Vũ điệu của rừng…

Kì 1: Kí ức và hiện tại

Rừng và múa hát là hai điều luôn ám ảnh tôi trong những chuyến lên Sơn La với nhiều cung bậc cảm xúc. Hai điều này tưởng như tách bạch nhưng lại gắn với nhau bởi yếu tố con người và làm nên nét văn hóa độc đáo của vùng đất này…

Sống rừng nuôi, chết rừng chôn

“Tai pá phăng, nhăng pá liệng” (Sống rừng nuôi, chết rừng chôn) là câu tục ngữ của đồng bào dân tộc Thái - một dân tộc chiếm đến 54% dân số của tỉnh Sơn La - khi nói về vai trò của rừng. Với mỗi người Thái, rừng là nơi cung cấp sản vật từ hạt lúa, ngọn măng, mớ rau, đến cây gỗ làm nhà, con suối tắm mát… Rừng nuôi dưỡng họ trong suốt cuộc đời và là nơi thiêng liêng để họ thanh thản yên nghỉ khi qua đời. Vì thế, nói đến rừng và bảo vệ rừng, đặc biệt là những khu rừng đầu nguồn, rừng thiêng, đồng bào luôn có thái độ trân trọng, coi đó là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi người và trở thành luật lệ của bản Mường.

Năm 1975, lần đầu qua Sơn La, những người lính chúng tôi choáng ngợp về những cung đường ngoằn ngoèo và rừng già bạt ngàn. Thỉnh thoảng mới gặp một vài bản làng thưa thớt và những quán “tự giác” bán hàng nông sản không có người trông coi. Trên mỗi nải chuối, quả bí, rổ cam… đồng bào ghi sẵn giá tiền, người mua tự chọn hàng, tính tiền rồi bỏ vào một cái ớp tre. Hầu như không có người gian lận, trộm cắp nên hình thức mua bán này được duy trì từ lâu và khiến chúng tôi nhớ mãi…

Phong cảnh núi rừng Sơn La
Phong cảnh núi rừng Sơn La

Bẵng đi mấy chục năm, năm 2000 và những năm sau đó tôi thường lên Sơn La công tác. Đường đi ngày càng mở rộng, nhưng rừng thì vãn dần, những quán hàng “tự giác” không còn. Năm 2004, tôi vào huyện Sốp Cộp vừa được tách ra từ huyện Sông Mã, hai bên đường chỉ thấy rừng lay lá vàng xuộm và những đồi cỏ lúp xúp. Tàn than từ cháy rừng, đốt nương, làm rẫy bay lởn vởn khắp nơi khiến bộ đội Đoàn Kinh tế quốc phòng 326 phải dùng lồng bàn đậy thúng gạo mới vo để không bị tàn rơi vào. Đêm nằm ở Đoàn 326 nghe kẻng báo động, bộ đội vội vã dậy đi chữa cháy rừng. Sáng ra, vào nhà ông Quàng Văn Chăn, Bí thư kiêm Chủ tịch xã Mường Lạn nói chuyện, ông cười bảo: “Toàn rừng tạp, nó cháy thì cỏ mới mọc, trâu bò mới có cái ăn”.

Chuyện nghe lạ mà có cái lí của nó. Rừng ở đây lúc đó không còn là rừng mà chỉ là những đồi dốc đầy lau lách, khô hạn nghèo kiệt. Đoàn 326 vào làm công tác dân vận, khai hoang, trồng rừng, nhưng cũng chưa được bao nhiêu. Còn người dân thì chủ yếu trồng ngô, sắn trên nương nhưng “rừng không nuôi nổi người”, cái đói, cái nghèo luôn đeo bám.

Rừng hồi sinh và rừng chuyển đổi

Mươi năm gần đây, Sơn La chuyển mình, tạo nên “một hiện tượng ở vùng Tây Bắc”. Nhờ chủ trương quyết liệt của tỉnh, diện tích đất lâm nghiệp tăng gần 820.000ha, chiếm 73% tổng diện tích tự nhiên, trong đó đất có rừng trên 610.000ha, đạt tỉ lệ che phủ 43,5%.

