 |
| Ông Dương Văn Thắng, Phó Chủ tịch UBND xã phát biểu tại lễ hội Cơm mới năm 2026 |
Từ chuyện học của trẻ đến sức khỏe mỗi gia đình
Ở các thôn Trung Mầu, Thanh Lanh, Gia Khau, Tam Thành, Mỹ Khê, Ba Gò, Đồng Giang và Vĩnh Đồng, sự quan tâm dành cho đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ thể hiện qua những chương trình, kế hoạch trên giấy. Điều quan trọng hơn là từng gia đình có thêm điều kiện chăm lo cho con trẻ, người dân thuận lợi hơn khi tiếp cận dịch vụ y tế và những giá trị văn hóa được trao truyền qua các thế hệ.
Xã Bình Tuyền có diện tích tự nhiên 58,5 km², với 21 thôn. Số liệu quản lý dân cư tại thời điểm ngày 15/11/2025 ghi nhận toàn xã có 27.409 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số có 4.273 người, chiếm 15,59% dân số; dân tộc Sán Dìu chiếm số đông trong cộng đồng các dân tộc thiểu số. Tám thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được xác định là địa bàn triển khai các chính sách liên quan.
Với người dân, sự đổi thay đôi khi bắt đầu từ những điều rất gần gũi. Một đứa trẻ được đến trường đúng độ tuổi, một phụ nữ mang thai được khám định kỳ, một người thuộc diện thụ hưởng được cấp thẻ bảo hiểm y tế đúng quy định. Những việc tưởng như bình thường ấy lại có ý nghĩa thiết thực đối với chất lượng cuộc sống của mỗi gia đình.
Trong lĩnh vực giáo dục, kết quả thực hiện chương trình tại Bình Tuyền cho thấy nhiều chỉ tiêu rất tốt: Tỷ lệ trẻ 5 tuổi đến trường và học sinh tiểu học trong độ tuổi đến trường đều đạt 100%; tỷ lệ học sinh trung học cơ sở đến trường đạt 97%, còn tỷ lệ học sinh trung học phổ thông đến trường đạt 97%. Tỷ lệ người từ 15 tuổi trở lên đọc thông, viết thạo tiếng phổ thông đạt 100%.
Những con số này phản ánh nỗ lực vận động học sinh ra lớp, duy trì sĩ số và nâng cao dân trí. Bởi ở bất cứ địa bàn nào, để trẻ đến trường đều đặn không chỉ cần sự cố gắng của thầy cô mà còn cần sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng dân cư.
UBND xã Bình Tuyền đã xây dựng kế hoạch phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi giai đoạn 2026–2028; đồng thời quan tâm cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và việc thực hiện chính sách hỗ trợ đối với trẻ em, giáo viên mầm non theo quy định tại Nghị định số 277/2025/NĐ-CP của Chính phủ về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi.
Điều người dân mong đợi còn là trường lớp ngày càng khang trang, bữa ăn bán trú bảo đảm an toàn, con em được học tập trong điều kiện tốt hơn và có thêm cơ hội tiếp cận kiến thức, kỹ năng cần thiết cho tương lai.
 |
| Buổi giao lưu tiếng hát Sọong cô giữa các câu lạc bộ |
Chăm sóc sức khỏe, không để ai bị bỏ lại phía sau
Cùng với giáo dục, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội là những nội dung được Bình Tuyền chú trọng trong quá trình thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo UBND xã, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế đạt 100%; tỷ lệ phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế hoặc có sự hỗ trợ của nhân viên y tế đạt 100%. Tỷ lệ phụ nữ mang thai được khám định kỳ đạt 97%, trong khi tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thể nhẹ cân giảm còn 6,2%.
Kết quả ấy cho thấy vai trò của việc phối hợp giữa chính quyền, cơ quan chuyên môn, trạm y tế, nhà trường và các thôn trong tuyên truyền, rà soát đối tượng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em rất được chú trọng.
