Phát huy vai trò bí thư chi bộ cao tuổi trong sắp xếp địa bàn và phát triển kinh tế

Không có khoảng cách nào giữa chủ trương, nghị quyết của Đảng với cuộc sống thường nhật của Nhân dân nếu ở cơ sở có những cán bộ biết “nói cho dân hiểu, làm cho dân tin và nêu gương để dân làm theo”. Sau những đợt sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và tổ dân phố, địa bàn quản lý rộng hơn, dân số đông hơn, nhiều dự án phát triển hạ tầng, khu công nghiệp đan xen đặt ra vô vàn bài toán phức tạp.

Ở nơi “đầu sóng ngọn gió” ấy, đội ngũ bí thư chi bộ cao tuổi tại các phường Việt Yên, Yên Dũng thành phố Bắc Ninh đang lặng lẽ gánh vác trọng trách. Bằng kinh nghiệm dày dặn, sự kiên trì và uy tín được tích lũy qua cả đời cống hiến, họ trực tiếp đi từng ngõ, gõ từng nhà, hóa giải những mâu thuẫn phát sinh, tạo nên sự đồng thuận sâu sắc trong Nhân dân. Câu chuyện của họ chính là minh chứng sinh động: Tuổi tác không phải là rào cản, mà là lợi thế vô giá để xây dựng Đảng vững mạnh từ gốc.

Các bí thư chi bộ tiêu biểu của phường Việt Yên chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi cung cấp thông tin cho phóng viên Tạp chí Người cao tuổi.

Đi từng nhà để dân hiểu, dân tin: Bản lĩnh người lính và cách khiến 100% dân đồng thuận

Tại tổ dân phố Mỏ Thổ (phường Việt Yên), dự án phát triển khu công nghiệp Minh Đức Thượng liên quan đến việc thu hồi đất của 396 hộ dân. Đây là việc vô cùng khó khăn, bởi giá đền bù, sinh kế sau thu hồi đất luôn là nỗi băn khoăn lớn nhất của người dân. Nếu chỉ dán thông báo hay phát loa tuyên truyền chung chung, chắc chắn sẽ phát sinh khiếu kiện.

Ông Nguyễn Vũ Thuận

Người đứng ra gánh vác “khâu khó” này là Đại tá Nguyễn Vũ Thuận, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Mỏ Thổ. Nguyên là Trung đoàn trưởng Trung đoàn Xe tăng 409 (Quân khu 1) nghỉ hưu năm 2013, ông Thuận mang về địa phương phong cách làm việc quyết liệt nhưng đầy tình cảm của “Bộ đội Cụ Hồ”.

Nhận nhiệm vụ Bí thư Chi bộ, ông Thuận xác định: “Muốn dân tin thì cán bộ phải giải thích thấu đáo từng chi tiết, không được né tránh”. Ông chia Ban Chi ủy, Ban Công tác Mặt trận thành 3 tổ công tác, trực tiếp đến từng hộ gia đình vào các buổi tối hoặc giờ nghỉ. Cách vận động của ông Thuận mang tính phương pháp rất cao: Vận động lực lượng người cao tuổi trước, bởi đây là những người có tiếng nói trọng trong gia đình; tiếp đó đến lực lượng Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân và cuối cùng là Đoàn Thanh niên.

Không chỉ mềm mỏng vận động, ông Thuận còn thể hiện bản lĩnh chính trị kiên định để bảo vệ cái đúng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của dân và nguyên tắc của Đảng. Có thời điểm, trong chi bộ có ý kiến đề xuất “trích bán một phần đất công để lấy tiền xây nhà văn hóa”, ông kiên quyết bác bỏ vì trái thẩm quyền và vi phạm pháp luật. Hay khi đơn vị tư vấn đưa ra dự thảo bảng giá đền bù chưa có dấu đỏ chính thức của UBND tỉnh làm dân hoang mang, ông thẳng thắn chất vấn lãnh đạo dự án, yêu cầu phải niêm yết đúng văn bản pháp lý chính thức để dân không bị thiệt thòi.

Nhờ sự sâu sát, minh bạch và kiên trì ấy, toàn bộ 396 hộ dân Mỏ Thổ đã vui vẻ ký biên bản bàn giao mặt bằng đúng tiến độ. “Nói cho dân nghe phải đúng lý, trọn tình. Việc gì đúng quy định thì kiên quyết làm, việc gì vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp trên, tuyệt đối không hứa suông” - ông Thuận chia sẻ.

Nêu gương để tạo đồng thuận: Tự bỏ tiền túi hỗ trợ dân mở đường và nghệ thuật quy tụ trí tuệ

Cán bộ hy sinh trước, dân nối bước theo sau

Tổ dân phố Như Thiết (phường Việt Yên) là một làng cổ lâu đời với hơn 900 hộ dân, gần 4.000 nhân khẩu. Chi bộ Như Thiết có 95 đảng viên, trong đó hơn một nửa (51 đồng chí) đã trên 60 tuổi. Từ năm 2018 đến nay, địa bàn triển khai tới 12 dự án phát triển với tổng diện tích thu hồi lên tới hơn 60ha đất.

