Vũ điệu của rừng…

Kì 1: Kí ức và hiện tại

Rừng và múa hát là hai điều luôn ám ảnh tôi trong những chuyến lên Sơn La với nhiều cung bậc cảm xúc. Hai điều này tưởng như tách bạch nhưng lại gắn với nhau bởi yếu tố con người và làm nên nét văn hóa độc đáo của vùng đất này…

Sống rừng nuôi, chết rừng chôn

“Tai pá phăng, nhăng pá liệng” (Sống rừng nuôi, chết rừng chôn) là câu tục ngữ của đồng bào dân tộc Thái - một dân tộc chiếm đến 54% dân số của tỉnh Sơn La - khi nói về vai trò của rừng. Với mỗi người Thái, rừng là nơi cung cấp sản vật từ hạt lúa, ngọn măng, mớ rau, đến cây gỗ làm nhà, con suối tắm mát… Rừng nuôi dưỡng họ trong suốt cuộc đời và là nơi thiêng liêng để họ thanh thản yên nghỉ khi qua đời. Vì thế, nói đến rừng và bảo vệ rừng, đặc biệt là những khu rừng đầu nguồn, rừng thiêng, đồng bào luôn có thái độ trân trọng, coi đó là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi người và trở thành luật lệ của bản Mường.

Năm 1975, lần đầu qua Sơn La, những người lính chúng tôi choáng ngợp về những cung đường ngoằn ngoèo và rừng già bạt ngàn. Thỉnh thoảng mới gặp một vài bản làng thưa thớt và những quán “tự giác” bán hàng nông sản không có người trông coi. Trên mỗi nải chuối, quả bí, rổ cam… đồng bào ghi sẵn giá tiền, người mua tự chọn hàng, tính tiền rồi bỏ vào một cái ớp tre. Hầu như không có người gian lận, trộm cắp nên hình thức mua bán này được duy trì từ lâu và khiến chúng tôi nhớ mãi…

Phong cảnh núi rừng Sơn La
Phong cảnh núi rừng Sơn La

Bẵng đi mấy chục năm, năm 2000 và những năm sau đó tôi thường lên Sơn La công tác. Đường đi ngày càng mở rộng, nhưng rừng thì vãn dần, những quán hàng “tự giác” không còn. Năm 2004, tôi vào huyện Sốp Cộp vừa được tách ra từ huyện Sông Mã, hai bên đường chỉ thấy rừng lay lá vàng xuộm và những đồi cỏ lúp xúp. Tàn than từ cháy rừng, đốt nương, làm rẫy bay lởn vởn khắp nơi khiến bộ đội Đoàn Kinh tế quốc phòng 326 phải dùng lồng bàn đậy thúng gạo mới vo để không bị tàn rơi vào. Đêm nằm ở Đoàn 326 nghe kẻng báo động, bộ đội vội vã dậy đi chữa cháy rừng. Sáng ra, vào nhà ông Quàng Văn Chăn, Bí thư kiêm Chủ tịch xã Mường Lạn nói chuyện, ông cười bảo: “Toàn rừng tạp, nó cháy thì cỏ mới mọc, trâu bò mới có cái ăn”.

Chuyện nghe lạ mà có cái lí của nó. Rừng ở đây lúc đó không còn là rừng mà chỉ là những đồi dốc đầy lau lách, khô hạn nghèo kiệt. Đoàn 326 vào làm công tác dân vận, khai hoang, trồng rừng, nhưng cũng chưa được bao nhiêu. Còn người dân thì chủ yếu trồng ngô, sắn trên nương nhưng “rừng không nuôi nổi người”, cái đói, cái nghèo luôn đeo bám.

Rừng hồi sinh và rừng chuyển đổi

Mươi năm gần đây, Sơn La chuyển mình, tạo nên “một hiện tượng ở vùng Tây Bắc”. Nhờ chủ trương quyết liệt của tỉnh, diện tích đất lâm nghiệp tăng gần 820.000ha, chiếm 73% tổng diện tích tự nhiên, trong đó đất có rừng trên 610.000ha, đạt tỉ lệ che phủ 43,5%.