Sơn La còn có diện tích cây ăn quả 80.500ha, sản lượng hơn 300.000 tấn, nhiều sản phẩm đã xuất khẩu sang Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản… Đến Sơn La vào mùa Xuân sẽ gặp bạt ngàn hoa mơ, hoa mận, hoa đào ở Mộc Châu; vào mùa Hè thì gặp xoài Yên Châu, nhãn Sông Mã, chanh leo, bơ, na… ở hầu khắp các địa bàn. Nhiều người nói, Sơn La là “vựa hoa quả lớn thứ 2 ở Việt Nam” cũng không sai. Người dân biết chuyển đổi vật nuôi, cây trồng; thay ngô, sắn bằng cây ăn quả, cây công nghiệp nên đời sống khá lên rất nhiều. Đất rừng tạp từ nghèo kiệt đã mang lại trái ngọt khi con người biết khơi dậy và quý trọng nó.

Được biết, đến năm 2025 tỉnh phấn đấu nâng diện tích rừng đạt 650.000ha, bao gồm cả diện tích cây ăn quả trên đất dốc, tỉ lệ che phủ rừng ở mức 50%; quản lí rừng bền vững 100.000ha, khoanh nuôi phục hồi rừng 20.000ha; trồng mới 9.300ha rừng tập trung… Nghe thì mừng, nhưng đây cũng là một bài toán khó, bởi đất rừng có hạn, những năm qua nhiều diện tích rừng tự nhiên bị chuyển đổi mục đích. Theo điều tra rừng của tỉnh năm 2015, có 596ha thuộc vùng ngập Thủy điện Sơn La; 883ha xây dựng cơ sở hạ tầng, tái định cư, thủy lợi, thủy điện nhỏ, khai thác khoáng sản; 2.100ha chuyển sang trồng cây công nghiệp. 1.222ha bị cháy, 1.181ha bị chặt phá làm nương trái phép… Rừng tự nhiên mất đi, rừng trồng cây công nghiệp, cây ăn quả không đủ tiêu chí phòng hộ nên lũ ống, lũ quét, sạt lở đất cũng thường xảy ra. Vì vậy, mục tiêu có 100.000ha cây ăn quả là điều cần tính toán kĩ giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Câu chuyện 6.000ha cây cao su ở Sơn La sau 10 năm chưa mang lại lợi nhuận đáng kể vẫn còn là nỗi lo của hơn 7.200 hộ dân góp đất trồng loại cây được kì vọng là “vàng trắng” này.

Một số NCT Sơn La cũng tỏ ra băn khoăn khi người dân nay có cách nghĩ khác. Họ muốn chuyển đổi đất rừng sang trồng cây ăn quả để có cuộc sống khá giả chứ không muốn khoanh nuôi, phục hồi rừng tự nhiên, ít lợi nhuận. Đó là chưa kể Nhà máy chế biến hoa quả tươi và thảo dược vừa khánh thành ở Vân Hồ và Trung tâm chế biến rau quả Doveco vừa khởi công ở Mai Sơn, giải quyết vùng nguyên liệu 65.000ha sẽ càng thúc đẩy việc mở rộng diện tích sản xuất…

Như vậy có còn giữ được rừng tự nhiên? Và câu nói của đồng bào dân tộc Thái “Tai pá phăng, nhăng pá liệng” liệu có còn nguyên nghĩa?

Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Giúp Juventus đoạt siêu cúp Italy, Ronaldo trở thành chân sút ghi nhiều bàn nhất mọi thời đại

Giúp Juventus đoạt siêu cúp Italy, Ronaldo trở thành chân sút ghi nhiều bàn nhất mọi thời đại

Với pha lập công trong trận tranh siêu cúp Italy trước Napoli diễn ra tối 20/1, Ronaldo chính thức trở thành chân sút ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử bóng đá thế giới.
Gắn kết bền vững với người cao tuổi

Gắn kết bền vững với người cao tuổi

Ngày 20/1, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị sơ kết chương trình phối hợp giữa Hội NCT TP và Công ty CP Chăm sóc sức khỏe Trường Sinh Việt Nam (Trường Sinh Việt Nam) về xây dựng mô hình CLB Thức vũ kinh trường sinh.
Vị “cứu tinh” của hát Trống quân Đan Nhiễm

Vị “cứu tinh” của hát Trống quân Đan Nhiễm

Đã ở tuổi “xưa nay hiếm” mà mắt vẫn sáng, tai vẫn nghe rành, răng vẫn đều chằn chặn, cụ Nguyễn Thị Vẫy là cây đại thụ hát Trống quân của làng.
Xuân về trên vùng cao Y Tý

Xuân về trên vùng cao Y Tý

Đến Y Tý những ngày cuối năm, khi cái rét đang len lỏi khắp bản làng và băng tuyết vẫn còn vương trên cỏ, chúng tôi mới cảm nhận được cái giá lạnh đến cắt da cắt thịt nơi “địa đầu” Tổ quốc. Tuy nhiên, sự khắc nghiệt của thời tiết không làm giảm đi không khí lao động và tinh thần chuẩn bị đón tết của đồng bào các dân tộc vùng cao nơi đây…
Ẩm thực Việt … và những nẻo đường chinh phục du khách quốc tế