Đối với người dân, bảo hiểm y tế là điều kiện để việc khám, chữa bệnh bớt trở thành gánh nặng khi gia đình có người ốm đau. Vì vậy, việc rà soát đúng đối tượng, bảo đảm quyền lợi và hướng dẫn người dân sử dụng chính sách là khâu cần được thực hiện thường xuyên, sát thực tế tới từng hộ dân.
Đến ngày 20/7/2026, địa phương đã kê khai bảo hiểm y tế đối với 1.881 trong tổng số 2.018 trường hợp thuộc diện rà soát tại các thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đạt 93% kế hoạch rà soát. Công việc này đòi hỏi sự đối chiếu kỹ lưỡng để tránh bỏ sót người đủ điều kiện, đồng thời không cấp trùng thẻ cho những trường hợp đã tham gia theo nhóm đối tượng khác.
Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là cách thức chi trả chính sách an sinh, toàn xã có 926 đối tượng bảo trợ xã hội hưởng trợ cấp thường xuyên; trong đó 908 người được chi trả qua tài khoản, đạt 98%. Số còn lại gặp khó khăn do tuổi cao, khuyết tật hoặc chưa thuận lợi trong việc mở, sử dụng tài khoản.
Chuyển đổi số giúp việc chi trả minh bạch, thuận tiện hơn, nhưng không thể chỉ dừng ở yêu cầu người dân tự thực hiện các thao tác trên điện thoại. Với người cao tuổi, người khuyết tật và những người ít tiếp xúc với công nghệ, sự hướng dẫn trực tiếp của cán bộ cơ sở là rất cần thiết. Chính sách chỉ thực sự trọn vẹn khi người được hưởng có thể tiếp cận và nhận đầy đủ quyền lợi của mình.
 |
| Đông đảo các thôn tham gia Lễ hội Cơm mới năm 2026 |
Giữ tiếng hát Soọng cô, giữ hồn quê
Phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất sẽ khó bền vững nếu những giá trị văn hóa làm nên bản sắc cộng đồng dần mai một. Với Bình Tuyền, nơi đồng bào Sán Dìu có truyền thống văn hóa riêng, bảo tồn tiếng nói, dân ca và lễ hội truyền thống là một phần quan trọng trong phát triển đời sống tinh thần.
Xã Bình Tuyền đã quan tâm bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể hát Soọng cô, duy trì các câu lạc bộ và khuyến khích thành lập những đội văn nghệ dân gian tại các thôn. Có 65% số thôn có đội văn nghệ hoặc câu lạc bộ văn hóa truyền thống hoạt động thường xuyên.
Địa phương cũng xây dựng kế hoạch bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch; ban hành Kế hoạch số 383/KH-UBND ngày 22/8/2026 và Kế hoạch số 415/KH-UBND ngày 23/9/2026 về tổ chức Lễ hội Cơm mới năm 2026 cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Giữ gìn văn hóa không chỉ là tổ chức một ngày hội hay duy trì vài buổi biểu diễn. Điều cốt yếu là để tiếng hát còn vang trong sinh hoạt cộng đồng, để người trẻ hiểu phong tục của cha ông, biết trân trọng những làn điệu dân ca và tự hào về nguồn cội của mình.
Khi người cao tuổi, nghệ nhân và những người am hiểu phong tục trực tiếp truyền dạy cho lớp trẻ, văn hóa không còn nằm trong những trang tư liệu mà tiếp tục sống trong đời thường. Nếu được tổ chức phù hợp, những hoạt động ấy còn có thể trở thành nền tảng phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế và giới thiệu bản sắc địa phương tới du khách.
 |
| Chương trình văn nghệ thường xuyên được tổ chức giao lưu trong và ngoài địa phương |
Nguồn lực phải đến đúng nơi, đúng việc
Những kết quả về giáo dục, y tế và văn hóa là cơ sở đáng ghi nhận. Tuy nhiên, nhìn vào tiến độ thực hiện chương trình, Bình Tuyền vẫn còn những nhiệm vụ cần tập trung tháo gỡ.
