Mù Cả - nơi sáng tình con chữ

Người Hà Nhì ở xã Mù Cả, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu đã đặt những cái tên mến thương như “suối Thầy giáo”, núi “Ông Bôn” để tri ân thầy giáo Nguyễn Văn Bôn, người đầu tiên trong ngành Giáo dục phổ thông nước ta được Chủ tịch Hồ Chí Minh kí tặng danh hiệu Anh hùng Lao động...
Kì 1: Người thầy cắm bản đầu tiên

Chọn nơi gian khó nhất

Bây giờ cụ Bôn đã ngoài tuổi bát thập, có vầng trán rộng và hai gò má cao, nhưng lời nói, việc làm vẫn luôn chậm rãi. Cụ kể, khi lên sáu tuổi đã mồ côi, nhưng vẫn nhớ những lời dạy dỗ của cha mẹ và lớn lên trong sự đùm bọc của làng xóm. Học hết lớp 9, cụ vào công tác ở Ty Thủy lợi Hà Đông. Năm 1965, cụ đi học Trường Sư phạm sơ cấp Trung ương (nay thuộc Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương) rồi về dạy học ở Thái Bình. Theo lời kêu gọi của Đảng, cụ xung phong lên dạy học ở Tây Bắc (khi đó còn là khu tự trị Thái Mèo). Cụ vẫn nhớ như in trước lúc lên đường, Bác Hồ đến động viên các giáo viên. Bác nói: “Nếu cháu nào sức khỏe yếu, có bệnh thấp khớp hay bệnh tim thì nên ở lại”. Ai cũng xúc động, nghẹn ngào nhưng không ai muốn ở lại mà đều náo nức xung phong lên vùng cao.

Nhà giáo Anh hùng Nguyễn Văn Bôn, thứ 2 từ trái sang, trong hành trình đi bộ leo núi trở lại Mù Cả huyền thoại
Nhà giáo Anh hùng Nguyễn Văn Bôn, thứ 2 từ trái sang, trong hành trình đi bộ leo núi trở lại Mù Cả huyền thoại

Những ngày đầu tiên của người thầy chưa đến 20 tuổi đó nhận nhiệm vụ lên cắm bản chỉ có chiếc chăn chiên, vài ba bộ quần áo, chiếc áo bông và nắm thuốc kí ninh để chống sốt rét. Những gì khó khăn phía trước bắt đầu ập đến, đó là suối sâu, vực thẳm dốc cao, khí hậu, thời tiết, muỗi, vắt và cả sự hoang vắng của núi rừng. Khi dừng ở Sơn La, được các đồng chí địa phương giới thiệu về những khó khăn gian khổ, thiếu thốn, nghèo đói của Tây Bắc mà những người giáo viên xung phong phải trực diện đối mặt. “Đương nhiên chúng tôi không sợ hãi, mà trong lòng chỉ thấy thương bà con mình, vì thế càng quyết chí phải làm được điều gì đó để họ vượt qua - Cụ Bôn xúc động tâm sự.

Mấy ngày trời ròng rã ngồi trên chiếc xe dã chiến từ Sơn La vào đến thị trấn Lai Châu (nay là Mường Lay), đường xấu đến mức người ngồi trên xe cứ bị văng từ thành xe bên này sang thành xe bên kia. Từ thị trấn Lai Châu, các cụ phải cuốc bộ mất ba ngày trời nữa mới vào đến Mường Tè. Huyện lị hoang vắng, chỉ có vài ba dãy nhà lá đơn sơ của cán bộ chứ chẳng có nhà dân sinh sống. Ngay hôm sau, các thầy giáo cắm bản được một người đàn bà Hà Nhì dẫn vào xã Mù Cả. Ước tính toàn xã có khoảng 500 dân, sống rải rác ở 11 bản. Cả cán bộ lẫn người dân đều không biết nói và viết tiếng phổ thông, Ủy ban xã phải thuê một người Thái biết cả tiếng Hà Nhì và tiếng Kinh lên phiên dịch cho thầy giáo suốt một năm trời, đó cũng là một năm đầy thử thách mà cụ Bôn học tiếng Hà Nhì.

Dựng trường, mở lớp bằng cả trái tim

Việc đầu tiên cụ Bôn làm ở đây là bàn với cán bộ và bà con mở trường, dạy chữ cho khoảng 40 em tuổi từ 7 - 12 trong toàn xã. Cụ vận động bà con chặt gỗ, tre để dựng lớp, ghép bàn ghế cho các em ngồi học. Bấy giờ có thể nói “trường ông Bôn” là công trình công cộng đầu tiên duy nhất ở Mù Cả này. Xong “công trình ấy, cụ ngồi khóc vì thành quả mà mình có được sau bao ngày đêm trăn trở.