Ẩm thực Việt … và những nẻo đường chinh phục du khách quốc tế

Ngành du lịch đã chuẩn bị tâm thế để khi hết dịch Covid -19 sẽ mở cửa chào đón du khách bằng những sản phẩm du lịch độc đáo và đậm chất truyền thống. Trong đó, ẩm thực mà người Việt đã nâng lên thành triết lý văn hóa ẩm thực ngon, bổ dưỡng và lành theo những sản vật tự nhiên do khí hậu, thổ nhưỡng mà thành, cũng như hệ quy chuẩn đã mang tính truyền thống, đúc rút nên những kinh nghiệm cũng như một nét văn hoá ẩm thực đầy phong vị của người Việt. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với tiến sĩ Nguyễn Nhã, nhà sử học, chuyện gia về văn hóa ẩm thực cũng như làm sao quảng bá món ăn của người Việt với bạn bè du khách quốc tế.

Tin khác

Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam

Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam
Chiều 14/1, nghệ sĩ Xuân Bắc đã nhận quyết định bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam từ Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

Thương hiệu nào từng được mệnh danh “đệ nhất Phở Hà Nội”

Thương hiệu nào từng được mệnh danh “đệ nhất Phở Hà Nội”
Câu hỏi này trước đây chắc ít người còn trả lời được bởi đó từng là câu chuyện dĩ vãng. Nhưng giờ đây, khi lịch sử được lần giở lại, món ngon được hồi sinh, câu hỏi ấy đã có câu trả lời rõ ràng và sống động.

“Amalfi bên bờ Địa Trung Hải" sẽ trở thành sàn catwalk đặc biệt nhất từ trước tới nay của Fashion Voyage

“Amalfi bên bờ Địa Trung Hải" sẽ trở thành sàn catwalk đặc biệt nhất từ trước tới nay của Fashion Voyage
Fashion Voyage #3 - show diễn lớn chưa từng có trong chuỗi Fashion Voyage của đạo diễn Long Kan do tập đoàn Sun Group tài trợ đã chính thức được công bố. Và lần này, sàn catwalk được chọn là tổ hợp shophouse Sun Premier Village Primavera – nơi được ví như “thị trấn phồn hoa Amalfi bên bờ Địa Trung Hải” tại Nam Phú Quốc.

Novaland tài trợ cho Câu lạc bộ Sài Gòn FC

Novaland tài trợ cho Câu lạc bộ Sài Gòn FC
Novaland - Tập đoàn đầu tư và phát triển bất động sản hàng đầu Việt Nam vừa ký kết tài trợ cho Câu lạc bộ bóng đá Sài Gòn (Sài Gòn FC) tại Lễ ra quân mùa giải 2021, nhằm chung tay thúc đẩy nền thể thao nói chung và bóng đá Việt Nam nói riêng tiến xa hơn.

Bắn pháo hoa khi chưa được cấp phép trong chương trình 'Huế - Countdown 2021'

Bắn pháo hoa khi chưa được cấp phép trong chương trình 'Huế - Countdown 2021'
Chiều 8/1, Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết, các cơ quan chức năng đang làm rõ để xử lý theo quy định việc bắn pháo hoa nổ tầm thấp của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Gia Bảo Event - Media (đóng tại phường Xuân Phú, thành phố Huế) tại chương trình “Huế - Countdown 2021 - Thắp sáng niềm tự hào”.

S-Race ‘kích hoạt’ ý thức rèn luyện thể chất cho học sinh sinh viên

S-Race ‘kích hoạt’ ý thức rèn luyện thể chất cho học sinh sinh viên
Được tổ chức với quy mô lớn và mang tính chuyên môn cao, S-Race có ý nghĩa tích cực cổ vũ tinh thần rèn luyện thể thao, nâng cao thể chất của học sinh sinh viên, hướng tới khát vọng về một thế hệ mới phát triển toàn diện cả 4 yếu tố Đức – Trí – Thể – Mỹ.
Xem thêm
Nữ sĩ Lan Hinh và hành trình tâm khảm cùng Á Nam Lưu Niệm Đường

Nữ sĩ Lan Hinh và hành trình tâm khảm cùng Á Nam Lưu Niệm Đường

Gần 30 năm trước, nén lại nỗi lòng đằng đẵng xa chồng con và gần 40 cháu chắt, từ nước Mỹ trở về Việt Nam, Nữ sĩ Lan Hinh một ...
Gắn kết bền vững với người cao tuổi