Sơn La còn có diện tích cây ăn quả 80.500ha, sản lượng hơn 300.000 tấn, nhiều sản phẩm đã xuất khẩu sang Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản… Đến Sơn La vào mùa Xuân sẽ gặp bạt ngàn hoa mơ, hoa mận, hoa đào ở Mộc Châu; vào mùa Hè thì gặp xoài Yên Châu, nhãn Sông Mã, chanh leo, bơ, na… ở hầu khắp các địa bàn. Nhiều người nói, Sơn La là “vựa hoa quả lớn thứ 2 ở Việt Nam” cũng không sai. Người dân biết chuyển đổi vật nuôi, cây trồng; thay ngô, sắn bằng cây ăn quả, cây công nghiệp nên đời sống khá lên rất nhiều. Đất rừng tạp từ nghèo kiệt đã mang lại trái ngọt khi con người biết khơi dậy và quý trọng nó.

Được biết, đến năm 2025 tỉnh phấn đấu nâng diện tích rừng đạt 650.000ha, bao gồm cả diện tích cây ăn quả trên đất dốc, tỉ lệ che phủ rừng ở mức 50%; quản lí rừng bền vững 100.000ha, khoanh nuôi phục hồi rừng 20.000ha; trồng mới 9.300ha rừng tập trung… Nghe thì mừng, nhưng đây cũng là một bài toán khó, bởi đất rừng có hạn, những năm qua nhiều diện tích rừng tự nhiên bị chuyển đổi mục đích. Theo điều tra rừng của tỉnh năm 2015, có 596ha thuộc vùng ngập Thủy điện Sơn La; 883ha xây dựng cơ sở hạ tầng, tái định cư, thủy lợi, thủy điện nhỏ, khai thác khoáng sản; 2.100ha chuyển sang trồng cây công nghiệp. 1.222ha bị cháy, 1.181ha bị chặt phá làm nương trái phép… Rừng tự nhiên mất đi, rừng trồng cây công nghiệp, cây ăn quả không đủ tiêu chí phòng hộ nên lũ ống, lũ quét, sạt lở đất cũng thường xảy ra. Vì vậy, mục tiêu có 100.000ha cây ăn quả là điều cần tính toán kĩ giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Câu chuyện 6.000ha cây cao su ở Sơn La sau 10 năm chưa mang lại lợi nhuận đáng kể vẫn còn là nỗi lo của hơn 7.200 hộ dân góp đất trồng loại cây được kì vọng là “vàng trắng” này.

Một số NCT Sơn La cũng tỏ ra băn khoăn khi người dân nay có cách nghĩ khác. Họ muốn chuyển đổi đất rừng sang trồng cây ăn quả để có cuộc sống khá giả chứ không muốn khoanh nuôi, phục hồi rừng tự nhiên, ít lợi nhuận. Đó là chưa kể Nhà máy chế biến hoa quả tươi và thảo dược vừa khánh thành ở Vân Hồ và Trung tâm chế biến rau quả Doveco vừa khởi công ở Mai Sơn, giải quyết vùng nguyên liệu 65.000ha sẽ càng thúc đẩy việc mở rộng diện tích sản xuất…

Như vậy có còn giữ được rừng tự nhiên? Và câu nói của đồng bào dân tộc Thái “Tai pá phăng, nhăng pá liệng” liệu có còn nguyên nghĩa?

Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Khai mạc Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn toàn quốc

Khai mạc Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn toàn quốc

Tối 15/4, Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn toàn quốc năm 2021 đã khai mạc tại Đền Chân Suối (xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc). Đây là hoạt động do Cục Văn hóa cơ sở phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Phúc tổ chức từ ngày 15-18/4.
Phú Thọ bắn pháo hoa nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương

Phú Thọ bắn pháo hoa nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương

Văn phòng chính phủ vừa có công văn truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đồng ý cho UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức điểm bắn pháo hoa tầm cao với thời lượng không quá 15 phút vào tối 20/4, tại TP Việt Trì, bảo đảm phù hợp với tình hình dịch bệnh.
Tây Nguyên những âm thanh độc đáo

