Người cao tuổi và công tác phòng chống lụt bão

Trên mỗi vùng miền, người dân sau những chiêm nghiệm thực tế đã rút ra được nhiều kinh nghiệm quý về phòng chống lụt bão. Những kinh nghiệm này được lưu giữ và truyền thụ qua các thế hệ thông qua lớp NCT. Vì vậy, việc phát huy kinh nghiệm của NCT trong phòng chống lụt bão là rất cần thiết…

Kì I: Kho tàng tri thức về phòng chống lụt bão của NCT

Đúc kết kinh nghiệm để tồn tại

Từ xa xưa trong dự báo thời tiết, NCT biết và truyền lại cho con cháu bằng kho tàng ca dao, tục ngữ dân gian để chủ động phòng tránh bão lụt. Họ biết dự báo các hiện tượng bất thường của thiên nhiên qua nhìn ráng trời: “Ráng vàng thì gió, ráng đỏ thì mưa”, “Ráng mỡ gà, ai có nhà phải chống”, “Mống bên đông, vồng bên tây, không mưa dây cũng bão giật”, “Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa”…; nhìn cây cỏ: “Trời đang nắng, cỏ gà trắng thì mưa”, “Măng gục vào tre, e bão gào”, “Được mùa nhãn, hạn nước lên” …; nhìn hoạt động của động vật, côn trùng: “Én bay thấp mưa ngập bờ ao, én bay cao mưa rào một trận”, “Kiến cánh vỡ tổ bay ra, bão táp mưa sa tới gần”, “Ếch kêu uôm uôm, ao chuôm đầy nước”…

Ở từng địa phương, NCT truyền lại cho các thế hệ kinh nghiệm chọn địa thế, hướng nhà, độ cao thấp, vật liệu phù hợp để xây dựng nhà cửa đủ sức chống chọi với bão lụt. Vùng ven biển huyện Xuân Thủy, Nam Định, có những căn nhà lợp cói bổi tồn tại hàng trăm năm qua mọi biến thiên của thời tiết. Vùng khu 4, Nghệ An, Hà Tĩnh, người dân thường làm nhà thấp mái, nhiều xà ngang, xà dọc xuyên qua thân cột, phía trước có liếp nan (bình phong) vừa giúp cho việc chống bão gió, vừa giảm được sức nóng của mùa gió Lào. Vùng đồng bằng sông Cửu Long, có những ngôi nhà cao chân, mỗi nhà có một vài chiếc xuồng ba lá để phục vụ cho sinh hoạt, đi lại trong mùa nước lớn.

3808 unnamed
Thuyền nhỏ tham gia cứu hộ, cứu nạn Ảnh IT

Người dân vùng ven các con sông hoặc vùng dự kiến phân lũ, trước đây hầu như nhà nào cũng có thuyền nan, xuồng gỗ hoặc mảng nứa dự phòng cho mùa lũ lụt. Có nơi người dân trồng chuối để khi có lụt dùng thân chuối làm bè vận chuyển người, tài sản đến nơi an toàn hoặc trồng cấy rau ngắn ngày khi úng lụt kéo dài. Những năm gần đây, một số nơi người dân còn xây dựng gác xép chứa lương thực, thực phẩm hoặc chuồng trại cho gia súc, gia cầm có nền cao để đề phòng bão lụt…

Khỏe dùng sức, yếu dùng mưu

Đừng vội nghĩ việc phòng chống lụt bão là việc của trai tráng, của quân đội, công an, dân quân và các lực lượng chức năng và cho rằng các cụ già rồi thì sẽ không làm được gì.

Chính các cụ từ xưa đã dạy: “Khỏe dùng sức, yếu dùng mưu”. Khi bão lụt xảy ra, NCT ở vùng sông nước hoặc nơi bão lụt thường xảy ra có nhiều kinh nghiệm hết sức bổ ích. Thực tế, nhiều NCT biết cách chằng chống nhà cửa, biết lựa chọn nơi tránh trú an toàn; biết lựa các cơn nước mạnh yếu để chỉ bảo con cháu đưa thuyền vượt lũ an toàn. Họ còn rất thông thạo luồng lạch; cách tìm người, cứu người và tự cứu mình; cách thu vớt, xếp đặt đồ đạc trên thuyền, mủng… Thậm chí, họ còn biết nhìn các hiện tượng bất thường trong hoạt động của các loài vật để dự báo và quyết định cách xử lí các tình huống nguy hiểm (hiện tượng cá voi, cá heo bơi chặn ngang mũi tàu thuyền; chuột, gián sống trên tàu thuyền đột ngột kéo nhau chạy khỏi nơi ẩn náu). Các phương tiện, dụng cụ, cách thức phòng chống lụt bão của họ tuy đơn giản, không hiện đại, đồng bộ nhưng hết sức phù hợp, hiệu quả. Điển hình như vụ đắm tàu ở Cửa Đại, tỉnh Quảng Nam ngày 25/12/2011, phương tiện cứu nạn và tìm kiếm hiệu quả là thuyền thúng của ngư dân chứ không phải là các phương tiện, tàu xuồng hiện đại.