Ông Nguyễn Văn Hoàn

Đảm nhiệm vai trò Bí thư Chi bộ từ đầu năm 2025 sau 34 năm làm công nhân và nhiều nhiệm kỳ làm Trưởng thôn, ông Nguyễn Văn Hoàn thấu hiểu cái khó của việc vận động dỡ nhà, dời cổng. Khi địa phương có chủ trương mở rộng các tuyến đường trục chính từ 3,5m lên 6 - 7m, nhiều hộ dân tiếc công trình, tiếc đất đai nên chần chừ.

Ông Hoàn chọn giải pháp “cán bộ nêu gương đi trước”. Để giúp dân yên tâm tháo dỡ tường rào, cổng ngõ mà không bị gánh nặng chi phí, ông Hoàn đã tự nguyện bỏ tiền túi mua và hỗ trợ 10 tấn xi măng cho các gia đình khó khăn xây lại tường bao. Hành động thực tế ấy đã chạm đến lòng tin của bà con. Kết quả, hàng chục hộ dân tự nguyện dỡ bỏ nhà trần hai tầng, cổng làng, hiến hàng nghìn mét vuông đất thổ cư để thảm nhựa đường làng sạch đẹp.

Bên cạnh đó, Như Thiết là địa bàn có hai tôn giáo (Công giáo và Phật giáo) cùng sinh sống. Ông Hoàn phối hợp chặt chẽ với các vị linh mục, nhà sư và ban quản lý di tích, lồng ghép việc tuyên truyền chủ trương của Đảng vào các buổi giảng đạo, sinh hoạt tín ngưỡng. “Sống tốt đời đẹp đạo”, người Công giáo và Phật giáo ở Như Thiết luôn đoàn kết, cùng chung tay xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự.

Quy tụ trí tuệ cán bộ hưu trí và tiên phong chuyển đổi số

Khác với Như Thiết, tổ dân phố Bích Động (phường Việt Yên) lại là địa bàn trung tâm đô thị sau khi sáp nhập hai tổ dân phố lớn. Chi bộ Bích Động có tới 190 đảng viên (trong đó 145 đảng viên cao tuổi), quy tụ nhiều cán bộ trung - cao cấp của các cơ quan Trung ương và tỉnh về sinh hoạt.

Ông Nguyễn Quốc Tiến

Bí thư Chi bộ Nguyễn Quốc Tiến - nguyên cán bộ ngành đường sắt - đã biến số lượng đảng viên cao tuổi đông đảo thành “tài sản trí tuệ” của chi bộ. Ông chia chi bộ thành 10 tổ đảng, thường xuyên tổ chức lấy ý kiến tham vấn các đồng chí nguyên là lãnh đạo trước khi ban hành nghị quyết. Sự trân trọng, lắng nghe của ông Tiến giúp các đảng viên cao tuổi cảm thấy mình tiếp tục được cống hiến, từ đó tự nguyện đảm nhận vai trò cố vấn, hòa giải các mâu thuẫn ở khu dân cư.

Đặc biệt, dù tuổi đã cao, ông Tiến và Chi ủy Chi bộ Bích Động vẫn tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin. Ông kiên trì hướng dẫn đảng viên sử dụng Sổ tay Đảng viên điện tử, thực hiện điểm danh sinh hoạt và nộp đảng phí qua dịch vụ công trực tuyến. Chi bộ Bích Động trở thành một trong những đơn vị đầu tiên hoàn thành 100% việc nộp đảng phí số và ứng dụng công nghệ trong quản lý đảng viên.

Sau sáp nhập: Bí thư “cắm bản”, kết nối cộng đồng bằng tình dân bao bọc

Công tác sáp nhập tổ dân phố giúp bộ máy gọn nhẹ hơn nhưng cũng đặt ra bài toán hòa nhập văn hóa, xóa bỏ khoảng cách địa lý.

Phân công bám sát từng hộ dân và tháo gỡ vướng mắc đền bù

Tại tổ dân phố Thành Hưng (phường Yên Dũng), sau khi sáp nhập 3-4 thôn nhỏ thành một tổ dân phố lớn với 812 hộ, 3.800 nhân khẩu, Bí thư Chi bộ Dương Xuân Chính (sinh năm 1962) đối mặt với khối lượng công việc khổng lồ. Từng làm cán bộ địa chính xã, ông Chính am hiểu sâu sắc về quản lý đất đai và tâm lý nông dân.

Ông Dương Xuân Chính

Để giải quyết tình trạng “đông hộ, rộng địa bàn”, ông Chính đổi mới phương thức quản lý: Phân công cụ thể từng chi ủy viên và đảng viên phụ trách từng nhóm hộ gia đình. Mọi tâm tư về tên gọi khu dân cư mới, chuyện đền bù tái định cư khu công nghiệp hay di dời nhà văn hóa đều được đảng viên trực tiếp lắng nghe, giải thích tận gốc. Trong đợt giải phóng mặt bằng vừa qua, ông Chính cùng cán bộ phường kiên trì làm việc đến 9-10 giờ đêm để giúp người dân làm thủ tục kê khai, bàn giao đất đai thuận lợi, không xảy ra khiếu kiện.

