Người cao tuổi và công tác phòng chống lụt bão

Trên mỗi vùng miền, người dân sau những chiêm nghiệm thực tế đã rút ra được nhiều kinh nghiệm quý về phòng chống lụt bão. Những kinh nghiệm này được lưu giữ và truyền thụ qua các thế hệ thông qua lớp NCT. Vì vậy, việc phát huy kinh nghiệm của NCT trong phòng chống lụt bão là rất cần thiết…

Kì I: Kho tàng tri thức về phòng chống lụt bão của NCT

Đúc kết kinh nghiệm để tồn tại

Từ xa xưa trong dự báo thời tiết, NCT biết và truyền lại cho con cháu bằng kho tàng ca dao, tục ngữ dân gian để chủ động phòng tránh bão lụt. Họ biết dự báo các hiện tượng bất thường của thiên nhiên qua nhìn ráng trời: “Ráng vàng thì gió, ráng đỏ thì mưa”, “Ráng mỡ gà, ai có nhà phải chống”, “Mống bên đông, vồng bên tây, không mưa dây cũng bão giật”, “Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa”…; nhìn cây cỏ: “Trời đang nắng, cỏ gà trắng thì mưa”, “Măng gục vào tre, e bão gào”, “Được mùa nhãn, hạn nước lên” …; nhìn hoạt động của động vật, côn trùng: “Én bay thấp mưa ngập bờ ao, én bay cao mưa rào một trận”, “Kiến cánh vỡ tổ bay ra, bão táp mưa sa tới gần”, “Ếch kêu uôm uôm, ao chuôm đầy nước”…

Ở từng địa phương, NCT truyền lại cho các thế hệ kinh nghiệm chọn địa thế, hướng nhà, độ cao thấp, vật liệu phù hợp để xây dựng nhà cửa đủ sức chống chọi với bão lụt. Vùng ven biển huyện Xuân Thủy, Nam Định, có những căn nhà lợp cói bổi tồn tại hàng trăm năm qua mọi biến thiên của thời tiết. Vùng khu 4, Nghệ An, Hà Tĩnh, người dân thường làm nhà thấp mái, nhiều xà ngang, xà dọc xuyên qua thân cột, phía trước có liếp nan (bình phong) vừa giúp cho việc chống bão gió, vừa giảm được sức nóng của mùa gió Lào. Vùng đồng bằng sông Cửu Long, có những ngôi nhà cao chân, mỗi nhà có một vài chiếc xuồng ba lá để phục vụ cho sinh hoạt, đi lại trong mùa nước lớn.

nguoi cao tuoi va cong tac phong chong lut bao
Thuyền nhỏ tham gia cứu hộ, cứu nạn                   Ảnh IT

Người dân vùng ven các con sông hoặc vùng dự kiến phân lũ, trước đây hầu như nhà nào cũng có thuyền nan, xuồng gỗ hoặc mảng nứa dự phòng cho mùa lũ lụt. Có nơi người dân trồng chuối để khi có lụt dùng thân chuối làm bè vận chuyển người, tài sản đến nơi an toàn hoặc trồng cấy rau ngắn ngày khi úng lụt kéo dài. Những năm gần đây, một số nơi người dân còn xây dựng gác xép chứa lương thực, thực phẩm hoặc chuồng trại cho gia súc, gia cầm có nền cao để đề phòng bão lụt…

Khỏe dùng sức, yếu dùng mưu

Đừng vội nghĩ việc phòng chống lụt bão là việc của trai tráng, của quân đội, công an, dân quân và các lực lượng chức năng và cho rằng các cụ già rồi thì sẽ không làm được gì.

Chính các cụ từ xưa đã dạy: “Khỏe dùng sức, yếu dùng mưu”. Khi bão lụt xảy ra, NCT ở vùng sông nước hoặc nơi bão lụt thường xảy ra có nhiều kinh nghiệm hết sức bổ ích. Thực tế, nhiều NCT biết cách chằng chống nhà cửa, biết lựa chọn nơi tránh trú an toàn; biết lựa các cơn nước mạnh yếu để chỉ bảo con cháu đưa thuyền vượt lũ an toàn. Họ còn rất thông thạo luồng lạch; cách tìm người, cứu người và tự cứu mình; cách thu vớt, xếp đặt đồ đạc trên thuyền, mủng… Thậm chí, họ còn biết nhìn các hiện tượng bất thường trong hoạt động của các loài vật để dự báo và quyết định cách xử lí các tình huống nguy hiểm (hiện tượng cá voi, cá heo bơi chặn ngang mũi tàu thuyền; chuột, gián sống trên tàu thuyền đột ngột kéo nhau chạy khỏi nơi ẩn náu). Các phương tiện, dụng cụ, cách thức phòng chống lụt bão của họ tuy đơn giản, không hiện đại, đồng bộ nhưng hết sức phù hợp, hiệu quả. Điển hình như vụ đắm tàu ở Cửa Đại, tỉnh Quảng Nam ngày 25/12/2011, phương tiện cứu nạn và tìm kiếm hiệu quả là thuyền thúng của ngư dân chứ không phải là các phương tiện, tàu xuồng hiện đại.

