Phát huy vai trò bí thư chi bộ cao tuổi trong sắp xếp địa bàn và phát triển kinh tế

Kinh nghiệm, uy tín và sự gắn bó với dân giúp nhiều bí thư chi bộ cao tuổi giải quyết những việc khó ở cơ sở. Nhưng khi địa bàn mở rộng, khối lượng công việc tăng và chuyển đổi số trở thành yêu cầu thường xuyên, đội ngũ này cần được hỗ trợ cụ thể. Từ đánh giá của lãnh đạo và thực tế địa phương, vấn đề đặt ra là giao việc, bồi dưỡng, chăm lo và đánh giá thế nào để người cao tuổi tiếp tục đóng góp, đồng thời chuẩn bị được đội ngũ kế cận.

Nhìn nhận đầy đủ nguồn lực người cao tuổi

Sáp nhập đơn vị hành chính, sắp xếp thôn, tổ dân phố và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội đang đặt thêm nhiệm vụ cho hệ thống chính trị cơ sở. Chủ trương có được thực hiện tốt, vướng mắc có được phát hiện và giải quyết kịp thời hay không phụ thuộc một phần quan trọng vào năng lực của tổ chức Đảng và người đứng đầu chi bộ.

Những bí thư chi bộ cao tuổi gắn bó lâu năm với địa phương có lợi thế về hiểu biết dân cư, kinh nghiệm vận động và uy tín được tích lũy qua công việc. Họ biết hoàn cảnh từng gia đình, lịch sử những vấn đề tồn đọng và cách trao đổi để người dân hiểu, cùng bàn bạc, thực hiện việc chung.

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng tặng các đảng viên lão thành tại Phú Thọ, tháng 8/2026. Ảnh: VOV

Tuy nhiên, sự tận tụy cũng có giới hạn về sức khỏe, thời gian và điều kiện làm việc. Nếu tiếp tục giao thêm nhiệm vụ mà thiếu người phối hợp, thiếu phương tiện và kỹ năng cần thiết, người có trách nhiệm dễ rơi vào tình trạng quá tải.

Bởi vậy, phát huy vai trò bí thư chi bộ cao tuổi phải đi cùng việc tổ chức công việc hợp lý. Kinh nghiệm cần được sử dụng đúng chỗ; những hạn chế cần được hỗ trợ; kết quả phải được đánh giá bằng việc làm cụ thể.

Đánh giá của lãnh đạo: Kinh nghiệm phải gắn với đổi mới

Phát biểu tại Đại hội VII Hội Người cao tuổi Việt Nam, đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, nhấn mạnh truyền thống kính lão trọng thọ của dân tộc. Người cao tuổi giữ gìn nền nếp gia đình, kết nối các thế hệ, có khả năng quy tụ, hòa giải và góp phần củng cố sự đồng thuận xã hội.

Theo đánh giá của đồng chí, người cao tuổi ngày càng phát huy vai trò trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hóa, phát triển kinh tế, chuyển đổi số và phát triển kinh tế bạc.

Trong bối cảnh già hóa dân số, cần chuyển mạnh tư duy từ coi người cao tuổi chủ yếu là đối tượng thụ hưởng chính sách sang chủ thể tham gia phát triển; tạo điều kiện để họ tiếp tục đóng góp phù hợp với sức khỏe, năng lực và nguyện vọng. Đồng chí đề nghị cấp ủy, chính quyền quan tâm phát huy vai trò người cao tuổi trong góp ý xây dựng Đảng, chính quyền, giáo dục truyền thống, hòa giải và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Định hướng ấy có ý nghĩa trực tiếp đối với đội ngũ bí thư chi bộ cao tuổi. Sự ghi nhận cần được thể hiện bằng điều kiện để họ làm việc có hiệu quả, tiếp tục học hỏi và đóng góp.

Ông Nguyễn Chung Hà, Phó Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Bắc Ninh.

Từ thực tiễn công tác tổ chức cán bộ, ông Nguyễn Chung Hà, Phó Trưởng ban Tổ chức Thành ủy Bắc Ninh đánh giá, người cao tuổi là nguồn lực quan trọng trong thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa bàn dân cư.

Theo số liệu ông cung cấp, trong tổng số 1.385 bí thư chi bộ thôn, tổ dân phố tại thành phố Bắc Ninh, có 156 đồng chí trên 65 tuổi, chiếm 11,3%. Khi kiện toàn chi ủy các chi bộ mới sau sáp nhập, có 256 đồng chí trên 65 tuổi được tín nhiệm chỉ định tham gia chi ủy.

Hai nhóm số liệu phản ánh những vị trí khác nhau, nhưng cùng cho thấy người cao tuổi vẫn đang đảm nhiệm trách nhiệm trong tổ chức đảng ở cơ sở. Việc lựa chọn cần căn cứ vào phẩm chất, năng lực và uy tín, đồng thời tính đến sức khỏe, yêu cầu nhiệm vụ.

