Y tế 07/04/2026 18:31
Đáng sợ hơn cả bệnh tật chính là sự chủ quan. Có những người đã bước một chân vào “cửa tử” nhưng vẫn nghĩ mình chỉ “trúng gió” hay “rối loạn tiền đình”, từ đó bỏ lỡ “thời gian vàng” để điều trị. Đừng xem nhẹ bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, dù chỉ thoáng qua.
TS.BS Đào Việt Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết: Đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam ở cả nam và nữ.
Đặc biệt, nam giới - những người chịu nhiều áp lực cuộc sống, thường xuyên sử dụng rượu bia và thuốc lá có tỷ lệ mắc cao hơn rõ rệt.
Nhưng đột quỵ không chỉ là những con số. Đó là những cuộc đời có thể bị rẽ sang hướng tàn phế hoặc tử vong chỉ trong tích tắc.
 |
| Thăm khám cho bệnh nhân đột quỵ tại Trung tâm Đột quỵ -Bệnh viện Bạch Mai. |
Quy tắc F.A.S.T (méo miệng, yếu tay, khó nói, gọi cấp cứu ngay) đã trở nên quen thuộc. Tuy nhiên, theo TS.BS Đào Việt Phương, vẫn tồn tại những trường hợp “FAST âm tính” - bề ngoài có vẻ bình thường nhưng não bộ thực chất đang “kêu cứu”.
Một số dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý:
Mất thị lực đột ngột: Nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên mắt. Nhiều người nhầm là bệnh mắt, đến khi phát hiện đột quỵ thì đã quá “giờ vàng”.
Chóng mặt dữ dội: Cảm giác mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng, khác với chóng mặt thông thường.
Đau đầu “sét đánh”: Cơn đau dữ dội, đột ngột, có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Một cảnh báo được nhấn mạnh: nếu nghi ngờ đột quỵ, tuyệt đối không tự lái xe. TS.BS Đào Việt Phương chia sẻ, đã có hai bệnh nhân chỉ tê bì nhẹ nửa người nhưng vẫn tự lái xe đến viện và đều va chạm khi dừng đèn đỏ. “Rất may họ đang dừng xe. Nếu đang di chuyển tốc độ cao, hậu quả sẽ là một thảm kịch giao thông”, vị bác sĩ nói. Khi não bị tổn thương, phản xạ có thể mất đi trong tích tắc, ngoài khả năng kiểm soát.
Trong tình huống khẩn cấp, nhiều người áp dụng các biện pháp truyền miệng thiếu căn cứ, vô tình làm tình trạng nặng hơn. Bác sĩ khuyến cáo:
- Không trích máu đầu ngón tay
- Không cho uống nước chanh hoặc bất kỳ thứ gì qua đường miệng
- Không tự ý dùng thuốc
Người bị đột quỵ rất dễ sặc. Việc cho uống thuốc lúc này có thể gây suy hô hấp cấp.
Ngoài ra, không nên mất thời gian đo huyết áp rồi chờ ổn định. Tế bào não tổn thương từng phút, không chờ đợi.
Khi thấy người thân có dấu hiệu bất thường, hãy kiểm tra nhanh trong 30 giây:
- Hỏi tên, kiểm tra khả năng nói
- Yêu cầu giơ hai tay
- Yêu cầu nhấc chân
- Quan sát nụ cười, xem có méo miệng
- Hỏi thời điểm khởi phát triệu chứng
Thời gian khởi phát là yếu tố quyết định việc có thể sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối hay không.
Phòng ngừa đột quỵ bắt đầu từ những thay đổi nhỏ: giảm rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp và tuân thủ điều trị theo chỉ định. TS.BS Đào Việt Phương cũng nhắc lại trường hợp một giáo viên tự ý ngừng thuốc khi thấy khỏe, dẫn đến tái nhập viện trong tiếc nuối.
Tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ đã chứng kiến không ít những lời “giá như”. Nhưng trong cuộc chiến với đột quỵ, điều quý giá nhất chính là nhận biết sớm và hành động kịp thời.
Người cao tuổi là nhóm nguy cơ cao nhất của đột quỵ, cần đặc biệt lưu ý: Có thể không xuất hiện đầy đủ dấu hiệu F.A.S.T, dễ nhầm với mệt mỏi, tụt huyết áp hoặc rối loạn tiền đình.
Các triệu chứng thoáng qua như chóng mặt, yếu nhẹ tay chân, nhìn mờ cũng có thể là “cơn đột quỵ cảnh báo”.
Thường có bệnh nền (tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch), làm tăng nguy cơ biến chứng nặng.
Khuyến nghị:
- Không chủ quan với bất kỳ dấu hiệu bất thường nào
- Đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ càng sớm càng tốt
- Duy trì khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ điều trị
