Về việc tiếp nhận, phân phối tiền, hàng cứu trợ đồng bào bị lũ lụt

Tại chợ Động, Mai Thuỷ, có hàng trăm xe tải, xe khách khắp nơi đổ về để mang quà cứu trợ giúp người dân Lệ Thuỷ còn cô lập trong nước Ảnh: Trương Thanh Tùng

Theo Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Hội Trọng tài thương mại TP Hồ Chí Minh, Điều 5 Nghị định 64/2008/NĐ-CP ngày 14/5/2008 của Chính phủ về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ Nhân dân khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo có quy định rõ về các tổ chức, đơn vị được tiếp nhận và phân phối tiền, hàng cứu trợ bao gồm: 1. Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Hội chữ thập đỏ Việt Nam; cơ quan thông tin đại chúng của Trung ương, địa phương; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ các cấp ở địa phương. 2. Các quỹ xã hội, quỹ từ thiện quy định tại Nghị định số 148/2007/NĐ-CP ngày 25 tháng 9 năm 2007 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện. 3. Các tổ chức, đơn vị ở Trung ương được Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho phép; các tổ chức, đơn vị ở địa phương được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, cấp huyện cho phép. Ngoài các tổ chức, đơn vị nêu trên, không một tổ chức, đơn vị, cá nhân nào được quyền tổ chức tiếp nhận tiền, hàng cứu trợ. Bên cạnh đó, Thông tư hướng dẫn số 72/2008 của Bộ Tài chính còn đề ra thêm hạn chế như báo, đài chỉ được tiếp nhận tiền, hàng cứu trợ của các tổ chức, cá nhân trong nước, ngoài nước chứ không được tổ chức phân phối tiền, hàng cứu trợ đó (trừ những khoản tiền hỗ trợ trực tiếp cho các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo theo địa chỉ cụ thể).

Những đội tình nguyện khắp nơi đổ về chợ Động, Mai Thuỷ, Lệ Thuỷ để mang thực phẩm, quần áo, nước uống cho người dân vùng ngập Ảnh: Trương Thanh Tùng

Đội công an huyện Lệ Thuỷ tham gia cứu hộ cứu nạn, tiếp tục nhận quà cứu trợ phân phát cho người dân. Ảnh: Trương Thanh Tùng

Việc kêu gọi, quyên góp đạt được số tiền lớn để giúp người dân đồng bào miền Trung cũng thể hiện tinh thân “lá lành đùm lá rách” của dân tộc ta. Tuy nhiên theo Luật sư Hậu nhiều trường hợp các cá nhân, tổ chức không được quyền tổ chức tiếp nhận, phân phối tiền, hàng cứu trợ như quy định trên mà vẫn đang diễn ra tại các vùng lũ lụt, thiên tai ở miền Trung trong tình hình mưa lũ hiện nay là không phù hợp với quy định tại Nghị định 64/2008/NĐ-CP. Thực tế việc cá nhân, tổ chức tự đứng ra kêu gọi quyên góp, ủng hộ cũng dễ xảy ra nhiều mặt hạn chế, bất cập khi không có ai hay tổ chức nào có thể quản lý, kiểm soát việc sử dụng số tiền quỹ đã gây được (nhiều khi là số tiền lớn), có thể xảy ra tình trạng thiếu tính minh bạch trong việc chi tiêu quỹ. Bên cạnh đó, việc trao quà không đúng đối tượng, không đúng nhu cầu, không đảm bảo công bằng vẫn diễn ra. Ví dụ có nhiều gia đình vùng lũ nhận được hàng chục thùng mì tôm, trong khi thiếu nước uống, thuốc chữa bệnh… Có người nhận được quá nhiều quà, tiền, còn những người khác lại không có. Mặt khác, việc tổ chức đi trao quà tự phát cũng tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, trong quá trình đi trao quà từ thiện, đặc biệt là trong bối cảnh thiên tai, người đi lại không rành địa hình).

Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị về việc chấn chỉnh hoạt động tổ chức vận động, quyên góp tự nguyện hỗ trợ cho người dân vùng bị thiên tai, yêu cầu Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và các bộ, ngành, địa phương tổ chức, giám sát việc vận động quyên góp hỗ trợ, bảo đảm theo đúng quy định tại Nghị định số 64/2008/NĐ-CP. Để điều tiết việc cứu trợ, Thủ tướng Chính phủ đề nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để chỉ đạo, giám sát việc quyên góp, vận động hỗ trợ theo đúng quy định và xử lý nghiêm các trường hợp trục lợi trong vận động, quyên góp hỗ trợ.