Cụ xúc động hồi tưởng: “Trước ngày khai giảng, tôi mất ngủ mấy ngày liền, vì xúc động và trăn trở. Đúng giờ tập trung, các em học sinh ùa vào lớp như đàn chim non, quần áo các em không rách rưới, mắt đứa nào đứa ấy cũng ánh lên niềm lạc quan pha lẫn rụt rè nhìn tôi. Tôi nhớ đó là ngày10/9/1959, tôi dạy các em cách gọi thầy, cách xưng hô tên mình. Buổi đầu lên lớp thầy giáo chỉ có một hộp phấn, một quyển sách vỡ lòng, tôi viết trực tiếp lên bảng, tiếng trẻ đọc vang vang, vui lắm. Các em không có giấy bút, mà tập viết vào cổ tay mình cho thầy xem. Nhìn 40 cánh tay trong trẻo và ngộ nghĩnh giơ lên, thấy học trò chăm chú uốn cổ tay theo thầy, lòng tôi cảm thấy ấm áp vô ngần”.

Sau buổi học hôm ấy, thầy giáo Bôn phải lấy lá chuối gấp thành những cuốn sách gọi là sách lá chuối cho các em cùng tập viết bằng bút gỗ. Vậy là bút gỗ viết trên lá chuối tươi đã giúp các em gọi con chữ về. Hầu hết các em ở nội trú, ngày ngày chỉ phải lên lớp một buổi nên thầy luôn nghĩ ra nhiều việc, nhiều trò chơi để các em vơi đi nỗi nhớ nhà. Thầy nhặt những quả bưởi khô dạy các em đá bóng, tổ chức cùng đi hái nấm, bẻ măng, bắt cá về cải thiện bữa ăn, ăn không hết thì phơi khô cất đi dự trữ. Thầy trò học mà chơi, chơi mà học, vui lắm! Ấy vậy mà có lần lớp học suýt dở dang. Đó là một buổi tối sau khai giảng được chừng nửa tháng, thầy đi kiểm tra nơi ăn chốn ở của học trò, thì giật mình thấy có những lán vắng trẻ, tìm đến một vài ngôi lán rộng rãi thì thấy các em ở trần nằm ngủ. Thầy quát tất cả dậy bảo các em mau mau mặc quần áo và nhà nào về nhà nấy. Hôm sau chỉ có những em ở bản Mù Cả đến lớp, còn các em ở các bản xa đều vắng. Thầy tìm hiểu kĩ mới bàng hoàng sửng sốt khi biết nơi đây còn tàn dư của nạn quần hôn, nên họp gấp cán bộ và dân, kịch liệt đả phá hủ tục này. (Còn nữa)

Vũ Minh Phúc

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nguy hiểm từ các món quà vặt bán ở cổng trường học

Nguy hiểm từ các món quà vặt bán ở cổng trường học

Con trai tôi đang học lớp 4 một trường tiểu học tại trung tâm thành phố. Sáng nào trước khi chở đi học, tôi cũng cho con ăn sáng.
Bữa ăn nếp nhà

Bữa ăn nếp nhà

Gia đình là một tế bào xã hội. Gia đình cũng là nơi sản sinh ra rất nhiều nếp sinh hoạt văn hóa, cũng là nơi tiếp thu, phát triển kiến thức trong đời sống xã hội. Do vậy bữa ăn gia đình có tác động lớn tới hành vi của các thành viên chứ không chỉ đơn thuần là “ăn để mà sống”.
Đường hoa Nguyễn Huệ năm 2023, với chủ đề “TP. Hồ Chí Minh – Xuân an vui, xuân thịnh vượng”

Đường hoa Nguyễn Huệ năm 2023, với chủ đề “TP. Hồ Chí Minh – Xuân an vui, xuân thịnh vượng”

Với chủ đề “Thành phố Hồ Chí Minh – Xuân an vui, xuân thịnh vượng”, Đường hoa Nguyễn Huệ Tết Quý Mão 2023 sẽ tràn ngập muôn sắc hoa xuân cùng diện mạo ấn tượng để ghi dấu mốc 20 năm công trình văn hóa độc đáo đã thành biểu tượng mới của TP. Hồ Chí Minh vào mỗi dịp Tết Nguyên đán.
Nghề trồng rau nhút ở TP Hồ Chí Minh

