Ngộ độc khí H₂S: Chuyên gia cảnh báo nguy cơ tử vong khi xuống hầm biogas cứu người

Các nạn nhân bị thương đang được chăm sóc tại bệnh viện. Ảnh: Bệnh viện Bạch Mai

Từ đêm 18/7 đến trưa 19/7, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã tiếp nhận cấp cứu 8 bệnh nhân bị ngộ độc khí hydro sunfua (H₂S) sau vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại một trang trại chăn nuôi lợn ở Thanh Hóa. Trong tổng số 13 người gặp nạn, 5 người đã tử vong ngay tại hiện trường.

Theo các bác sĩ, đây là một trong những vụ ngộ độc khí H₂S nghiêm trọng nhất trong thời gian gần đây, đồng thời tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về những tai nạn vẫn lặp đi lặp lại tại các hầm biogas, bể chứa chất thải, giếng sâu hay các không gian kín.

Tai nạn dây chuyền từ một phản xạ cứu người

Theo thông tin từ Trung tâm Chống độc, sự cố xảy ra tại bể chứa nước phân khép kín sâu khoảng 2m, rộng 2m, dài 3m, miệng bể chỉ hơn 1m.

Ban đầu, một công nhân không may rơi xuống bể và nhanh chóng bất tỉnh. Thấy đồng nghiệp gặp nạn, nhiều người lập tức lao xuống cứu hoặc cúi sâu xuống miệng bể để kéo nạn nhân lên mà không có bất kỳ phương tiện bảo hộ nào. Chính phản xạ cứu người này đã khiến nhiều người tiếp tục bị ngạt khí và bất tỉnh ngay tại chỗ.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, cho biết đơn vị tiếp nhận 8 bệnh nhân nam, tuổi từ 32 đến 46. Trong đó, hai người trực tiếp xuống bể được buộc dây bảo hiểm nhưng chỉ sau vài giây đã xuất hiện triệu chứng khó chịu rồi bất tỉnh và được kéo lên kịp thời. Sáu bệnh nhân còn lại là những người tham gia kéo các nạn nhân từ phía trên miệng bể.

Khi nhập viện, các bệnh nhân đều tỉnh nhưng có biểu hiện đau đầu, kích ứng mắt, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic và tiêu cơ vân. Hiện các trường hợp vẫn đang được theo dõi, điều trị tích cực.

Khí H₂S nguy hiểm hơn nhiều người vẫn nghĩ

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, nhiều người vẫn lầm tưởng các vụ ngạt trong hầm biogas hay giếng sâu chủ yếu do thiếu oxy hoặc do khí metan (CH₄). Tuy nhiên, trên thực tế, thủ phạm gây tử vong nhanh nhất lại là khí hydro sunfua (H₂S).

Đây là loại khí cực độc, có cơ chế gây ngộ độc tương tự xyanua, làm ức chế quá trình hô hấp của tế bào, khiến não, tim và các cơ quan quan trọng nhanh chóng mất chức năng.

Điều đặc biệt nguy hiểm là ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Nhưng khi nồng độ tăng cao, khí này làm tê liệt ngay dây thần kinh khứu giác, khiến nạn nhân không còn khả năng ngửi thấy mùi, dù đang hít phải lượng khí cực độc.

Trong y văn, hiện tượng ngộ độc H₂S cấp tính trong không gian kín còn được gọi là “hội chứng búa tạ”, bởi nạn nhân có thể đột ngột gục ngã chỉ sau vài nhịp thở.

Theo các chuyên gia chống độc, ở Việt Nam, tai nạn do H₂S vẫn xảy ra hằng năm tại các hầm biogas, bể chứa phân, bể rác, giếng nước, cống ngầm, khoang tàu chứa hải sản... Phần lớn các vụ việc đều có điểm chung là nhiều người liên tiếp gặp nạn khi lao xuống cứu người mà không có phương tiện bảo hộ.

Tuyệt đối không lao xuống cứu người theo phản xạ

Các bác sĩ nhấn mạnh, điều nguy hiểm nhất trong các vụ ngạt khí H₂S là người cứu thường trở thành nạn nhân tiếp theo.

Khi phát hiện có người bất tỉnh trong hầm, giếng hoặc bể chứa, tuyệt đối không được lao xuống cứu nếu không có mặt nạ phòng độc kết hợp bình dưỡng khí.

Việc cần làm trước tiên là nhanh chóng gọi lực lượng cứu hộ, mở thông thoáng khu vực, dùng quạt hoặc thiết bị đưa không khí sạch vào không gian kín để đẩy khí độc ra ngoài.

Nếu buộc phải tiếp cận hiện trường, người cứu hộ phải được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ chuyên dụng và có dây an toàn kết nối với lực lượng hỗ trợ ở phía trên.

Rút ngắn “thời gian vàng” trong cấp cứu ngộ độc

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin vụ tai nạn, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã kích hoạt báo động đỏ toàn viện, huy động các chuyên khoa chống độc, hồi sức cấp cứu, truyền nhiễm, chẩn đoán hình ảnh và chấn thương phối hợp điều trị.

Các bác sĩ không chỉ xử trí ngộ độc H₂S mà còn đồng thời đánh giá nguy cơ chấn thương do ngã và các biến chứng khác. Theo bệnh viện, tình trạng các bệnh nhân hiện đã cải thiện so với thời điểm nhập viện.

Khuyến cáo của chuyên gia

Người dân cần cảnh giác khi làm việc tại các hầm biogas, bể chứa chất thải, giếng sâu, cống ngầm hoặc bất kỳ không gian kín nào có nguy cơ tích tụ khí độc.

Nếu phát hiện người bất tỉnh trong các khu vực này:

• Không tự ý lao xuống cứu người.
• Gọi ngay lực lượng cứu hộ và cấp cứu.
• Tìm cách thông gió, đưa không khí sạch vào khu vực có khí độc.
• Chỉ tiếp cận hiện trường khi có đầy đủ thiết bị phòng độc và dây bảo hiểm.

Theo các chuyên gia chống độc, nhiều trường hợp tử vong hoàn toàn có thể tránh được nếu người dân nhận biết đúng nguy cơ của khí H₂S và tuân thủ các nguyên tắc an toàn khi làm việc trong không gian kín.