Thiết lập cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh đối với chính sách

Sự chồng chéo về thủ tục, thiếu nhân lực và điều kiện thực thi tại cấp xã; thiếu cơ chế phản ứng đủ nhanh và tinh thần dám chịu trách nhiệm để kết nối những nguồn lực riêng lẻ thành động lực và cơ hội phát triển, được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, đưa ra các giải pháp tháo gỡ.

Tháo gỡ vướng mắc, nâng cao chất lượng thực hiện phục vụ chính sách

Đánh giá cao về những kết quả đạt được trên một số lĩnh vực của đất nước, ĐBQH Lương Thị Hoa (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cho rằng, áp lực về lạm phát, chi phí đầu vào, yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và hiệu quả sử dụng nguồn lực vẫn rất lớn. Cải cách thể chế có chuyển biến, nhưng ở một số nơi sự chồng chéo về thủ tục, thiếu nhân lực và điều kiện thực thi tại cấp xã vẫn ảnh hưởng đến tiến độ công việc.

ĐBQH Lương Thị Hoa phát biểu tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng ngày 31/10.

Đưa ra các giải pháp nhằm đảm bảo mục tiêu tăng trưởng cao cho năm 2027, đại biểu Lương Thị Hoa lưu ý cần đặc biệt chú trọng chất lượng thực hiện chính sách và bảo đảm quyền lợi của những người trực tiếp phục vụ Nhân dân. Việc xác định nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực thi chính sách là giải pháp đột phá để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.

Thực tiễn cho thấy, điểm nghẽn không chỉ nằm ở quy định pháp luật mà còn ở khâu tổ chức thực hiện: có chính sách nhưng triển khai chậm, có phân cấp nhưng thiếu người, thiếu kinh phí và dữ liệu; có dự án nhưng vướng thủ tục đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng kéo dài.

Đại biểu Lương Thị Hoa đề nghị Chính phủ chuyển mạnh từ ban hành cơ chế sang kiểm tra kết quả thực thi; rà soát, xử lý dứt điểm các vướng mắc liên ngành, các dự án tồn đọng có khả năng khơi thông nguồn lực và tạo năng lực sản xuất mới.

Đối với từng nhiệm vụ trọng tâm năm 2027, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm, thời hạn giải quyết, nguồn lực bảo đảm và kết quả đầu ra có thể đo lường.

Phân cấp, phân quyền phải gắn với biên chế phù hợp, kinh phí, hạ tầng số và cơ chế kiểm tra, giám sát, nhất là đối với chính quyền cấp xã. Lấy thời gian, chi phí thực tế được cắt giảm, tiến độ dự án, chất lượng giải quyết công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo; đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kỷ luật ngân sách và an sinh xã hội.

Cần thiết lập cơ chế điều phối liên ngành để xử lý kịp thời những vướng mắc vượt thẩm quyền cấp xã, công khai tiến độ thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm và kịp thời điều chuyển nguồn lực đến những nơi có khả năng triển khai hiệu quả. Đây là điều kiện để các chính sách phát triển chuyển thành kết quả cụ thể trong đời sống, đại biểu Lương Thị Hoa nhấn mạnh.

Dẫn chứng từ thực tiễn vướng mắc về giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ việc sau sắp xếp không chỉ tại Thanh Hóa, mà nhiều địa phương hiện nay cũng đang gặp phải.

Đại biểu cho biết, Thanh Hóa đã thực hiện sắp xếp từ 4.351 thôn, tổ dân phố xuống còn 1.933 thôn, tổ dân phố, giảm 2.418 đơn vị, tỷ lệ giảm 55,6%. Việc sắp xếp được triển khai nghiêm túc, góp phần tinh gọn đầu mối, nhưng đồng thời phát sinh số lượng lớn người hoạt động không chuyên trách phải nghỉ việc hoặc không được tiếp tục bố trí.

Khi áp dụng cách xác định số lượng dôi dư theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, chỉ có 3.092 người nằm trong số lượng dôi dư, còn 1.833 người nghỉ việc ngoài số lượng này do địa phương đồng thời cơ cấu, kiện toàn đội ngũ.

Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ cho phép các địa phương nghiên cứu ban hành chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương; nhưng trong thực tế thì chính sách hỗ trợ phụ thuộc vào điều kiện ngân sách của từng tỉnh, nhất là những tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách; như vậy có thể dẫn tới mức hưởng chênh lệch lớn giữa những người cùng tham gia một đợt sắp xếp trên phạm vi cả nước.

