Thăng trầm của siêu cường xã hội chủ nghĩa

Tính đến năm nay, Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) - quê hương của Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga vĩ đại tròn 100 năm ra đời…

Ngày 7/11/1917, Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga thắng lợi. Ngày 10/1/1918, Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ ba đã thông qua “Tuyên ngôn về quyền lợi nhân dân lao động và bị bóc lột”, khẳng định nước Nga là một nước xã hội chủ nghĩa với mục tiêu xóa bỏ chế độ người bóc lột người.

Ngày 30/12/1922, Đại hội thứ nhất các Xô viết hợp nhất các nước Cộng hoà Xô viết thông qua Bản Tuyên ngôn thành lập Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) và bản Hiệp ước Liên bang. Theo đó, Liên Xô là một liên hiệp các quốc gia Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết: Nga, Belarrus, Ukraina và Ngoại Kavkaz (từ 1936 tách thành các nước Gruzia, Azerbaijan, và Armenia).

Trước khi tan rã vào năm 1991, Liên Xô gồm 15 nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết. Đó là: Armenia (thủ đô Yerevan), Azerbaijan (thủ đô Baku), Belarus (thủ đô Minsk), Estonia (thủ đô Tallinn), Gruzia (thủ đô Tbilisi), Kazakhstan (thủ đô Alma-Ata), Kyrgyzstan (thủ đô Frunze), Latvia (thủ đô Riga), Litva (thủ đô Vilnius), Moldavia (thủ đô Kishinev), Nga (thủ đô Moscow), Tajikistan (thủ đô Dushanbe), Turkmenia (thủ đô Ashgabat), Ukraina (thủ đô Kiev) và Uzbekistan (Tashkent).

Thăng trầm của siêu cường xã hội chủ nghĩa
Duyệt binh trên Quảng trường Đỏ dưới thời Tổng thống Nga Vladmir Putin.

Quốc ca Liên Xô khẳng định: “Liên bang không thể chia cắt của những nước cộng hòa tự do/ Mãi mãi liên kết bởi nước Nga vĩ đại/ Được tạo nên bởi ý nguyện của nhân dân/ Đó chính là Liên bang Xô viết thống nhất và hùng mạnh/ Vinh quang thay tổ quốc tự do của chúng ta/ Thành trì vững chắc của tình đoàn kết các dân tộc/ Đảng của Lênin - sức mạnh của Nhân dân/ Đưa chúng ta tới thành công của chủ nghĩa Cộng sản”.

Năm 1913, tổng sản lượng công nghiệp của Đế quốc Nga đứng hàng thứ năm của thế giới (sau Mỹ, Anh, Pháp, Đức), chiếm tỉ lệ khoảng 4% trên thế giới thì đến năm 1937, sản lượng công nghiệp của Liên Xô đã vượt lên đứng hàng thứ hai trên thế giới (chỉ sau Mỹ). Tỉ trọng công nghiệp của Liên Xô trong sản lượng công nghiệp thế giới đã lên đến 14%. Đây là tốc độ công nghiệp hóa nhanh nhất mà thế giới từng ghi nhận.

Đầu những năm 1970, Liên Xô là nước có nền khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, có nhiều ngành khoa học đứng hàng đầu thế giới như khoa học vũ trụ. Công nghệ sản xuất ở Liên Xô cũng được chú trọng đổi mới và phát triển. Chính vì thế, Liên Xô phát triển khá ổn định, đổi mới nhanh chóng, thực hiện cơ giới hoá và điện khí hoá; ngành chế tạo máy luôn giữ vai trò chủ đạo và đứng hàng đầu thế giới.

Đến năm 1972, tổng sản lượng công nghiệp Liên Xô đã tăng 321 lần so với năm 1922 (năm Liên Xô thành lập), thu nhập quốc dân cũng tăng 112 lần. Năm 1975, chỉ cần 2 ngày rưỡi, Liên Xô đã sản xuất ra lượng sản phẩm bằng cả năm 1913 (năm cao nhất của Đế quốc Nga cũ).

Nhà kinh tế học Mỹ Wassily Leontief - người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 1973 từng ca ngợi nền kinh tế kế hoạch của Liên Xô vì đã đạt được bước đại nhảy vọt về công nghiệp trong những năm 1930. Cũng theo ông Wassily Leontief, vì có nền kinh tế kế hoạch mà Liên Xô đã nhanh chóng phục hồi sau Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945). Nhờ nền kinh tế kế hoạch đã giúp Liên Xô đạt được tốc độ tăng trưởng tương đương với Mỹ, thậm chí còn vượt cả Tây Âu vào thập niên 1970 và đầu thập niên 1980.

