Bộ Y tế: Cảnh báo về virus Hanta sau chùm ca tử vong trên du thuyền MV Hondius

Bộ Y tế Việt Nam khẳng định chưa ghi nhận ca mắc trong nước, song khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, tránh chủ quan trước nguy cơ lây nhiễm từ loài gặm nhấm.

Chùm ca bệnh trên du thuyền gióng lên cảnh báo toàn cầu

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đầu tháng 5/2026 đã ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp tính nặng trên tàu du lịch MV Hondius, có hành trình từ Argentina qua khu vực Nam Đại Tây Dương.

Virus Hanta

Tính đến ngày 4/5, ghi nhận 7 trường hợp mắc (gồm các ca xác định và nghi ngờ), trong đó có 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và một số ca có triệu chứng nhẹ. Các nạn nhân gồm hai công dân Hà Lan và một công dân Đức.

Giới chức y tế quốc tế đã khẩn trương truy vết những hành khách rời tàu trước khi phát hiện dịch, đồng thời theo dõi những người có tiếp xúc gần tại nhiều quốc gia như Anh, Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ và Nam Phi.

Đáng chú ý, chủng virus được xác định là Andes - một biến thể hiếm có khả năng lây truyền từ người sang người. Tuy nhiên, WHO nhận định nguy cơ lây lan ra cộng đồng hiện ở mức thấp và đợt bùng phát có thể được kiểm soát nếu các biện pháp y tế công cộng được triển khai hiệu quả.

Virus Hanta nguy hiểm như thế nào?

Virus Hanta là nhóm virus gây bệnh truyền nhiễm cấp tính, có thể dẫn đến các thể bệnh nặng như hội chứng phổi do Hanta hoặc sốt xuất huyết kèm suy thận.

Bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây suy hô hấp, tụt huyết áp, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng bệnh; việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và hồi sức tích cực.

Nguồn lây chủ yếu từ các loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Virus tồn tại trong nước tiểu, phân và nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Con người có thể nhiễm virus khi:

- Hít phải bụi chứa mầm bệnh từ chất thải khô của chuột

- Tiếp xúc trực tiếp rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng

- Bị chuột cắn

Lây truyền từ người sang người rất hiếm, nhưng đã được ghi nhận với một số chủng như Andes. Thời gian ủ bệnh thường từ 2- 4 tuần, có thể kéo dài đến 6- 8 tuần. Triệu chứng ban đầu gồm sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, rối loạn tiêu hóa; sau đó có thể nhanh chóng chuyển sang ho, khó thở, suy hô hấp và tụt huyết áp.

Virus Hanta rất hiếm khi lây từ người sang người - tình trạng này chỉ xảy ra ở virus Andes, chủng virus Hanta được ghi nhận là nguyên nhân gây ra ổ dịch chết người trên tàu MV Hondius.

Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh nhưng không thể chủ quan

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc virus Hanta. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuột phổ biến tại nhiều khu vực dân cư, nguy cơ tiềm ẩn vẫn hiện hữu.

Để chủ động phòng bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân:

- Tránh tiếp xúc trực tiếp với chuột sống, chuột chết và chất thải của chuột

- Khi dọn dẹp khu vực có dấu hiệu chuột: cần đeo khẩu trang, găng tay, làm ẩm trước khi vệ sinh, không quét khô hoặc dùng máy hút bụi

- Rửa tay bằng xà phòng sau khi vệ sinh, xử lý rác hoặc tiếp xúc môi trường nguy cơ

- Bịt kín khe hở, bảo quản thực phẩm an toàn, thu gom rác hằng ngày để hạn chế chuột

- Khi có biểu hiện nghi ngờ sau tiếp xúc nguy cơ, cần đến cơ sở y tế sớm và khai báo yếu tố dịch tễ

Nguy cơ thấp nhưng cần chủ động phòng ngừa

WHO nhận định nguy cơ đối với cộng đồng từ đợt bùng phát trên du thuyền hiện ở mức thấp và không có khả năng lan rộng như các đại dịch đường hô hấp trước đây. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ cũng xếp sự kiện này ở mức cảnh báo thấp nhất.

Tuy vậy, các chuyên gia nhấn mạnh việc nâng cao nhận thức cộng đồng, kiểm soát nguồn lây từ động vật gặm nhấm và chủ động phòng ngừa vẫn là yếu tố then chốt để ngăn chặn nguy cơ dịch bệnh.