Đại biểu Lương Thị Hoa kiến nghị Chính phủ chỉ đạo hướng dẫn cụ thể đối tượng, điều kiện, tiêu chí của trường hợp nghỉ việc do địa phương chủ động cơ cấu, kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ, làm cơ sở xác định đối tượng, thực hiện chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách dôi dư do sắp xếp theo khoản 5 Điều 2 Nghị định số 154/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Chính phủ xem xét cơ chế hỗ trợ đối với những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách. Mục tiêu là bảo đảm đúng đối tượng, đúng pháp luật và công bằng, chứ không mở rộng chính sách tinh giản cho tất cả trường hợp nghỉ việc. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện chế độ đãi ngộ và điều kiện làm việc đối với viên chức tại Trung tâm cung ứng dịch vụ công cấp xã, tiếp tục phục vụ Nhân dân tận tình, hiệu quả hơn.

Cơ chế phản ứng đủ nhanh và tinh thần dám chịu trách nhiệm

Mở đầu bài phát biểu thảo về tình hình kinh tế - xã hội, ĐBQH Trần Thị Vân (Đoàn ĐBQH TP Bắc Ninh) nêu lên 4 câu chuyện của thực tiễn:

Câu chuyện thứ nhất, một đoạn đường cao tốc được sửa chữa, cơ quan chức năng đặt biển báo hạn chế tốc độ để đảm bảo an toàn cho người tham gia giao thông. Nhưng khi đường đã được sửa xong, mặt đường thông thoáng, điều kiện lưu thông được khôi phục thì biển báo hạn chế tốc độ vẫn còn đó. Người dân vẫn phải đi theo tốc độ giới hạn. Đại biểu cho rằng, đây là độ trễ trong việc chấm dứt chính sách khi điều kiện thực tế đã thay đổi.

Tuyến cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn (đoạn khoảng 15 km qua Ninh Bình) đã nâng cấp, tôn tạo thành 6 làn đường thông thoáng, nhưng tốc độ vẫn chỉ 80km/giờ dù đã làm xong từ nhiều tháng nay.

Câu chuyện thứ hai, có vốn đầu tư công, có dự án, có nhà thầu, nhưng giá vật liệu xây dựng công bố thấp hơn nhiều so với giá thị trường. Nhà thầu chưa triển khai đã đứng trước nguy cơ bị thua lỗ. Dự án chậm tiến độ, vốn đầu tư không thể giải ngân. Theo đại biểu, đây là độ trễ trong điều chỉnh chính sách trước biến động của thị trường.

Câu chuyện thứ ba, sắp xếp đơn vị hành chính có trụ sở công dôi dư, có thể đầu tư xây dựng trường học, nhưng đề xuất sử dụng đất lại bị từ chối với lý do chưa phù hợp với quy hoạch đất giáo dục. Mặc dù khoản 2 điều 6 Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội đã có cơ chế cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trụ sở cơ quan sang đất giáo dục khi chưa có quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Theo đại biểu, đây là độ trễ trong tổ chức thực hiện chính sách, khiến nguồn lực sẵn có chưa được khai thác.

Câu chuyện thứ tư, tại Phật Sơn, Trung Quốc, một quán lẩu gà bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội, thu hút hàng nghìn khách mỗi ngày, gây áp lực cho giao thông và hạ tầng công cộng. Chính quyền địa phương không lúng túng, không siết chặt và không đứng ngoài quan sát mà chủ động mở bãi đỗ xe, cải thiện giao thông, bố trí nhà vệ sinh, lực lượng hỗ trợ và kết nối các dịch vụ du lịch lân cận. Từ một quán ăn nhỏ, họ tạo ra một cơ hội phát triển kinh tế cho cả khu vực.

“Từ 4 câu chuyện này cho thấy, chúng ta không thiếu chính sách, cái mà chúng ta đang thiếu là một cơ chế phản ứng đủ nhanh và tinh thần dám chịu trách nhiệm để kết nối những nguồn lực riêng lẻ thành động lực và cơ hội phát triển. Độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi đang là điểm nghẽn của năng lực quản trị và điều hành”, đại biểu Trần Thị Vân cho hay.

Từ thực tế đó, đại biểu Trần Thị Vân đề nghị thiết lập một cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh đối với chính sách. Khi quy định bộc lộ bất cập, ảnh hưởng đến người dân và doanh nghiệp, phải chủ động rà soát, điều chỉnh hoặc chấm dứt. Mỗi vướng mắc thì phải có cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý cụ thể.