Về mặt quốc phòng, đến giữa những năm 1970, Liên Xô đã đạt thế cân bằng về chiến lược trong lĩnh vực vũ khí với phương Tây. Về lực lượng quân sự giữa hai khối Warszawa (Liên Xô đứng đầu) và khối NATO (do Mỹ đứng đầu), vào những năm 1970, xét về tổng thể, khối Warszawa đã vượt lên khối NATO.

Về đối ngoại, Đảng và Nhà nước Xô viết đã thực hiện thực hiện chính sách nhằm mục tiêu chủ yếu và phương hướng cơ bản là: Bảo đảm những điều kiện thuận lợi cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội; loại trừ nguy cơ chiến tranh, duy trì hoà bình và an ninh chung; mở rộng việc hợp tác với các nước xã hội chủ nghĩa; phát triển quan hệ hữu nghị, bình đẳng với các nước tư bản chủ nghĩa trên cơ sở chung sống hoà bình; hợp tác thiết thực, cùng có lợi, đoàn kết với các đảng cộng sản và các đảng dân chủ cách mạng, với phong trào công nhân quốc tế và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.

Tuy nhiên, từ 1985-1991, vì nhiều lí do, Liên Xô dần rơi vào khủng hoảng toàn diện. Trước phong trào li khai lan rộng, trong cuộc trưng cầu dân ý vào ngày 17/3/1991, 76,4% công dân Liên Xô vẫn bỏ phiếu để mong muốn giữ lại Liên Xô. Thế nhưng ngày 8/12/1991, Tổng thống Nga Boris Yeltsin đã cùng với Tổng thống Ukraina Leonid Kravchuk và Chủ tịch Xô viết Tối cao Belarus Stanislav Shushkevich kí kết Hiệp ước Belovezh, mở đầu cho việc tan rã Liên Xô và thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG). Từ ngày 10 đến ngày 12/12/1991, Hiệp ước Belovezh lần lượt được chính quyền ba nước Nga - Ukraina và Belarus phê chuẩn, đánh dấu ba nước trở thành đồng minh của nhau khi Liên Xô tan rã.

Ngày 21/12/1991, tại thủ đô Astana của Kazakhstan, 11 nước cộng hoà kí kết hiệp định về giải tán Liên bang Xô viết và chính thức thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG). Ngoài ba nước Nga - Ukraina và Belarus còn có Azerbaijan, Armenia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Mondova, Tajikistan, Turkmenia và Uzbekistan. Gruzia và ba quốc gia vùng Baltic (Estonia, Latvia, Litva) không tham gia kí kết. Tuy nhiên, sau này Gruzia sau này là thành viên của cộng đồng này từ năm 1993 đến 2009.

Ngày 25/12/1991, Tổng thống Liên Xô Mikhail Gorbachev từ chức. Liên Xô sau đó đã biến mất trên bản đồ chính trị thế giới.

Trong buổi họp báo tại Moscow vào tháng 7/2001, các nhà báo của tờ Đoàn Thanh niên Cộng sản (Komsomol) và báo Chân lí đã đề cập tới vấn đề sự đổ vỡ của Nhà nước Liên Xô và có nhà báo đã hỏi: “Ngài đánh giá thế nào về sự đổ vỡ của Liên Xô?”. Lúc đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã khẳng định: “Ai không tiếc cho sự đổ vỡ của Liên Xô, người đó không có lương tâm”. Ngày 2/3/2018, hãng thông tấn TASS cho hay, tại Kaliningrad, khi được hỏi nếu có cơ hội, ông muốn thay đổi điều gì trong lịch sử Nga, Tổng thống Nga Vladimir Putin trả lời sẽ tìm cách ngăn Liên Xô tan rã.

