Thực trạng dứa được mùa nhưng rớt giá đang diễn ra ở tất cả các vùng trồng dứa lớn của tỉnh như Hà Trung, Yên Định, Ngọc Lặc, Thạch Thành, thị xã Bỉm Sơn… và người chịu thiệt hại cuối cùng vẫn là nông dân. Hàng nghìn hộ trồng dứa thua lỗ nặng, có nguy cơ lâm vào cảnh nợ nần…
Dứa đỏ đồi
Những năm gần đây, nhiều hộ nông dân tỉnh Thanh Hóa đã xóa đói giảm nghèo, có của ăn của để nhờ vào cây dứa. Thời điểm giá dứa không cao, dao động từ 5.000 - 6.000 đồng/kg nhưng cũng mang lại thu nhập khoảng 200 triệu đồng/ha cho người nông dân. Dứa có giá trị kinh tế và phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của tỉnh nên nhiều địa phương tăng dần diện tích trồng. Niên vụ dứa năm 2017 - 2018 có hàng nghìn hộ dân trồng dứa với tổng diện tích 3.726ha, tăng 490ha so với cùng kì năm ngoái.
Mọi năm, bà con vào vụ thu hoạch dứa với bao niềm phấn khởi vì được giá, đây lại là cây trồng chủ lực, nguồn thu nhập chính của họ. Dứa trở thành một trong những mặt hàng nông sản chủ lực của nhiều huyện, loại hoa quả phổ biến, thân thiện trong mùa Hè. Ngoài việc nhập cho thương lái ngay tại ruộng, dứa còn được vận chuyển đi tiêu thụ ở các chợ trong và ngoài tỉnh. Vụ dứa năm 2018 được mùa, quả to, đạt khoảng 40 tấn/ha. Ông Nguyễn Hữu Thành, Chủ tịch UBND xã Hà Long, huyện Hà Trung cho biết: Hiện diện tích dứa của xã hơn 650ha. Những năm gần đây, cây dứa phát triển đem lại sản lượng, chất lượng cao, góp phần phát triển kinh tế hộ gia đình cũng như địa phương.
Người dân Bỉm Sơn xót xa nhìn cánh đồng dứa thối dần mà không ai mua
Ông Lê Văn Toan, Bí thư Chi bộ thôn Cao Khánh, xã Yên Lâm, huyện Yên Định kể: Trước đây, 18 hộ nông dân trong thôn thuê đất của nông trường Thống Nhất để trồng mía nguyên liệu, cung ứng cho nhà máy đường Lam Sơn. Từ năm 2014, do giá mía xuống thấp và diện tích vùng nguyên liệu bị thu hẹp, các hộ dân chuyển đổi sang trồng dứa, mang lại nguồn thu nhập chính, nâng cao đời sống, nhưng năm 2018 giá rớt thê thảm khiến họ lâm vào cảnh lao đao.
Dân đỏ mắtThoát nghèo, có của ăn của để nhờ dứa là câu chuyện của những năm trước. Còn hiện tại, giá dứa có lúc chỉ 1.000 - 1.500đồng/kg, không bằng một cốc trà đá vỉa hè mà chẳng ai mua. Thế nên, nhiều cánh đồng dứa ở Thanh Hóa chín nẫu mà chưa được thu hoạch. Nhiều người dân đành xót xa thuê máy về phá bỏ chính thành quả của mình sau cả năm trời vun xới.
Tại nông trường Thống Nhất (huyện Yên Định) và huyện Ngọc Lặc có gần 900ha dứa đang chín, mới thu hoạch được một phần, nhưng do giá xuống 1.500 đồng/kg nên nhiều hộ cũng không mặn mà việc thu hoạch. Xã Hà Long, huyện Hà Trung là một trong những thủ phủ của dứa tại Thanh Hóa, giá dứa xuống thấp mà thương lái còn không thu mua khiến người nông dân lao đao. Nhiều hộ dân đã bỏ hàng chục tấn dứa cho chín vàng trên cây. Ông Lê Văn Thuật, thôn Lương Thành, xã Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy ngậm ngùi: "Nhà tôi trồng 2 ha dứa, đầu tư gần 300 triệu mà hiện thu nhập chỉ được chục triệu bạc. Số còn lại chấp nhận để chín thối ngoài đồng, chờ khi dứa lên chồi sẽ phá bỏ để trồng lứa mới vậy".
Mới tháng 4 vừa qua, người dân thị xã Bỉm Sơn còn rất phấn khởi vì vụ dứa năm nay được mùa, quả to ngọt, năng suất đạt 45 - 50 tấn/ha, có nơi lên đến 60 tấn/ha, do thời tiết ít lạnh, người dân áp dụng tốt khoa học kĩ thuật. Ông Phạm Ngọc Thắng, phó Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Bỉm Sơn cho biết: Năm 2018 Bỉm Sơn có 472ha dứa, hiện thu hoạch được gần 400ha. Đầu mùa giá ổn định 5.000 đồng/kg, nhưng đến giữa tháng 5 thì thương lái không thu mua nữa nên giá dứa chỉ khoảng 2.000 đồng/kg. Theo tính toán, giá dứa phải đạt 3.000 đồng/kg thì mới hòa vốn, vì thế người trồng dứa gặp nhiều khó khăn. Ông Nguyễn Hữu Thành, Chủ tịch UBND xã Hà Long, thổ lộ: Việc trồng dứa bấp bênh lắm, người dân thường trồng tự phát bán cho thương lái chứ chưa kí kết với công ty thu mua nào. Xã đã đề xuất với các cơ quan chức năng về xây dựng một nhà máy chế biến dứa tại bãi Thanh Hao, giáp tỉnh lộ.
Thực tế đã có nhiều bài học về hệ lụy của tình trạng phát triển ồ ạt các loại cây trồng không theo quy hoạch, dẫn đến sản phẩm cung vượt cầu và giá giảm sâu. Thế nhưng, tình trạng này vẫn lặp lại với nhiều loại cây trồng ở nhiều tỉnh thành khác nhau. Và, năm nay điển hình là cây dứa, khiến hàng nghìn hộ dân điêu đứng lâm vào tình cảnh “bỏ thì thương, vương thì tội”, dứa đỏ đồng còn dân đỏ mắt, nhiều hộ trồng dứa rơi vào cảnh nợ nần.
Đinh Huê