Người viết bài này trong một lần đi nắm tình hình bão lụt tại Yên Bái tháng 8/2008, được các cụ già dân chài ven sông Hồng bảo: “Các chú bộ đội, công an liều quá! Nước lũ to thế vẫn chạy xuồng máy ra giữa sông tìm kiếm thi thể người chết. Chúng tôi cả đời sông nước cũng chả dám. Nếu các chú muốn làm việc này chỉ cần đậu xuồng ở đầu vật, tất cả những thứ trôi trên sông đều quẩn vào đấy, việc gì phải ra giữa sông cho nguy hiểm. Cứu người không khéo lại phải có người cứu”. Còn tháng 7/2018 tại xã Quang Minh, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái, các lực lượng chức năng gặp khó khăn khi tìm kiếm thi thể nạn nhân bị lũ cuốn trôi. Trưởng bản Khe Ván là ông Lý Phúc Chu với kinh nghiệm của người già phán đoán: “Cái nặng thì ở gần, cái nhẹ thì trôi xa, phải đón ở cửa Ngòi Hút thôi!”. Quả nhiên, nhờ tấm chắn bằng nứa đan vội, đến gần nửa đêm thì tìm được thi thể nạn nhân.

Rõ ràng, trí khôn hay kinh nghiệm của NCT hơn hẳn sức trẻ.

Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Già hóa tích cực và lành mạnh

Già hóa tích cực và lành mạnh

Hội thảo quốc tế “Tăng cường hợp tác giữa các bên nhằm thúc đẩy già hóa năng động và sức khỏe tâm thần NCT trong ASEAN” vừa diễn ra tại Hà Nội là động thái tích cực nằm trong khuôn khổ năm ASEAN 2020.
Vinh quang truyền thống “tôn sư trọng đạo”

Vinh quang truyền thống “tôn sư trọng đạo”

Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống “tôn sư trọng đạo”. Mấy chục năm nay, thấm nhuần đạo lí “uống nước nhớ nguồn”, Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 trở thành ngày hội “tôn vinh người thầy” của toàn dân.
Chuyện về người phụ nữ 20 năm kiên trì phấn đấu vào Đảng

Chuyện về người phụ nữ 20 năm kiên trì phấn đấu vào Đảng

Tôi đã đi nhiều nơi trên mảnh đất xứ Thanh, gặp nhiều người trở thành đảng viên ở tuổi U40, U50. Họ vào Đảng không phải vì lợi ích chính trị hay kinh tế mà họ thực sự có niềm tin lớn lao với Đảng...
Rừng tự nhiên, rừng phòng hộ đầu nguồn ở miền Trung tăng hay giảm?

Rừng tự nhiên, rừng phòng hộ đầu nguồn ở miền Trung tăng hay giảm?

Báo cáo của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội, cho thấy độ che phủ của rừng Việt Nam hiện đã lên trên 42%, diện tích rừng là 14,6 triệu ha tăng 5,6 triệu ha so với 30 năm trước… Như vậy chỉ có tăng không có chuyện phá rừng, nhất là phá rừng tự nhiên, rừng đầu nguồn xây hồ thủy lợi, xây công trình thủy điện trong 30 năm qua?
Sức mạnh đoàn kết dân tộc của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Sức mạnh đoàn kết dân tộc của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Đại đoàn kết dân tộc là nguồn cội sức mạnh, một tài sản tinh thần quý báu của Việt Nam ta, truyền thống này đã được bồi đắp, phát huy qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Nó quy tụ mọi giai cấp, mọi tầng lớp Nhân dân thành một khối vững chắc, quyết định sự tồn vong của dân tộc ta.

Tin khác

Những vấn đề người dân quan tâm, mong đợi ở cán bộ mặt trận

Những vấn đề người dân quan tâm, mong đợi ở cán bộ mặt trận
Ở tầm vĩ mô, mục tiêu, nhiệm vụ và các chương trình hoạt động của Nghị quyết Đại hội MTTQ lần thứ VIII đề ra hoàn toàn đúng đắn, đầy đủ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị và nguyện vọng của người dân.

Chăm sóc người cao tuổi: Cần lắm những yêu thương

Chăm sóc người cao tuổi: Cần lắm những yêu thương
Trong việc chăm sóc NCT, điều cần thiết nhất là yêu thương và kính trọng. Người ta thường nói “Tuổi già như là một bệnh viện, họ phải nhận đủ thứ bệnh”. Chính vì vậy, NCT cần được yêu thương, chăm sóc một cách hết sức đặc biệt.

Để người cao tuổi "già hóa năng động"

Để người cao tuổi "già hóa năng động"
Già hoá dân số được coi là xu hướng toàn cầu trong thế kỉ XXI, tác động không chỉ với từng cá nhân, gia đình, cộng đồng mà còn với toàn xã hội và bất kì nền kinh tế nào…

Nắng mưa đâu chỉ tại giời (Kì cuối)

Nắng mưa đâu chỉ tại giời (Kì cuối)
Phòng chống thiên tai cần đồng bộ

Nắng mưa đâu chỉ tại giời (​​​​​​​ Kì 2)

Nắng mưa đâu chỉ tại giời (​​​​​​​ Kì 2)
Những bất cập trong công tác phòng chống thiên tai

Bình Dương: Khẩn trương tìm giải pháp kéo giảm tai nạn giao thông

Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương yêu cầu các đơn vị liên quan phải tập trung nghiên cứu, đưa ra các giải pháp trước mắt và lâu dài, bằng mọi giá phải kéo giảm tai nạn giao thông, ùn tắc giao thông trên địa bàn.
Xem thêm
Phiên bản di động