Đầu năm 2021, nhân dịp tròn 30 năm ngày tổ chức trưng cầu dân ý về việc duy trì Liên Xô (ngày 17/3/1991), 67% người Nga bày tỏ tiếc nuối về sự sụp đổ của nhà nước Liên Xô. Đây là kết quả thăm dò dư luận do Trung tâm nghiên cứu ý kiến dư luận toàn Nga (VTsIOM)

Nguyễn Văn Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đôi điều về chữ  “Nhẫn” trong cuộc đời

Đôi điều về chữ “Nhẫn” trong cuộc đời

Trong tiếng Việt, nói chữ Nhẫn, người ta thường nghĩ đến: Nhẫn cưới, Nhẫn cỏ, Nhẫn là đồ trang sức. Rất ít người nghĩ đến chữ Nhẫn như người Trung Quốc dùng để chỉ nhân cách của con người. Muốn chỉ nhân cách con người thì người Việt Nam phải nói Nhẫn đi cùng với một chữ nữa: Nhẫn nhịn, Nhẫn nại, kiên Nhẫn, Nhẫn nhục, Nhẫn tâm, tàn Nhẫn...
Cần xây dựng và phát huy gia đình văn hóa

Cần xây dựng và phát huy gia đình văn hóa

Gia đình là hạt nhân của xã hội, nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Văn hóa gia đình được giữ gìn và phát triển, thì văn hóa xã hội mới trở nên tốt đẹp.
Học tập và làm theo gương Bác Hồ

Học tập và làm theo gương Bác Hồ

Sau hơn 30 năm xây dựng và trưởng thành, Hội Cựu Chiến binh (CCB) huyện Lương Tài không ngừng được củng cố và phát triển. Đến nay Hội có hơn 7.000 hội viên sinh hoạt ở 103 chi hội, thuộc 14 Hội CCB các xã, thị trấn và 3 Hội CCB khối cơ quan.
Sắt son niềm tin với Đảng,  thắp lên khát vọng hùng cường

Sắt son niềm tin với Đảng, thắp lên khát vọng hùng cường

Có lẽ chưa có dân tộc nào trên thế giới khi nói đến Đảng, Nhân dân lại có một sự trân trọng, tự hào, yêu quý như dân tộc Việt Nam. Đó là khát vọng “Không có gì quý hơn độc lập tự do” là “Xây dựng đất nước Việt Nam ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, sánh vai cùng cường quốc năm châu”- như điều tâm nguyện của Bác Hồ kính yêu.
Lẽ ra đã không có thảm họa tháng 12/1972

Lẽ ra đã không có thảm họa tháng 12/1972

Hiệp định Pa-ri về hòa bình ở Việt Nam có thể được kí vào cuối tháng 10/1972. Trong phiên họp kín ngày 8/10/1972, tại biệt thự Lê-giê ở Gíp-suya Y-vet-tơ, phía Việt Nam đã đưa ra một bản dự thảo hiệp định. Tiến sĩ Kít-xinh-giơ đã đọc bản dự thảo đó đến lần thứ ba.

Tin khác

Đôi điều về việc mừng thọ

Đôi điều về việc mừng thọ
Lễ mừng thọ là nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt từ lâu đời. Cứ mỗi dịp Tết đến, Xuân về, hầu khắp các địa phương trong cả nước đều tổ chức lễ mừng thọ NCT, với ý nghĩa phát huy truyền thống “Kính lão, trọng thọ” trong gia đình, dòng họ, cộng đồng. Người viết bài này chưa già nhưng cũng không còn trẻ, xin được gom nhặt đôi điều thu lượm được từ cuộc sống hiện tại, để trao đổi những suy nghĩ của mình.

Chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi, nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số hiện nay

Chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi, nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số hiện nay
Nếu như giai đoạn 2011-2020, công tác chăm sóc sức khỏe NCT được quan tâm, khi nước ta bước vào giai đoạn già hóa dân số, thì ở giai đoạn 2021-2030, việc chăm sóc sức khỏe cho NCT là nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân số...

Bác Hồ với Quân đội Nhân dân

Bác Hồ với Quân đội Nhân dân
Bác Hồ - vị Cha già của lực lượng vũ trang Nhân dân, suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Người luôn chăm lo đến sự trưởng thành, vững mạnh của Quân đội Nhân dân, bởi Người ý thức rõ Quân đội là lực lượng luôn tiên phong trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Thơ lục bát, truyền thống ngàn năm thăng hoa!

Thơ lục bát, truyền thống ngàn năm thăng hoa!
Lục bát là một thể thơ truyền thống của nước ta đã có từ lâu đời. Cùng với thơ Đường luật và ca dao, tục ngữ, thơ lục bát tồn tại, phát triển hàng nghìn năm trong lịch sử văn hoá Việt Nam. Nền văn học thuộc các triều đại trước đây và ngày nay, lục bát vẫn chiếm ưu thế trong dòng chảy thi ca. Từ xa xưa, lục bát đi vào đời sống xã hội bằng ca dao thuần Việt trong những bài hát ru, câu hò, giọng ví khắp ba miền đều từ lục bát hoặc là lục bát biến thể (song thất lục bát).

