Phát triển kinh tế bạc - Kiến tạo hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe, bảo đảm an sinh bền vững cho người cao tuổi

Tham dự Tọa đàm có các diễn giả: BS.CKII Đào Văn Sinh, Trưởng Đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP Hồ Chí Minh; TS. BSCKII. Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh; ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó Giám đốc BHXH TP Hồ Chí Minh; ông Lê Chu Giang, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi TP Hồ Chí Minh; ông Huỳnh Dư An, Cố vấn Chủ tịch HĐQT Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn; BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, TP Hồ Chí Minh; TS. BS. Trần Chí Cường, Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch thần kinh Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ; TS. Nguyễn Thế Khang, Phó Trưởng phụ trách Bộ môn Tài chính công, Trường Đại học Tài chính – Marketing; bà Nguyễn Hải Hồng, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính; cùng hơn 100 đại biểu.

Bà Nguyễn Hải Hồng, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế- Tài chính cho biết: Theo Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc, Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và dự kiến đến năm 2036 sẽ trở thành quốc gia dân số già, với khoảng 20% dân số từ 60 tuổi trở lên. Đáng chú ý, tốc độ chuyển từ già hóa sang dân số già của Việt Nam chỉ khoảng 25 năm, thuộc nhóm nhanh nhất thế giới.

Bà Nguyễn Hải Hồng, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính phát biểu khai mạc

Riêng TP Hồ Chí Minh, đến cuối năm 2025 có khoảng 1,6-1,7 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 11-12% dân số. Trong bối cảnh tuổi thọ tăng và mức sinh giảm, quy mô dân số cao tuổi sẽ tiếp tục gia tăng nhanh trong thời gian tới.

Tuy nhiên, già hóa dân số không chỉ là thách thức. Đây còn là động lực để hình thành và phát triển kinh tế bạc, hệ sinh thái các hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung ứng sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người cao tuổi, từ chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, nhà ở, dịch vụ dưỡng lão đến tài chính và chăm sóc dài hạn.

Theo ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó Giám đốc BHXH TP Hồ Chí Minh, hai trụ cột cần được hướng đến, đó là dòng tiền hưu trí bền vững và đảm bảo sức khỏe tốt nhất cho người cao tuổi. Do đó già hóa dân số sẽ không còn là áp lực cho xã hội, nhờ có sự đồng hành của chính sách BHXH, BHYT và nhiều dịch vụ liên quan.

Ông Nguyễn Duy Hiểu, Phó Giám đốc BHXH TP Hồ Chí Minh

“Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ là tính nhân văn mà còn là sự đồng hành tất yếu để tạo thêm nguồn lực, sự phát triển kinh tế cho xã hội trong tương lai. Tọa đàm hôm nay là diễn đàn quan trọng, tôi hy vọng rằng Tọa đàm sẽ tháo gỡ được nhiều nút thắt, từ đó chăm sóc tốt nhất cho sức khỏe người già, nâng cao chất lượng cuộc sống người cao tuổi một cách tốt nhất”, ông Hiểu chia sẻ.

Già hóa dân số - Thách thức và cơ hội phát triển kinh tế bạc

BS.CKII Đào Văn Sinh, Trưởng Đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP Hồ Chí Minh, cho biết Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi nhân khẩu học với tốc độ già hóa thuộc nhóm nhanh trên thế giới. Nước ta bắt đầu bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011, khi tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm 7% tổng dân số. Đến năm 2021, nhóm dân số này đạt khoảng 8,16 triệu người, tương đương 8,3% dân số.

Theo BS.CKII Đào Văn Sinh, để thích ứng với già hóa dân số, ngành y tế cần chuyển mạnh từ điều trị sang chủ động phòng bệnh; từ chăm sóc theo từng đợt bệnh sang quản lý sức khỏe liên tục; đồng thời phát triển mạng lưới chăm sóc tại nhà, cộng đồng và các cơ sở chăm sóc dài hạn.

Đáng chú ý, mục tiêu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà quan trọng hơn là gia tăng số năm sống khỏe mạnh, duy trì khả năng vận động, tính độc lập và chất lượng cuộc sống.

“Già hóa dân số là xu thế không thể đảo ngược, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể chủ động thích ứng và biến thách thức thành cơ hội. Phát triển kinh tế bạc không chỉ là hình thành một thị trường mới, mà còn là kiến tạo hệ sinh thái chăm sóc, bảo vệ và phát huy giá trị người cao tuổi, trong đó y tế là trụ cột nền tảng và an sinh xã hội là điểm tựa”, BS.CKII Đào Văn Sinh nhấn mạnh.