Nghề trồng rau nhút ở TP Hồ Chí Minh

Từ lâu, trên các chi lưu của sông Vàm Thuật bắt nguồn từ sông Sài Gòn, chảy đan xen trên địa bàn quận 12, TP Hồ Chí Minh, đã có nhiều xóm trồng rau nhút (còn gọi là rau rút) tại các phường Thạnh Xuân, Thạnh Lộc và Thới An, trong đó phường Thạnh Xuân là nhiều nhất…
Phòng CSGT TP. Hồ Chí Minh tuyên truyền Luật Giao thông đường bộ cho khách du lịch nước ngoài

Phòng CSGT TP. Hồ Chí Minh tuyên truyền Luật Giao thông đường bộ cho khách du lịch nước ngoài

Phòng CSGT đường bộ-đường sắt (ĐB-ĐS), Công an TP Hồ Chí Minh vừa phối hợp với Công ty Cổ phần du lịch Việt Nam – Hà Nội (chi nhánh TP. Hồ Chí Minh) tổ chức tuyên truyền, phổ biến về mục đích, ý nghĩa của việc tìm hiểu Luật Giao thông đường bộ cho hành khách người nước ngoài trên xe buýt 2 tầng tham quan Thành phố.

Tin khác

Sơn Tây tứ quý: Bốn món ăn ngon, quý hiếm của vùng đất xứ Đoài

Sơn Tây tứ quý: Bốn món ăn ngon, quý hiếm của vùng đất xứ Đoài
Nói “Sơn Tây tứ quý”, hẳn người đọc liên tưởng đến vật gì đó quý giá, ít ai biết đây lại là những món ngon, từng là sản vật dùng để tiến vua thời phong kiến. Những món ấy gồm: Dơi mặt ngựa Sài Sơn (Sài Sơn chi biển bức), cá chép vàng Cấn Xá (Cấn Xá chi lí ngư), cua kềnh Khánh Hiệp (Khánh Hiệp chi kì bành), rau muống Linh Chiểu (Linh Chiểu chi úng thái). Ngon chưa hẳn đã quý, nhưng bốn món này quý vì rất ngon mà lại hiếm…

Cơ quan chức năng TP. Hồ Chí Minh xử phạt TikToker Nờ Ô Nô

Cơ quan chức năng TP. Hồ Chí Minh xử phạt TikToker Nờ Ô Nô
NMO - Chiều tối 29/11, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Sở TT&TT thành phố mời Phạm Đức Tuấn đến làm việc về hành vi “Cung cấp chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự nhân phẩm của cá nhân”.

Khám bệnh và tặng quà cho bà con dân tộc thiểu số ở huyện Tiểu Cần

Khám bệnh và tặng quà cho bà con dân tộc thiểu số ở huyện Tiểu Cần
Vừa qua, đoàn thiện nguyện do Công ty Cổ phần Dược phẩm Phong Phú (PP.Pharco) tổ chức buổi thăm, khám bệnh và phát quà cho người dân tại xã Phú Cần, huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh với sự kết hợp tham gia của các y bác sĩ thiện nguyện TP. Hồ Chí Minh, Hội Chữ thập đỏ và cán bộ y tế địa phương.

Những người cao tuổi ươm rau giống

Những người cao tuổi ươm rau giống
Sau trận lụt lớn vừa qua, về thăm làng Nghĩa Mỹ, thị trấn Ái Nghĩa, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, chúng tôi gặp quang cảnh hết sức tất bật, khẩn trương của những người ươm rau giống mà hầu hết là NCT...

TikToker Nờ Ô Nô đăng clip miệt thị người nghèo, cơ quan chức năng vào cuộc

TikToker Nờ Ô Nô đăng clip miệt thị người nghèo, cơ quan chức năng vào cuộc
NMO - Ngày 28/11, ông Nguyễn Đức Thọ - Chánh thanh tra Sở TT&TT TP. Hồ Chí Minh cho biết đang phối hợp với các cơ quan chức năng tìm chủ tài khoản TikTok Nờ Ô Nô để làm việc do liên quan đến clip miệt thị người nghèo.

Xe lăn, xe lắc nghĩa tình

Xe lăn, xe lắc nghĩa tình
Bằng việc làm thiết thực, nhân văn, Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo và Hội NCT tỉnh Kiên Giang đã phối hợp vận động hàng ngàn chiếc xe lăn, xe lắc trao tận tay NCT khuyết tật, người bệnh giúp thuận tiện trong di chuyển, giảm gánh nặng chăm sóc cho người thân...
Xem thêm
Hiện tượng Tina Dương và sự “ngáo” thần tượng của giới trẻ

Hiện tượng Tina Dương và sự “ngáo” thần tượng của giới trẻ

Giật mình, kinh ngạc... là những cảm giác của một người bình thường nhất khi được chứng kiến chuỗi drama của Tina Dương, tức Ninh Thị Vân Anh, sinh năm 1995, quê ở Bắc Giang. Cô ta giống hệt nhân vật Anna đi ra từ bộ phim Mỹ "Tiểu thư dựng chuyện", với kh
Tranh cãi trái chiều về chuyện ngoại tình sau vụ "lòng xào dưa"