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi
Bài 3: Trợ giúp NCT sống lang thang và các cơ sở bảo trợ xã hội

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi
Bài 2: Công tác xã hội trong lĩnh vực NCT

Bác Vũ Oanh - nhà lãnh đạo tài năng

Bác Vũ Oanh - nhà lãnh đạo tài năng
Đầu năm 2009, viết xong cuốn hồi ức “Qua những chặng đường dựng nước, giữ nước, đổi mới và xây dựng đất nước”, bác Vũ Oanh muốn Đại tướng Võ Nguyên Giáp viết cho lời giới thiệu về bản thân mình.

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi

Phát triển nghề công tác xã hội trong lĩnh vực người cao tuổi
Bài 1: Đặc điểm tâm sinh lí và hệ thống pháp luật đối với người cao tuổi

Lá cờ Việt Nam

Lá cờ Việt Nam
Xóm tôi rất nhiều thành phần: Lao động nghèo, công nhân viên chức, buôn bán, đại gia, ai cũng có công ăn việc làm ổn định, con cái được nuôi dạy đàng hoàng. Nếu bạn đến xóm tôi vào những ngày lễ, tết sẽ rất ngạc nhiên khi thấy một rừng cờ đỏ sao vàng thẳng tắp, đó là nhờ có bác tổ phó, tổ trưởng có tâm nhắc nhở.

Hồ Xuân Hương: Từ vợ ba Tổng Cóc trở thành Danh nhân Văn hóa

Hồ Xuân Hương: Từ vợ ba Tổng Cóc trở thành Danh nhân Văn hóa
Ngày 3/12, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức lễ Vinh danh Danh nhân văn hóa và kỉ niệm 250 năm năm sinh và 200 năm năm mất của nữ sĩ Hồ Xuân Hương. Nhân dịp này, Tạp chí Người cao tuổi xin giới thiệu về nữ sĩ Hồ Xuân Hương từ vợ ba ông Tổng Cóc trở thành Danh nhân Văn hóa…

Chăm sóc người tài để phát triển đất nước

Chăm sóc người tài để phát triển đất nước
Người xưa đã dạy “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Thời đại toàn cầu hóa hiện nay chất xám sẽ quyết định quốc gia nào tiến lên và ai là người tụt hậu. “Đất lành chim đậu”, nếu không có chính sách ưu đãi nhân tài và tạo điều kiện để họ phát triển thì “nguyên khí” sẽ bay đi...

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để có năng suất cao

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để có năng suất cao
Nguồn nhân lực chất lượng cao là nguồn nhân lực được đào tạo cơ bản, có trí tuệ, tay nghề, chuyên sâu, năng lực sáng tạo, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn của thị trường lao động trong công cuộc đổi mới. P

Văn hoá gia đình và giữ gìn những giá trị cốt lõi

Văn hoá gia đình và giữ gìn những giá trị cốt lõi
Theo quan điểm, đường lối Đại hội lần thứ XIII của Đảng, xây dựng văn hoá, con người Việt Nam thời kì đổi mới, hội nhập quốc tế phải giữ gìn những giá trị chuẩn mực phù hợp, phát huy giá trị gia đình Việt Nam gắn với hệ giá trị văn hoá, giá trị của quốc gia - dân tộc, kết hợp nhuần nhuyễn những giá trị truyền thống với giá trị thời đại: Yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỉ cương, sáng tạo…

Đợt sinh hoạt chính trị có ý nghĩa thiết thực

Đợt sinh hoạt chính trị có ý nghĩa thiết thực
Đoàn kết là một truyền thống quý báu, được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của Nhân dân ta, làm nên sức mạnh vô địch của dân tộc Việt Nam.

Chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm và tình cảm của toàn xã hội

Chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm và tình cảm của toàn xã hội
Những năm qua, các cấp, ngành, địa phương ở tỉnh Thừa Thiên Huế đã triển khai nhiều chương trình, hoạt động thiết thực trong công tác chăm sóc NCT. Qua đó, góp phần tạo điều kiện cho NCT sống vui, sống khỏe, phát huy vai trò, đóng góp vào công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh. Phóng viên (PV) Tạp chí Người cao tuổi vừa có cuộc trao đổi với ông Hồ Viết Lễ, Trưởng ban Đại diện NCT tỉnh Thừa Thiên Huế về vấn đề trên...
Xem thêm
Phiên bản di động