Được biết tổng nguồn vốn từ năm 2025 sang năm 2026 là 373 triệu đồng. Đến ngày 31/8/2026, số vốn giải ngân đạt 110 triệu đồng, tương đương 29,49%; phần vốn chưa giải ngân theo số liệu là 263 triệu đồng.
Đối với nội dung hỗ trợ đất sản xuất, chuyển đổi nghề, do nhiệm vụ chi đã bố trí không thực hiện được, địa phương đã điều chỉnh 130 triệu đồng sang nội dung hỗ trợ đất ở. Việc điều chỉnh và triển khai các nhiệm vụ tiếp theo cần bảo đảm đúng thẩm quyền, đối tượng, trình tự và quy định quản lý ngân sách.
Đây là khâu cần được nhìn nhận thẳng thắn. Bởi nguồn lực dù không lớn nhưng nếu đến đúng người, đúng thời điểm, vẫn có thể giúp một hộ gia đình tháo gỡ khó khăn cụ thể. Ngược lại, việc chậm hoàn thiện hồ sơ, chậm tổ chức thực hiện hoặc giải ngân kéo dài sẽ làm giảm hiệu quả của chính sách.
Công tác triển khai chương trình cần bám sát các quy định pháp luật về quản lý, tổ chức thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có Nghị định số 27/2022/NĐ-CP của Chính phủ và các văn bản sửa đổi, bổ sung còn hiệu lực; đồng thời cập nhật quy định áp dụng cho giai đoạn 2026–2030, gồm Quyết định số 16/2026/QĐ-TTg và Thông tư số 02/2026/TT-BDTTG. Việc vận dụng văn bản cần căn cứ đúng chương trình, nguồn vốn và nhiệm vụ cụ thể, tránh áp dụng máy móc các quy định của giai đoạn trước.
Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát tại cơ sở, công khai những nội dung người dân được thụ hưởng và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng. Mỗi khoản kinh phí, mỗi công trình hay hoạt động hỗ trợ đều cần được theo dõi từ khâu xác định nhu cầu đến tổ chức thực hiện, nghiệm thu và đánh giá kết quả.
 |
| Tuổi trẻ đã tiếp nhận được sự lưu chuyền của Cha Ông về văn hoá dân tộc mình |
Để người dân cảm nhận rõ hơn sự đổi thay
Một chương trình phát triển chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được lợi ích trong cuộc sống hằng ngày. Với Bình Tuyền, nhiệm vụ thời gian tới không chỉ là duy trì những chỉ tiêu đã đạt mà còn phải nâng chất lượng dịch vụ giáo dục, y tế, bảo đảm an sinh và tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho đồng bào.
Điều đó đòi hỏi chính quyền xã tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, trưởng thôn, các tổ chức đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng; rà soát kỹ từng nhóm đối tượng, kịp thời tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện những nhiệm vụ còn chậm.
Cũng cần gắn bảo tồn văn hóa với sinh kế, khuyến khích người dân tham gia các hoạt động du lịch phù hợp, phát huy giá trị di sản nhưng không làm mất đi nét tự nhiên của đời sống bản địa. Khi người dân vừa có thu nhập, vừa giữ được tiếng nói, phong tục và niềm tự hào về quê hương, sự phát triển mới trở thành nền tảng bền vững.
Từ lớp học của trẻ nhỏ đến câu hát Soọng cô, từ việc chăm sóc sức khỏe đến những khoản trợ cấp được trao đúng người, chính sách dân tộc được thể hiện bằng những việc làm cụ thể như thế. Chặng đường phía trước vẫn còn những việc phải làm, nhưng hướng đi quan trọng nhất đã rõ: lấy đời sống và quyền lợi chính đáng của người dân làm thước đo hiệu quả.
Bởi suy cho cùng, điều người dân mong đợi không chỉ là những con số đẹp trong báo cáo, mà là con cháu được học hành đến nơi đến chốn, gia đình yên tâm khi đau ốm, người già được chăm lo và những giá trị văn hóa của quê hương vẫn được gìn giữ qua từng thế hệ.