Tranh cãi trái chiều về chuyện ngoại tình sau vụ "lòng xào dưa"

Quan điểm về hôn nhân và ngoại tình được đưa ra tranh cãi nảy lửa trên khắp các diễn đàn về gia đình và trên mạng xã hội sau vụ "lòng xào dưa" ở Thái Bình.
Sai lầm của cha mẹ khiến con sợ hãi sau những lời trách phạt

Sai lầm của cha mẹ khiến con sợ hãi sau những lời trách phạt

Các chuyên gia tâm lý chỉ ra rằng, một số sai lầm của các bậc phụ huynh trong lúc nóng giận dễ khiến con trở nên sợ hãi, khép mình.
Thế giới trong mắt người già

Thế giới trong mắt người già

Tôi cũng không hiểu, thế giới trong mắt người già là gì mà sao lúc nào cũng hay sợ sệt, đề phòng, lo lắng. So với sức sống tuổi hai mươi của tôi, tận hưởng và hết mình, nó cách một khoảng rất xa...
Người cao tuổi nằm trong nhóm cần đi khám hậu Covid-19

Người cao tuổi nằm trong nhóm cần đi khám hậu Covid-19

Các bác sĩ khuyến cáo, có 3 nhóm người cần đi khám hậu Covid-19 gồm: Người có bệnh nền (như tăng huyết áp, mạch vành, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa...); người phải nhập viện khi mắc Covid-19 và nhóm người từ 60 tuổi trở lên bởi họ có nguy cơ có nhiều bệnh đồng mắc chưa khởi phát nhưng sau khi mắc Covid-19 có thể thúc đẩy tình trạng nặng hơn.
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", bà Thảo cho biết.
Từ 12/12, hộ nghèo, cận nghèo sẽ được hỗ trợ điện thoại thông minh

Từ 12/12, hộ nghèo, cận nghèo sẽ được hỗ trợ điện thoại thông minh

Theo Thông tư 14/2022/TT-BTTTT, từ ngày 12/12, hộ nghèo, cận nghèo sẽ được hỗ trợ trang bị điện thoại thông minh.
Cách nhận biết tiền giả polymer mới xuất hiện

Cách nhận biết tiền giả polymer mới xuất hiện

NMO - Theo Công an tỉnh Bắc Giang, thời gian gần đây trên thị trường xuất hiện một số loại tiền polymer giả mệnh giá 500.000 đồng, 200.000 đồng, 100.000 đồng và 50.000 đồng.
Nam Định: Đẩy mạnh hoạt động ủng hộ “Quỹ vì người nghèo”

Nam Định: Đẩy mạnh hoạt động ủng hộ “Quỹ vì người nghèo”

“Vì người nghèo, không ai bị bỏ lại phía sau” - Đó là chủ đề của các hoạt động “Tháng cao điểm vì người nghèo” từ 17/10-18/11/2022 do Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động.
Cảm nhận về bài báo “Dân vận” của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với hoạt động thực tế tại địa phương

Cảm nhận về bài báo “Dân vận” của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với hoạt động thực tế tại địa phương

Tôi công tác ở Trường Cao đẳng GTVT Trung ương VI, là Phó Bí thư Chi bộ Khoa Giáo dục Cơ sở, giảng viên giảng dạy môn Lý luận Chính trị, là tổ phó tổ dân cư 205, khu phố 22, phường Bình Hưng Hòa A, quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh. Từ đầu năm 2022, tôi phụ trách thêm công tác “Dân vận” tại tổ dân cư 205, khu phố 22, phường Bình Hưng Hòa A.
Làng cổ và cây thị  hơn 600 tuổi

Làng cổ và cây thị hơn 600 tuổi

Làng Phước Tích thuộc xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế cùng với làng Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, TP Hà Nội là hai ngôi làng cổ nhất Việt Nam, được Nhà nước xếp hạng Di tích quốc gia. Làng cổ Phước Tích còn giữ được nhiều nhà rường và đền thờ khá nguyên vẹn, trong đó có những ngôi nhà dựng từ hơn 500 năm trước…
Cơ quan chức năng TP. Hồ Chí Minh xử phạt TikToker Nờ Ô Nô

Cơ quan chức năng TP. Hồ Chí Minh xử phạt TikToker Nờ Ô Nô

NMO - Chiều tối 29/11, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Sở TT&TT thành phố mời làm việc Phạm Đức Tuấn về hành vi “Cung cấp chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, v
Phiên bản di động