Tây Nguyên những âm thanh độc đáo

Với những năng lực và cảm xúc văn hóa gần gũi với thiên nhiên của đồng bào các dân tộc ở 5 tỉnh Lâm Đồng, Đắk Nông, Đắk Lắk, Gia Lai và Kon Tum, đã tạo nên không gian văn hóa với những cung bậc âm thanh tha thiết.
Tuyệt tác sông Hương núi Ngự ở cố đô xưa

Tuyệt tác sông Hương núi Ngự ở cố đô xưa

Dòng sông thơ mộng chảy suốt chiều dài lịch sử cố đô địa linh nhân kiệt, đi vào thơ ca và trở thành biểu tượng của xứ Huế mộng mơ - sông Hương. Trong chuyến công tác tại Huế, tôi có dịp thưởng ngoạn vẻ đẹp trữ tình của sông Hương núi Ngự, ngồi trên du thuyền thả hồn bồng bềnh nghe nhã nhạc cung đình và cùng du khách thả đèn hoa đăng trong đêm lung linh ngập sắc màu đèn led...
Nhiều hoạt động chào mừng Ngày sách Việt Nam lần thứ 8

Nhiều hoạt động chào mừng Ngày sách Việt Nam lần thứ 8

Tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Thư viện số 46/2019/QH14, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2020, trong đó khoản 1 Điều 30 quy định ngày 21- 4 hằng năm là Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam.

Tin khác

Tết Thanh minh hướng con cháu nhớ về cội nguồn

Tết Thanh minh hướng con cháu nhớ về cội nguồn
Trong đời sống văn hoá tinh thần phong phú của người Việt, ngoài Tết Nguyên đán (to nhất trong năm) còn có nhiều lễ tết ý nghĩa, đậm đà bản sắc dân tộc như: Tết Khai Hạ, Tết Nguyên Tiêu, Tết Hàn thực, Tết Thanh minh, Tết Đoan ngọ, Tết Rằm tháng bảy, Tết Trung thu... Mỗi Tết có ý nghĩa khác nhau với từng vùng miền, dân tộc.

Sun World Fansipan Legend giảm giá vé cáp treo tới hơn 70% cho người dân Tây Bắc

Sun World Fansipan Legend giảm giá vé cáp treo tới hơn 70% cho người dân Tây Bắc
Hàng loạt dịch vụ du lịch đang đồng loạt giảm giá tới 70%, Lào Cai, với điểm nhấn là Sa Pa, chắc chắn sẽ trở thành điểm phải đến mùa hè này.

S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?
Trong chương trình “Bữa trưa vui vẻ” phát sóng hồi đầu tháng 4, hai nghệ sĩ khách mời là divo Tùng Dương và biên đạo múa Quang Đăng đã có những chia sẻ thú vị về dự án cộng đồng S-Generation và lý do ra đời điệu nhảy quốc dân “Vũ điệu hồi sinh” đang chiếm sóng trên Tik Tok những ngày qua.

Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách

Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách
Lễ hội “Vũ khúc Biển & Hoa” do UBND thành phố Sầm Sơn và Tập đoàn FLC phối hợp tổ chức vừa chính thức khai mạc đầy ấn tượng tại quần thể FLC Sầm Sơn ngày 10/4, với chương trình nghệ thuật đặc sắc và màn trình diễn pháo hoa kéo dài 15 phút từ khách sạn FLC Grand Hotel Sam Son.

Rộn ràng Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay tại Cần Thơ

Rộn ràng Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay tại Cần Thơ
Tết quân dân mừng Chol Chnam Thmay lần đầu tiên được Cần Thơ tổ chức diễn ra từ ngày 1-10/4, với chủ đề “Quân-Dân Cần Thơ mừng Chol Chnam Thmay năm 2021,” với nhiều hoạt động ý nghĩa, thiết thực.

