự kiến, cần được triển khai theo quyết định phân bổ và các quy định có liên quan.

Người dân được chăm lo khám sức khoẻ định kỳ miễn phí.

Lấy người dân làm trung tâm của phát triển

Đối với Đạo Trù, yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là kết hợp chặt chẽ giữa hoàn thiện hạ tầng, phát triển sinh kế và nâng cao chất lượng các dịch vụ thiết yếu. Những công trình được đầu tư cần xuất phát từ nhu cầu dân sinh; các mô hình hỗ trợ sản xuất cần phù hợp điều kiện địa phương; chính sách an sinh phải đến đúng đối tượng và được thực hiện kịp thời.

Cùng với nguồn lực của Nhà nước, việc khơi dậy tinh thần chủ động, ý thức vươn lên của người dân có ý nghĩa quan trọng. Khi người dân được tham gia bàn bạc, lựa chọn nhu cầu, giám sát quá trình thực hiện và trực tiếp hưởng lợi từ chương trình, hiệu quả đầu tư sẽ có cơ sở bền vững hơn.

Với địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, bảo tồn bản sắc văn hóa, nâng cao chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe và tạo việc làm cần được xem là những thành tố gắn bó với phát triển kinh tế. Mỗi chính sách được triển khai đúng mục tiêu sẽ góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đoàn kết cộng đồng và tạo động lực để người dân cùng chính quyền xây dựng quê hương.

Dựa vào kết quả thực hiện của UBND xã Đạo Trù vì thế cần được nhìn nhận trên cả hai phương diện: Những chuyển biến đã đạt được và những việc còn phải hoàn thành. Từ việc tháo gỡ điểm nghẽn giải ngân đến nâng cao chất lượng hỗ trợ, từ hoàn thiện hạ tầng đến tạo sinh kế ổn định, tất cả đều hướng tới một mục tiêu chung: để nguồn lực đầu tư thực sự chuyển hóa thành cơ hội phát triển, thu nhập và chất lượng sống tốt hơn cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.