Xóa khoảng cách địa lý bằng sinh hoạt văn hóa chung

Ở tổ dân phố Tân Liễu (phường Yên Dũng), thách thức lại nằm ở khoảng cách địa lý: Hai cụm dân cư sau sáp nhập nằm cách nhau tới hơn 2 km, phong tục tập quán có nhiều điểm khác biệt. Ông Nguyễn Văn Khải - Bí thư Chi bộ, nguyên Phó Bí thư Đảng ủy phường - nhận định: “Nếu không kéo người dân lại gần nhau thì sáp nhập chỉ là hình thức trên giấy”.

Ông Khải cùng Ban Chi ủy tập trung thành lập các Câu lạc bộ thể thao, văn nghệ chung cho toàn tổ dân phố như: Bóng chuyền hơi, cầu lông, dân vũ, cờ tướng... Các thành viên từ hai cụm dân cư được ghép chung vào từng đội bóng, từng tiết mục văn nghệ. Qua những buổi tập luyện, tiếng cười rộn rã đã dần xóa đi khoảng cách “xóm trên, xóm dưới”.

Đồng thời, ông Khải rất chú trọng công tác quy hoạch cán bộ kế cận. Nhận thấy đội ngũ cán bộ cơ sở cần sự trẻ hóa, ông chủ động xây dựng quy hoạch, phân công các đồng chí trong độ tuổi 50-60 đảm nhận các vị trí phó tổ trưởng, trưởng các đoàn thể để “cầm tay chỉ việc”, sẵn sàng chuyển giao thế hệ cho khóa sau.

Ông Nguyễn Văn Khải (ngoài cùng bên phải) tham gia làm sạch dữ liệu đất đai sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Những bài học kinh nghiệm sâu sắc từ thực tiễn cơ sở

Qua những câu chuyện sinh động của các bí thư chi bộ cao tuổi tại Việt Yên và Yên Dũng, có thể đúc kết 5 bài học kinh nghiệm quý báu cho công tác xây dựng Đảng ở cơ sở:

Phương pháp dân vận “đi từng nhà, gõ từng cửa”: Tuyên truyền vận động không thể làm chung chung mà phải đi vào từng hoàn cảnh cụ thể. Phát huy uy tín của lực lượng người cao tuổi để vận động gia đình, dòng họ trước, sau đó lan tỏa sang các đoàn thể khác là công thức thành công ở nhiều địa bàn.

Cán bộ phải nêu gương, “nói đi đôi với làm”: Sự gương mẫu của người đứng đầu có sức thuyết phục mạnh mẽ nhất. Khi cán bộ sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân (như hỗ trợ xi măng, nhường đất, thức đêm làm việc cùng dân), người dân sẽ tin tưởng và tự nguyện đi theo.

Tôn trọng và phát huy trí tuệ cán bộ hưu trí: Đội ngũ đảng viên cao tuổi là một “kho tàng” kinh nghiệm và vốn sống. Biết lắng nghe, tham vấn và giao nhiệm vụ phù hợp sẽ biến lực lượng này thành chỗ dựa tinh thần vững chắc cho chi bộ.

Lấy văn hóa, thể thao làm “keo dán” cộng đồng: Sau sáp nhập địa giới, việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt văn hóa, thể thao, lễ hội truyền thống chung là giải pháp hữu hiệu nhất để xóa bỏ tâm lý bè phái, khoảng cách địa lý, tạo nên khối đại đoàn kết toàn dân.

Đồng hành hai thế hệ, chuẩn bị lớp kế cận: Người cao tuổi cống hiến bằng uy tín và kinh nghiệm nhưng cần chủ động dìu dắt, hỗ trợ thế hệ trẻ. Sự kết hợp giữa bản lĩnh của tuổi già và sự linh hoạt, công nghệ của tuổi trẻ chính là chìa khóa để hệ thống chính trị cơ sở vận hành trơn tru, bền vững.

Ông Nguyễn Văn Khải

Những nhịp cầu nối ý Đảng với lòng dân

Hình ảnh những bí thư chi bộ cao tuổi đêm đêm vẫn miệt mài bên trang giáo án sinh hoạt chi bộ, hay không quản nắng mưa đến từng gia đình vận động giải phóng mặt bằng, đã trở nên vô cùng thân thuộc tại các khu dân cư. Họ chính là những nhịp cầu nối liền giữa ý Đảng và lòng dân, chuyển hóa những chủ trương lớn thành hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày.

Dù tuổi đã cao, sức đã giảm, nhưng với tinh thần “Đảng viên thì phấn đấu đến hơi thở cuối cùng, còn sức còn cống hiến”, họ vẫn đang ngày ngày gìn giữ sự đoàn kết, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng từ những việc làm bình dị mà sâu sắc nhất.

Kỳ 3: Từ đánh giá của lãnh đạo đến cơ chế phát huy năng lực.