Sầm Sơn- Rực rỡ ngàn hoa

Sầm Sơn- Rực rỡ ngàn hoa
Mở đầu cho mùa du lịch Sầm Sơn năm 2021 là Lễ hội hoa quy mô bậc nhất cùng khung cảnh pháo hoa rực rỡ bên bờ biển, khởi động mùa du lịch đầy màu sắc.
Xem thêm
Khai mạc Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn toàn quốc

Khai mạc Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn toàn quốc

Tối 15/4, Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn toàn quốc năm 2021 đã khai mạc tại Đền Chân Suối (xã Hồ Sơn, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc). Đây ...
Phú Thọ bắn pháo hoa nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương

Phú Thọ bắn pháo hoa nhân dịp Giỗ Tổ Hùng Vương

Văn phòng chính phủ vừa có công văn truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đồng ý cho UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức ...
Nhiều hoạt động chào mừng Ngày sách Việt Nam lần thứ 8

Nhiều hoạt động chào mừng Ngày sách Việt Nam lần thứ 8

Tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIV đã thông qua Luật Thư viện số 46/2019/QH14, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2020, trong đó khoản 1 Điều ...
Tuyệt tác sông Hương núi Ngự ở cố đô xưa

Tuyệt tác sông Hương núi Ngự ở cố đô xưa

Dòng sông Hương thơ mộng chảy suốt chiều dài lịch sử cố đô địa linh nhân kiệt, đi vào thơ ca và trở thành biểu tượng của xứ Huế mộng ...
Sun World Fansipan Legend giảm giá vé cáp treo tới hơn 70% cho người dân Tây Bắc

Sun World Fansipan Legend giảm giá vé cáp treo tới hơn 70% cho người dân Tây Bắc

Hàng loạt dịch vụ du lịch đang đồng loạt giảm giá tới 70%, Lào Cai, với điểm nhấn là Sa Pa, chắc chắn sẽ trở thành điểm phải đến mùa ...
Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách

Đêm nghệ thuật khai mạc lễ hội hoa FLC Sầm Sơn thu hút hàng vạn du khách

Lễ hội “Vũ khúc Biển & Hoa” do UBND thành phố Sầm Sơn và Tập đoàn FLC phối hợp tổ chức vừa chính thức khai mạc đầy ấn tượng tại ...
Chính thức khởi động giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 tại Tây Ninh

Chính thức khởi động giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 tại Tây Ninh

Hôm nay, Sở VHTT&DL Tây Ninh và Tập đoàn Sun Group tổ chức họp báo chính thức công bố giải chạy BaDen Mountain Marathon 2021 quy mô lớn, lần đầu ...
Văn Quyết, Việt Anh bị treo giò

Văn Quyết, Việt Anh bị treo giò

Ban kỷ luật VFF phạt Nguyễn Văn Quyết và Bùi Hoàng Việt Anh của Câu lạc bộ Hà Nội vì có hành vi thi đấu thô bạo trong trận thua ...
Bamboo Airways là nhà tài trợ Vàng Giải bóng chuyền Vô địch quốc gia 2021

Bamboo Airways là nhà tài trợ Vàng Giải bóng chuyền Vô địch quốc gia 2021

Ngày 31/3/2021, tại Trụ sở của Hãng hàng không Bamboo Airways, TP Hà Nội, đã diễn ra Lễ ký kết hợp đồng tài trợ giữa Liên đoàn bóng chuyền Việt ...
Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của ...
Bà nội

Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

Trong chương trình “Bữa trưa vui vẻ” phát sóng hồi đầu tháng 4, hai nghệ sĩ khách mời là divo Tùng Dương và biên đạo múa Quang Đăng đã có ...
Biên đạo múa Quang Đăng: “Tôi hạnh phúc vì những điều mình thích tạo ra giá trị cho cộng đồng”

Biên đạo múa Quang Đăng: “Tôi hạnh phúc vì những điều mình thích tạo ra giá trị cho cộng đồng”

Ra đời trong những phút giây ngẫu hứng vì ấn tượng sâu đậm bởi MV Arise’21 Ta sẽ hồi sinh của dự án S-Generation, Vũ điệu hồi sinh của Quang ...
Người đẹp Mỹ đăng quang Hoa hậu Hòa bình Thế giới, Ngọc Thảo dừng chân ở top 20

Người đẹp Mỹ đăng quang Hoa hậu Hòa bình Thế giới, Ngọc Thảo dừng chân ở top 20

Danh hiệu Hoa hậu Hòa bình Thế giới thuộc về người đẹp Mỹ và đại diện của Việt Nam - Á hậu Ngọc Thảo dừng chân ở top 20.
Phiên bản di động