Từ góc độ quản lý ngành y tế địa phương, TS.BS.CKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, cho rằng Thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi nhờ quy mô dân số lớn, hệ thống cơ sở khám chữa bệnh công lập và tư nhân phát triển, cùng đội ngũ chuyên gia y tế có kinh nghiệm.

TS. BSCKII. Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh

Đặc biệt, quá trình chuyển đổi số y tế, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử và triển khai khám sức khỏe định kỳ đang tạo điều kiện thuận lợi để chuyển từ quản lý từng lần khám sang theo dõi sức khỏe liên tục, chủ động phát hiện bệnh và kiểm soát các yếu tố nguy cơ ngay tại cộng đồng.

Tuy nhiên, hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi vẫn còn những hạn chế cần sớm tháo gỡ. Trong đó, mạng lưới dịch vụ chăm sóc tại nhà, chăm sóc ban ngày, phục hồi chức năng tại cộng đồng và chăm sóc dài hạn chưa phát triển tương xứng với nhu cầu thực tế.

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chuyên ngành lão khoa, điều dưỡng, phục hồi chức năng, dinh dưỡng và chăm sóc người cao tuổi còn thiếu. Chi phí chăm sóc dài hạn cũng là gánh nặng đối với nhiều gia đình, trong khi các cơ chế hỗ trợ tài chính và thanh toán đối với dịch vụ chăm sóc ngoài bệnh viện cần tiếp tục được hoàn thiện.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, phát triển kinh tế bạc không thể chỉ dừng lại ở việc mở rộng thị trường dịch vụ mà phải hình thành hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe có chất lượng, khả năng tiếp cận rộng rãi và cơ chế tài chính phù hợp.

BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh

BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, cho biết nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đang có sự thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây, việc điều trị chủ yếu tập trung xác định bệnh lý và lựa chọn phương pháp chữa trị, thì hiện nay, yêu cầu đặt ra còn là khả năng phục hồi vận động, tự chăm sóc và duy trì chất lượng cuộc sống sau khi xuất viện.

Theo BS Khanh, các nhóm bệnh lý như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh hô hấp mạn tính, cơ xương khớp, loãng xương và di chứng đột quỵ đang tạo áp lực lớn đối với công tác khám chữa bệnh.

Đặc biệt, tình trạng người cao tuổi mắc đồng thời nhiều bệnh lý khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa. Việc lựa chọn thuốc phải được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm kiểm soát bệnh hiệu quả, đồng thời hạn chế tương tác thuốc, biến chứng và những tác động bất lợi đến sức khỏe.

“Điều trị tốt cho người cao tuổi phải tính đến khả năng thực hiện của từng người, từng gia đình. Mục tiêu cuối cùng là kiểm soát bệnh an toàn, giữ được khả năng tự lập và giúp các cụ có thêm những năm sống khỏe”, BS Khanh chia sẻ.

Phát huy nguồn lực người cao tuổi, kiến tạo an sinh bền vững

Trong hệ sinh thái kinh tế bạc, người cao tuổi không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn lực quan trọng của xã hội. Với kinh nghiệm, tri thức và kỹ năng tích lũy qua nhiều năm, nhiều người sau khi nghỉ hưu vẫn tiếp tục tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh, hoạt động xã hội, truyền nghề và hỗ trợ thế hệ trẻ.

Việc tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia các hoạt động phù hợp với sức khỏe, năng lực và nguyện vọng không chỉ góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần mà còn phát huy giá trị của người cao tuổi trong gia đình và cộng đồng.

Ông Lê Chu Giang, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi TP Hồ Chí Minh

Đối với TP Hồ Chí Minh, việc phát triển kinh tế bạc có thể trở thành một hướng đi quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, gắn với lợi thế về hệ thống y tế, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự năng động của cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để những tiềm năng này trở thành hiện thực, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, hệ thống y tế, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và gia đình. Trong đó, chính sách phát triển kinh tế phải gắn với mục tiêu bảo đảm quyền lợi, nâng cao chất lượng cuộc sống và phát huy vai trò người cao tuổi.

Toàn cảnh tọa đàm

Tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc - Kiến tạo trụ cột an sinh bền vững” đã góp phần làm rõ những yêu cầu đặt ra trong bối cảnh già hóa dân số, từ định hướng chính sách của ngành y tế, những điểm nghẽn trong tổ chức hệ thống chăm sóc sức khỏe đến giải pháp thực tiễn tại các cơ sở khám chữa bệnh.