Tảo tần nghề nấu xu xoa

Không biết món xu xoa có từ khi nào nhưng ở làng Triêm Đông (phường Điện Phương, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) - nơi có nhiều NCT gắn bó với nghề từ nhỏ. Xu xoa của Triêm Đông từ lâu trở thành món ăn dân dã hấp dẫn người phố thị…

Nghề mẹ truyền con nối

Ở Quảng Nam, người ta hay truyền nhau câu ca dao về món ẩm thực ngon, mát, bổ, rẻ: “Xu xoa một vốn  bốn lời/ Anh về bỏ vợ cưới người xu xoa”.

Cụ Nguyễn Thị Liền 84 tuổi có “thâm niên” nấu xu xoa gần 50 năm. Chị Hoa hồi mới về làm dâu cụ chỉ phụ giúp mẹ chồng nấu xu xoa, rồi bén duyên với nghề lúc nào không hay. Hơn 20 năm qua, lò xu xoa “mẹ truyền con nối” của cụ Liền luôn đỏ lửa. Từ 4 - 5 năm nay cụ Liền không nấu nữa mà chuyển nghề cho con dâu, nhưng khi được hỏi về nghề này, ánh mắt cụ sáng lên đầy hứng khởi.

Cụ kể, từ khi 15 tuổi, cụ và các bạn đã phụ mẹ nấu xu xoa và dần dần thạo nghề. Ngày trước, đồ ăn vặt không nhiều nên món xu xoa được nhiều người mua để ăn bữa xế, vừa no bụng vừa giải nhiệt. Lò xu xoa ngày xưa đỏ lửa cả ngày, nấu hết mẻ này đến mẻ khác mới đủ bỏ xỉ cho các bạn hàng.

tao tan nghe nau xu xoa
Cụ Liền kể về nghề làm xu xoa

Nguyên liệu để nấu xu xoa là rau câu - loại rau mọc tự nhiên tại vùng nước lợ, ở đìa tôm, gần đây mới được trồng nhân tạo. Người ta thu hoạch rau câu tự nhiên từ tháng 12 đến tháng 5 âm lịch. Bởi vậy, người làm nghề nấu xu xoa phải mua trữ rau câu để nấu quanh năm.

Cũng theo cụ Liền, để chế biến sợi rau câu thành xu xoa phải trải qua rất nhiều công đoạn, phải ngâm đủ 6 - 8 tiếng, chờ rau ráo nước, rồi tỉ mẩn kiểm tra lại. Công đoạn này không khó nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn, vì nếu còn sót lại tạp rác thì nồi xu xoa không thể đông. Buổi tối, khi cơm nước xong xuôi, chị Hoa nổi lửa cái lò lớn đắp đất và nấu xu xoa bằng những cây củi to, làm gia tăng cái nóng của mùa Hè. Chị bảo, rau câu phải nấu trong 3 tiếng với ngọn lửa không quá to cũng không quá nhỏ để rau chín đều, không bị nát, bở. 

tao tan nghe nau xu xoa
Xu xoa món ăn dân dã bán ở phố chợ Hội An

Gần nhà chị Hoa có bà Liên cũng gắn với nghề nấu xu xoa gần 40 năm. Khác với chị Hoa, bà Liên nổi lửa nấu xu xoa sớm hơn, tầm 4 hoặc 5 giờ chiều. Bà chia sẻ, trước đây người làng không dùng nước cốt chanh mà dùng lá bứa, có tính mát, vị chua được hái trên rừng đem về ngâm để dành dùng mỗi năm. Xu xoa cho nước lá bứa đủ độ chua mới đông và thơm ngon. Những năm gần đây, không mua được lá bứa, bà con thay bằng nước cốt chanh. Khi xu xoa đông cứng thì thắng nước đường với gừng cho vào để có mùi vị thơm đượm. Người nấu xu xoa sành nghề là người biết kết hợp liều lượng vừa phải để không quá ngọt.

Xu xoa từ làng ra phố

Cụ Liền bảo, những năm trước, xu xoa của làng đã ra phố theo kiểu “buôn có bạn, bán có phường”. Còn chị Hường, một người bán xu xoa 16 năm nay cho biết: Trước ở làng Triêm Đông có bà dì ra Đà Nẵng lấy chồng và mang theo nghề xu xoa. Các chị theo xe bus ra Đà Nẵng ở nhờ nhà bà rồi lấy xu xoa bà nấu đem bán. Sau này, nhiều người làng Triêm Đông nấu xu xoa bỏ xỉ cho các bạn hàng ở Hội An, Đà Nẵng. Vào mùa nắng cả làng có đến 50 người vừa nấu, vừa bán xu xoa.