Ông Nguyễn Chung Hà cho rằng, các bí thư chi bộ cao tuổi có ưu thế về bản lĩnh chính trị, sự am hiểu địa bàn và kinh nghiệm vận động quần chúng. Họ chú trọng nền nếp sinh hoạt, quản lý đảng viên và gắn nội dung nghị quyết với những vấn đề cụ thể của khu dân cư.

Ông dẫn việc vận động người dân giải phóng mặt bằng tại Mỏ Thổ, Như Thiết để làm rõ vai trò của công tác dân vận và trách nhiệm người đứng đầu. Tuy nhiên, phát huy vai trò người cao tuổi phải đi cùng bồi dưỡng kỹ năng mới và chủ động chuẩn bị người kế cận.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Cảnh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi thành phố Bắc Ninh, cho rằng kinh nghiệm chỉ tiếp tục phát huy khi người cao tuổi có điều kiện tiếp cận kiến thức và phương thức làm việc mới.

Theo ông Cảnh, toàn thành phố có hơn 280.000 người cao tuổi trực tiếp lao động sản xuất; hơn 8.700 người làm chủ doanh nghiệp, trang trại; hơn 16.000 người đạt danh hiệu “Người cao tuổi làm kinh tế giỏi”. Những đóng góp ấy cho thấy khả năng tham gia phát triển của lực lượng này trên nhiều lĩnh vực.

Đối với bí thư chi bộ cao tuổi, ưu thế là khả năng quy tụ và giải quyết mâu thuẫn. Khó khăn về công nghệ cần được hỗ trợ bằng tập huấn thiết thực, hướng dẫn trực tiếp. Kết nối kinh nghiệm của người đi trước với kiến thức, kỹ năng của người trẻ sẽ giúp cả hai cùng trưởng thành qua công việc.

Ông Nguyễn Văn Cảnh, Chủ tịch Hội Người cao tuổi TP Bắc Ninh.

Năm nhóm kiến nghị để phát huy đúng năng lực

Từ những đánh giá trên, cần xem xét đồng bộ việc phân công, bồi dưỡng, bảo đảm điều kiện hoạt động và chuẩn bị chuyển giao. Năm nhóm kiến nghị sau đây hướng vào những yêu cầu đó.

Thứ nhất, giao việc phù hợp, tổ chức “đồng hành hai thế hệ”.

Có thể nghiên cứu cách làm “Bí thư cao tuổi - Trợ lý công nghệ trẻ” theo hướng phân công phó bí thư, chi ủy viên hoặc đảng viên có kỹ năng hỗ trợ công nghệ. Đây là cách phối hợp công việc trong tổ chức, cần xác định rõ nhiệm vụ, không nhất thiết tạo thêm chức danh.

Người hỗ trợ có thể hướng dẫn sử dụng Sổ tay đảng viên điện tử, soạn thảo văn bản, tổng hợp thông tin và quản lý hồ sơ trong phạm vi được giao. Việc tiếp cận tài liệu, dữ liệu và tài khoản phải đúng quy định.

Phân công cần phát huy kinh nghiệm của bí thư trong công tác tư tưởng, vận động quần chúng, phối hợp hòa giải, giải phóng mặt bằng và giám sát cộng đồng. Những phần việc kỹ thuật được chia sẻ cho người có khả năng, nhưng bí thư vẫn phải nắm nội dung và thực hiện đầy đủ chức trách.

Ở nơi có dự án, cấp ủy, chính quyền và cơ quan chuyên môn phải cung cấp thông tin kịp thời. Người làm dân vận cần biết nội dung nào đã được quyết định, nội dung nào đang xem xét, kiến nghị chuyển đến đâu. Có căn cứ rõ ràng mới vận động thuyết phục được.

Thứ hai, bồi dưỡng kỹ năng số và cải thiện công cụ làm việc.

Tập huấn nên tăng phần thực hành, hướng dẫn trên thiết bị và phần mềm đang sử dụng. Có thể tổ chức đội hình “Trí thức trẻ hỗ trợ cán bộ cao tuổi” đến nhà văn hóa khu dân cư, hướng dẫn từng thao tác, hỗ trợ tiếp khi phát sinh khó khăn.

Mục tiêu là giúp người được hướng dẫn tự làm được những việc cần thiết. Người hỗ trợ cũng có dịp học kinh nghiệm tổ chức, dân vận từ cán bộ đi trước.

Đơn vị quản lý phần mềm cần tiếp nhận phản ánh để cải tiến giao diện, tăng khả năng điều chỉnh cỡ chữ, giảm thao tác trùng lặp. Đường truyền, thiết bị và đầu mối xử lý sự cố cũng phải được quan tâm. Khó khăn công nghệ cần được nhìn nhận từ cả người sử dụng và điều kiện cung cấp.

Thứ ba, xem xét phụ cấp, đãi ngộ và chăm sóc sức khỏe.