Người viết bài này trong một lần đi nắm tình hình bão lụt tại Yên Bái tháng 8/2008, được các cụ già dân chài ven sông Hồng bảo: “Các chú bộ đội, công an liều quá! Nước lũ to thế vẫn chạy xuồng máy ra giữa sông tìm kiếm thi thể người chết. Chúng tôi cả đời sông nước cũng chả dám. Nếu các chú muốn làm việc này chỉ cần đậu xuồng ở đầu vật, tất cả những thứ trôi trên sông đều quẩn vào đấy, việc gì phải ra giữa sông cho nguy hiểm. Cứu người không khéo lại phải có người cứu”. Còn tháng 7/2018 tại xã Quang Minh, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái, các lực lượng chức năng gặp khó khăn khi tìm kiếm thi thể nạn nhân bị lũ cuốn trôi. Trưởng bản Khe Ván là ông Lý Phúc Chu với kinh nghiệm của người già phán đoán: “Cái nặng thì ở gần, cái nhẹ thì trôi xa, phải đón ở cửa Ngòi Hút thôi!”. Quả nhiên, nhờ tấm chắn bằng nứa đan vội, đến gần nửa đêm thì tìm được thi thể nạn nhân.

Rõ ràng, trí khôn hay kinh nghiệm của NCT hơn hẳn sức trẻ.

Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

nguoi giai ma van hoa truyen thong nguoi giay

Người giải mã văn hóa truyền thống người Giáy

Kì 1: Người Giáy ở Tả Van
kien quyet bao ve cai dung phe phan len an cai sai

Kiên quyết bảo vệ cái đúng, phê phán, lên án cái sai

Trong xã hội, một khi những việc làm đúng, những con người tốt mà không được trân trọng thì nền đạo đức của xã hội có biểu hiện xuống dốc...
nhung neo duong den voi than the va su nghiep cua ba chua tho nom ho xuan huong

Những nẻo đường đến với thân thế và sự nghiệp của Bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương

Đó là duyên nợ của đời sau mà hôm qua, hôm nay… những người yêu mến, kính trọng Bà Chúa thơ nôm -Hồ Xuân Hương, đang trả cho bà “duyên nợ” này.    
lam viec tot cho nct la thay vui

“Làm việc tốt cho NCT là thấy vui”

Bà Nguyễn Thị Hồng Cúc (70 tuổi), Chi hội trưởng Chi hội NCT thôn Quảng Hiệp, xã Hiệp Thạnh, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng chia sẻ vậy.
chon nguoi tai duc de phat trien dat nuoc

Chọn người tài - đức để phát triển đất nước

Người tài thời phong kiến Việt Nam thường được chọn theo con đường “tiến cử”. Mỗi vị quan lớn của triều đình có quyền tiến cử một người tài cho nhà vua.

Tin khác

Nâng cao hiệu quả hội thảo, tọa đàm của Hội NCT

nang cao hieu qua hoi thao toa dam cua hoi nct
Hội thảo là khái niệm chỉ cuộc gặp gỡ của những người có cùng mối quan tâm để cùng nhau tranh luận về một chủ đề. Toạ đàm là họp mặt trao đổi, nói chuyện thân mật với nhau về một vấn đề nào đó.

Người cao tuổi và công tác phòng chống lụt bão

nguoi cao tuoi va cong tac phong chong lut bao
Trong thời đại khoa học kĩ thuật phát triển, việc dự báo thời tiết được thực hiện ngày càng thường xuyên và có độ chính xác cao, nhưng không phải mọi người dân đều có đủ điều kiện để nắm được. Vì vậy, việc phát huy kinh nghiệm phòng chống lụt bão ở NCT không bao giờ thừa, thậm chí còn có tác dụng thiết thực cho mỗi địa bàn…

Cơ sở cách mạng trung kiên Trần Đình Mười có phản bội Tổ quốc?

co so cach mang trung kien tran dinh muoi co phan boi to quoc
Năm 2011, sau 33 năm xa Tổ quốc, Trần Đình Mười trở về thăm Nha Trang, thăm bạn bè, đồng đội. Nhân dịp này ông đã gửi đến Ban Thường vụ Tỉnh ủy và UBND tỉnh một lá đơn “Bày tỏ nguyện vọng và thỉnh cầu” xin được Đảng, Nhà nước và Nhân dân xem xét lại để ghi nhận những đóng góp “nhỏ mọn”, để trong ông bừng lên hi vọng được trở về đất nước, được vinh dự đứng trong hàng ngũ… người có công…  

Cơ sở cách mạng trung kiên Trần Đình Mười có phản bội Tổ quốc?

co so cach mang trung kien tran dinh muoi co phan boi to quoc
Cuộc chiến tranh đã đi qua 45 năm, nhưng một cơ sở cách mạng trung kiên bám trụ giữa lòng TP Nha Trang với biết bao gian khổ, hi sinh nhưng vì một nỗi oan vu vơ mà đến bây giờ ông vẫn chưa được công nhận.

Cơ sở cách mạng trung kiên Trần Đình Mười có phản bội Tổ quốc?

co so cach mang trung kien tran dinh muoi co phan boi to quoc
Sau khi được trả tự do, Trần Đình Mười lại bước vào xây dựng cơ sở tiếp tục hoạt động, hình thành các đường dây liên lạc nội ngoại thành, đặc biệt biến căn nhà của ông cùng với một số cơ sở khác thành “căn cứ lõm”, đường dây cơ sở trong lòng thành phố suốt cuộc chiến tranh…
Xem thêm
Phiên bản di động