tao tan nghe nau xu xoa
 

Bà Liên bảo, ở thành phố, nhiều người nấu xu xoa bằng bột công nghiệp nhưng nhạt nhẽo, khác xa xu xoa làng Triêm Đông. Xu xoa nấu bằng rau câu của Triêm Đông phảng phất hương vị tanh nồng của biển quyện với mùi gừng tươi, nước cốt dừa thơm dịu nhẹ tạo sức hấp dẫn kì lạ. Những người phụ nữ của làng vừa làm nông, vừa nấu xu xoa nên khi thu hoạch mùa bận rộn, nhiều người nghỉ nấu. Bạn hàng nhiều năm của họ cũng nghỉ luôn chứ nhất định không chịu lấy xu xoa nấu từ bột công nghiệp.

Bà Liên cho biết: “Vài năm nay, giá bán xu xoa cao hơn do giá đường và rau câu khô tăng. Dẫu vậy, khách sành ăn vẫn tin dùng xu xoa làng Triêm Đông, bởi chúng tôi nấu bằng cả tấm lòng, mọi thứ đều ngon, sạch”. 

Bán giá 10.000 đồng/li xu xoa mát lạnh. Bà Hồng bảo: “Tôi giờ lớn tuổi rồi, không mang xu xoa đi xa bán được. Cứ cần mẫn như này, mỗi ngày cũng kiếm được từ 250.000 - 300.000 đồng trang trải cuộc sống, lại cung cấp được thực phẩm sạch cho bà con giải nhiệt mùa Hè”.

Dù mang xu xoa ra phố hay chỉ nấu và bán tại làng, những người phụ nữ làng Triêm Đông vẫn đang tảo tần, chịu khó để giữ nghề và phát triển kinh tế gia đình. Hơn nữa, họ mang đến cho thực khách trong làng, ngoài phố một món ăn dân dã, mát lành để giải cơn nắng nóng của miền Trung.

Kim Long

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

lay chong thieu gia song trong nha tien ty toi van chat vat ngheo rot

Lấy chồng thiếu gia, sống trong nhà tiền tỷ, tôi vẫn chật vật, nghèo rớt

5 năm về làm dâu nhà giàu, ai cũng nghĩ cuộc sống của tôi một bước lên tiên, tiền tiêu không phải nghĩ. Nhưng thực sự là tôi vẫn chẳng có gì trong tay.
nguoi cao tuoi chung tay chong dich

Người cao tuổi chung tay chống dịch

Mặc dù cao tuổi, nhưng các cựu chiến binh (CCB) ở TP Đà Nẵng vẫn hăng hái góp sức trong cuộc chiến ngăn chặn đại dịch với tất cả nhiệt huyết và niềm tin chiến thắng.
uu dai nguoi co cong phai tuong xung khong cao bang

Ưu đãi người có công phải tương xứng, không cào bằng

Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 47, sáng 11/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét về dự án Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng (sửa đổi). Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Tòng Thị Phóng chủ trì phiên họp…
mong bao giong dung lai sau canh cua

Mong bão giông dừng lại sau cánh cửa…

Hôn nhân lẽ nào mãi mãi là địa ngục làm ta vùng vẫy cố thoát ra?
di trong huong say

Đi trong hương say

Cơn mưa chiều bất chợt, đỏng đảnh phủ dày lên bạt ngàn cà phê xanh ngút mắt. Đất đỏ bazan dính đầy lốp xe của cặp du khách yêu thích thiên nhiên đang thả hồn trải nghiệm.    

Tin khác

Vừa mới khởi động đã phải… cách li!

vua moi khoi dong da phai cach li
Cứ nghĩ dịch bệnh COVID-19 được kiểm soát, phố cổ sẽ bắt đầu cho một trạng thái “bình thường mới” đầy hứa hẹn nhưng có ai ngờ đâu, sát bên mình, thành phố Đà Nẵng lại là tâm dịch!...

Làm thế nào để trở thành người phụ nữ quyến rũ?

lam the nao de tro thanh nguoi phu nu quyen ru
Quyến rũ là bí quyết giúp bạn luôn thu hút trong mắt người khác, đặc biệt là phái mạnh.

Cô dâu hủy hôn khi biết sự thật về bố của chú rể

co dau huy hon khi biet su that ve bo cua chu re
Tôi hoảng sợ hủy hôn khi biết người bố xa cách nhiều năm của Huy là người từng bao nuôi mình. 

Mệt mỏi vì bị gia đình nhà chồng đặt điều nói xấu

met moi vi bi gia dinh nha chong dat dieu noi xau
Tôi không biết phải làm gì để anh chị chồng tôi bớt đặt điều nói xấu tôi, thực sự nhiều khi tôi cảm thấy rất ấm ức mà vẫn phải cố gắng chịu đựng.