Gắn kết bền vững với người cao tuổi

Ngày 20/1, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị sơ kết chương trình phối hợp giữa Hội NCT TP và Công ty CP Chăm sóc sức khỏe Trường Sinh ...
Vị “cứu tinh” của hát Trống quân Đan Nhiễm

Vị “cứu tinh” của hát Trống quân Đan Nhiễm

Đã ở tuổi “xưa nay hiếm” mà mắt vẫn sáng, tai vẫn nghe rành, răng vẫn đều chằn chặn, cụ Nguyễn Thị Vẫy là cây đại thụ hát Trống quân ...
Ẩm thực Việt … và những nẻo đường chinh phục du khách quốc tế

Ẩm thực Việt … và những nẻo đường chinh phục du khách quốc tế

Ngành du lịch đã chuẩn bị tâm thế để khi hết dịch Covid -19 sẽ mở cửa chào đón du khách bằng những sản phẩm du lịch độc đáo và ...
“Amalfi bên bờ Địa Trung Hải" sẽ trở thành sàn catwalk đặc biệt nhất từ trước tới nay của Fashion Voyage

“Amalfi bên bờ Địa Trung Hải" sẽ trở thành sàn catwalk đặc biệt nhất từ trước tới nay của Fashion Voyage

Fashion Voyage #3 - show diễn lớn chưa từng có trong chuỗi Fashion Voyage của đạo diễn Long Kan do tập đoàn Sun Group tài trợ đã chính thức được ...
Dự báo có tuyết rơi cuối tuần này, du lịch Sa Pa lại “chiếm sóng”

Dự báo có tuyết rơi cuối tuần này, du lịch Sa Pa lại “chiếm sóng”

Du lịch Sa Pa đã có một kỳ nghỉ Tết dương lịch “viên mãn” với hơn 65.000 lượt khách và đang chờ đón làn sóng du khách mới, khi hoa ...
Giúp Juventus đoạt siêu cúp Italy, Ronaldo trở thành chân sút ghi nhiều bàn nhất mọi thời đại

Giúp Juventus đoạt siêu cúp Italy, Ronaldo trở thành chân sút ghi nhiều bàn nhất mọi thời đại

Với pha lập công trong trận tranh siêu cúp Italy trước Napoli diễn ra tối 20/1, Ronaldo chính thức trở thành chân sút ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử ...
Novaland tài trợ cho Câu lạc bộ Sài Gòn FC

Novaland tài trợ cho Câu lạc bộ Sài Gòn FC

Novaland - Tập đoàn đầu tư và phát triển bất động sản hàng đầu Việt Nam vừa ký kết tài trợ cho Câu lạc bộ bóng đá Sài Gòn (Sài ...
S-Race ‘kích hoạt’ ý thức rèn luyện thể chất cho học sinh sinh viên

S-Race ‘kích hoạt’ ý thức rèn luyện thể chất cho học sinh sinh viên

Được tổ chức với quy mô lớn và mang tính chuyên môn cao, S-Race có ý nghĩa tích cực cổ vũ tinh thần rèn luyện thể thao, nâng cao thể ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
Người thầy của tôi

Người thầy của tôi

Cho tới giờ mỗi khi nhắc lại và biết ơn nhất, tôi vẫn luôn nghĩ về thầy Tiêu Âm, người thầy đã dìu dắt tôi suốt những tháng năm cấp ...
Một vòng nhân gian

Một vòng nhân gian

Ni cô Tuệ Tâm đang quét dọn những lá vàng rụng của đêm qua. Buổi sáng không khí bao giờ cũng trong lành, tĩnh lặng như nghe được cả tiếng ...
Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam

Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam

Chiều 14/1, nghệ sĩ Xuân Bắc đã nhận quyết định bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam từ Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.
Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

5,3 ha khu vực rừng phòng hộ hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình (huyện Lâm Bình, Tuyên Quang) được phủ xanh nhờ sự chung tay của những người ...
Hotgirl 26 tuổi người Việt đính hôn với CEO 72 tuổi người Mỹ gây 'sốt'

Hotgirl 26 tuổi người Việt đính hôn với CEO 72 tuổi người Mỹ gây 'sốt'

Câu chuyện tình lệch 46 tuổi của hotgirl Việt và người đàn ông người Mỹ - Wynn Katz (72 tuổi, CEO của hãng thời trang ở Los Angeles) đang gây ...
Phiên bản di động