Cần nghiên cứu mức phụ cấp trách nhiệm đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, nhất là nơi địa bàn rộng, dân số đông hoặc có nhiều nhiệm vụ phức tạp. Đồng thời xem xét hình thức ghi nhận, hỗ trợ phù hợp đối với bí thư chi bộ cao tuổi có nhiều nhiệm kỳ đóng góp.

Chính sách cần dựa trên chức trách, khối lượng công việc và điều kiện thực tế. Chi phí liên lạc, đi lại, tài liệu, thiết bị cũng là những nhu cầu thiết thực cần rà soát.

Về sức khỏe, có thể nghiên cứu chương trình khám định kỳ cho bí thư, cấp ủy viên cao tuổi; đề xuất chu kỳ sáu tháng cần được ngành y tế xem xét theo nhu cầu chuyên môn và nguồn lực. Việc theo dõi sức khỏe phải giúp điều chỉnh công việc khi cần, tránh để cán bộ cố gắng quá sức.

Các đề xuất hỗ trợ khám, chữa bệnh cần được thực hiện đúng quy định và thẩm quyền, có điều kiện bảo đảm.

Thứ tư, phát triển kinh tế bạc và các mô hình tự quản.

Chăm lo đời sống, sức khỏe, sự an toàn giúp người cao tuổi có điều kiện tham gia công việc cộng đồng. Vì vậy, cần nghiên cứu chính sách thu hút đầu tư vào dịch vụ chăm sóc ban ngày, dưỡng lão, phục hồi chức năng; xem xét các ưu đãi phù hợp với quy định và nhu cầu địa phương.

Cùng với đó là nâng cao chất lượng Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau, các hoạt động văn hóa, thể thao và hỗ trợ sinh kế. Những mô hình này tạo môi trường giao lưu, giúp đỡ nhau và có thể góp phần phát hiện sớm hoàn cảnh khó khăn cần hỗ trợ.

Thị trường sản phẩm, dịch vụ dành cho người cao tuổi cũng cần được quản lý chặt chẽ. Quảng cáo thực phẩm chức năng, thiết bị y tế gia đình và các hình thức lừa đảo phải được cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý. Bí thư chi bộ có thể phối hợp tuyên truyền, cảnh báo và phản ánh vụ việc, nhưng trách nhiệm quản lý thuộc cơ quan chuyên môn.

Thứ năm, đánh giá thực chất, chuẩn bị chuyển giao có kế hoạch.

Đánh giá bí thư chi bộ cao tuổi cần dựa vào chất lượng sinh hoạt, sự đoàn kết, việc thực hiện nghị quyết và kết quả giải quyết nhiệm vụ. Phải xem đảng viên có được phân công, người dân có được lắng nghe, kiến nghị có được chuyển và theo dõi trả lời hay không.

Ở địa bàn giải phóng mặt bằng, cần đánh giá cả việc cung cấp thông tin, đối thoại, phản ánh và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Tiến độ là yêu cầu quan trọng nhưng không thể là thước đo duy nhất của công tác vận động.

Việc biểu dương nên gắn với những trường hợp có kết quả rõ, cách làm có thể học tập. Đồng thời, cấp ủy phải chuẩn bị người kế cận từ sớm, giao việc để đảng viên trẻ rèn luyện, có người hướng dẫn và kiểm tra.

Khi cán bộ cao tuổi nghỉ công tác hoặc sức khỏe không bảo đảm, cần bàn giao rõ hồ sơ, nhiệm vụ và trân trọng ghi nhận đóng góp. Tùy nguyện vọng, họ có thể tiếp tục góp ý, chia sẻ kinh nghiệm qua Mặt trận, Hội Người cao tuổi hoặc hình thức phù hợp với quy định.

Để sự đóng góp được tiếp nối

Bí thư chi bộ cao tuổi là lực lượng đang trực tiếp làm việc ở khu dân cư. Phát huy vai trò của họ vừa đáp ứng nhiệm vụ trước mắt, vừa giúp giữ và truyền lại kinh nghiệm tổ chức, dân vận cho thế hệ sau. Trách nhiệm của cấp ủy là hiểu năng lực từng người, giao việc phù hợp và bảo đảm điều kiện thực hiện. Người đảm nhiệm chức trách cũng cần chủ động học hỏi, đổi mới cách làm và bồi dưỡng người kế cận.

Khi kinh nghiệm được sử dụng đúng, khó khăn được hỗ trợ và kết quả được đánh giá công bằng, bí thư chi bộ cao tuổi sẽ có điều kiện tiếp tục đóng góp. Đó là cách cụ thể để củng cố tổ chức đảng, giữ sự gắn bó với Nhân dân và thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển từ cơ sở.

Phát huy vai trò bí thư chi bộ cao tuổi trong sắp xếp địa bàn và phát triển kinh tế

Phát huy vai trò bí thư chi bộ cao tuổi trong sắp xếp địa bàn và phát triển kinh tế