Thấp thoáng dáng chiều…

thap thoang dang chieu
Đã lâu, em không về bên anh. Để được nghe tiếng ghi ta réo rắt, những ngón tay đan trên cung đàn thoăn thoắt theo điệu nhạc du dương.

Dược phẩm Tâm Bình với tháng 7 nghĩa tình

duoc pham tam binh voi thang 7 nghia tinh
Tháng 7 - tháng của sự tri ân, tháng để nhắc nhớ mọi người dân Việt Nam hướng về các thương - bệnh binh, thân nhân liệt sĩ và người có công trên mọi miền Tổ quốc.
Xem thêm
lay chong thieu gia song trong nha tien ty toi van chat vat ngheo rot

Lấy chồng thiếu gia, sống trong nhà tiền tỷ, tôi vẫn chật vật, nghèo rớt

5 năm về làm dâu nhà giàu, ai cũng nghĩ cuộc sống của tôi một bước lên tiên, tiền tiêu không phải nghĩ. Nhưng thực sự là tôi vẫn chẳng ...
cuu tong bi thu le kha phieu dong vien toi nen ve bao nguoi cao tuoi

Cựu Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu động viên tôi: “Nên về báo Người cao tuổi!...”

Năm 1988, Trung tướng Lê Khả Phiêu từ Mặt trận Cam-pu-chia về làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Những năm ấy, tôi là Phó trưởng phòng Tuyên huấn, ...
mong bao giong dung lai sau canh cua

Mong bão giông dừng lại sau cánh cửa…

Hôn nhân lẽ nào mãi mãi là địa ngục làm ta vùng vẫy cố thoát ra?
noi long nguoi theo con len pho

Nỗi lòng người theo con lên phố

Sau mấy chục năm làm công chức ăn dè tiết kiệm, ông bà Tâm cũng xây được ngôi nhà hai tầng khá khang trang giữa làng quê. Ông bà nghỉ ...
o sin khong luong

"Ô sin" không lương

"Trời ơi! Bà trông cháu thế nào mà để con sưng vêu trán thế này. Con có đau không? Vào đây mẹ xem!".
roi pho ve que

Rời phố về quê

Thế là sau gần 40 năm trở thành người phố, bây giờ họ lại từ phố về quê, không phải ai cũng có quyết định như vợ chồng ông Chiến, ...
huyen gia lam tp ha noi mot gia dinh ngheo chong chet vi tngt can duoc giup do

Huyện Gia Lâm, TP Hà Nội: Một gia đình nghèo, chồng chết vì TNGT cần được giúp đỡ

Chúng tôi không khỏi xót xa khi chứng kiến cảnh người vợ trẻ cùng các con nhỏ 8 tuổi, Nguyễn Thiện Minh (sinh năm 2012) và Nguyễn Hoài An (sinh ...
quy tu thien hang huu cong ty cp dai nam binh duong dieu dong 2 xe cho nuoc va tang 10000 can nhua cho dong bao ben tre

Quỹ từ thiện Hằng Hữu, Công ty CP Đại Nam (Bình Dương): Điều động 2 xe chở nước và tặng 10.000 can nhựa cho đồng bào Bến Tre

Qua thông tin báo chí biết được tỉnh Bến Tre đang đối mặt với hạn hán và xâm nhập mặn nặng nề. Ông Huỳnh Uy Dũng, Chủ tịch Hội đồng ...
gieo hanh phuc cho tre bat hanh

“Gieo” hạnh phúc cho trẻ bất hạnh

Khi hoa dã quỳ vàng rực tựa mặt trời đầy quyến rũ báo hiệu mùa Xuân đang đến rất gần đến, cũng là lúc sơ Ngô Thị Mỹ cùng các ...
lam the nao de tro thanh nguoi phu nu quyen ru

Làm thế nào để trở thành người phụ nữ quyến rũ?

Quyến rũ là bí quyết giúp bạn luôn thu hút trong mắt người khác, đặc biệt là phái mạnh.
da nang sang tinh yeu thuong trong mua dich

Đà Nẵng: Sáng tình yêu thương trong mùa dịch

Những ngày qua, nhiều đơn vị, cá nhân đã kịp thời hỗ trợ lực lượng làm nhiệm vụ trên tuyến đầu chống dịch, các bệnh viện bị phong tỏa và ...
dac sac tao hinh tren giay

Đặc sắc tạo hình trên giấy

Không chỉ dùng giấy để ghi chép sự kiện trong đời sống xã hội, từ xa xưa con người còn dùng giấy để vẽ lên nhiều bức họa xinh đẹp.
Phiên bản di động