Mấy ý kiến về đại biểu Quốc hội chuyên trách

Trong chương trình của kì họp thứ 9, chiều 9/6, Quốc hội khóa XIV đã thảo luận về Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi), trong đó có nội dung tăng số lượng đại biểu Quốc hội (ĐBQH) chuyên trách lên ít nhất 40% tổng số đại biểu; đồng thời lâu nay cũng có ý kiến cho rằng Quốc hội nên có những đại biểu là chuyên gia ở các lĩnh vực sau khi quá tuổi lãnh đạo, quản lí ở các bộ, ngành tiếp tục được cơ cấu bầu làm ĐBQH để phát huy kinh nghiệm, tận dụng trí tuệ đóng góp vào việc làm luật, xây dựng chính sách, giám sát…

Quá trình theo dõi hoạt động của Quốc hội nhiều năm, xin có mấy ý kiến luận bàn.

Theo Hiến pháp, Quốc hội là cơ quan đại diện cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất thực hiện quyền lập hiến và lập pháp. Quốc hội được hợp thành bởi các ĐBQH do cử tri cả nước bầu ra cho mỗi nhiệm kì. Có thể khẳng định rằng, nhân vật trung tâm của Quốc hội chính là các ĐBQH và hiệu quả hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội được chính các ĐBQH quyết định.

ĐBQH chuyên trách - họ là ai?

Thuật ngữ “ĐBQH hoạt động chuyên trách”, “ĐBQH chuyên trách” hay “Đại biểu chuyên trách” hiện được sử dụng khá phổ biến trong sinh hoạt của Quốc hội. Dù với tên gọi như thế nào thì về bản chất đó là các ĐBQH làm việc theo chế độ chuyên trách; có nghĩa là các ĐBQH này dành toàn bộ thời gian làm việc của mình cho hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và Đoàn ĐBQH mà họ là thành viên. Thuật ngữ ĐBQH làm việc theo chế độ chuyên trách xuất hiện từ nhiệm kì Quốc hội khóa VIII, cụ thể là kì họp thứ 11 thông qua Luật tổ chức Quốc hội. Theo đó, điều 37 quy định: “Trong số các ĐBQH, có những đại biểu làm việc theo chế độ chuyên trách và có những đại biểu làm việc theo chế độ kiêm nhiệm. Số lượng ĐBQH hoạt động theo chế độ chuyên trách do Quốc hội quyết định”.

4045 dbqh
Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Nguyễn Đình Quyền phát biểu tại tổ: Nhất trí cần tăng số lượng đại biểu Quốc hội chuyên trách.

Từ chủ trương đó, khóa XI đã chủ động cơ cấu trước bầu cử và bố trí ĐBQH hoạt động chuyên trách ở các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn ĐBQH được 119 người (gần 25%). Các nhiệm kì tiếp theo, số lượng đại biểu chuyên trách tăng dần lên, đến khóa XIV là hơn 35% trong tổng số ĐBQH.

Có thể thấy, điểm giống nhau cơ bản nhất giữa ĐBQH hoạt động theo chế độ chuyên trách và ĐBQH hoạt động không chuyên trách, đó là họ đều là ĐBQH, được cử tri bầu ra thông qua bầu cử phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín, có những quyền và nghĩa vụ của một ĐBQH mà Hiến pháp, pháp luật đã trao cho họ.

Điều khác nhau giữa hai hình thức ở chỗ, đại biểu hoạt động theo chế độ chuyên trách được dành toàn bộ thời gian làm việc cho việc thực hiện nhiệm vụ ĐBQH; còn ĐBQH hoạt động theo chế độ không chuyên trách được dành ít nhất 1/3 thời gian làm việc cho việc thực hiện nhiệm vụ ĐBQH. Một điểm khác rất quan trọng nữa là việc bố trí các chức danh đại biểu hoạt động theo chế độ chuyên trách đã tiệm cận đến tính chuyên nghiệp, tính đến năng lực hoạt động chính trị và khả năng chuyên môn. Theo đó, đại biểu hoạt động theo chế độ chuyên trách ở Trung ương được bố trí cho các chức danh lãnh đạo Quốc hội, thành viên của Ủy ban thường vụ Quốc hội, Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, lãnh đạo một số ban của Ủy ban thường vụ Quốc hội, Văn phòng Quốc hội; ở địa phương, mỗi Đoàn ĐBQH cũng có thể bố trí từ 1 đến 2 ĐBQH làm việc theo chế độ chuyên trách, thông thường giữ chức vụ Phó trưởng Đoàn ĐBQH.

Có thể nói, sự ra đời đội ngũ ĐBQH chuyên trách là phù hợp với thể chế chính trị nước ta. Đó là một nhu cầu khách quan, tự thân và đòi hỏi không chỉ từ phía Quốc hội mà còn của cả xã hội, là nhu cầu của sự phát triển, kết quả của công cuộc đổi mới đất nước. Việc khẳng định bằng luật về vị trí, vai trò của ĐBQH chuyên trách là một bước tiến quan trọng về mặt nhận thức, góp phần quyết định vào việc chuyển Quốc hội từ hoạt động hình thức sang hoạt động thực chất.

Những vấn đề đặt ra

Với gần 6 nhiệm kì, từ khóa IX đến khóa XIV có thể khẳng định rằng, việc quy định và thực hiện chủ trương trong số các ĐBQH có đại biểu làm việc theo chế độ chuyên trách là hoàn toàn phù hợp với thể chế chính trị nước ta, tiệm cận dần đến hình thức chuyên nghiệp trong hoạt động của ĐBQH, của các cơ quan Quốc hội và cả Quốc hội.

Tuy nhiên, từ thực tiễn lựa chọn, cơ cấu, bố trí và hoạt động của ĐBQH chuyên trách mấy nhiệm kì qua cho thấy đang còn một số vấn đề đặt ra cần được quan tâm, bàn bạc kĩ.

Thứ nhất, trong hệ thống chính trị nước ta, ĐBQH hoạt động theo chế độ chuyên trách đều thuộc đội ngũ lãnh đạo, cán bộ, công chức được một cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị giới thiệu ra ứng cử ĐBQH, dự kiến tham gia cơ quan, giữ vị trí nào trong Quốc hội. Một trong số các yêu cầu chính là độ tuổi công tác, độ tuổi bổ nhiệm. Đây cũng là vấn đề cần được xử lí, bởi vì trong không ít trường hợp không thể bố trí tiếp tục tái cử, mặc dù đang ở độ chín của vị trí công tác mà đại biểu đó đang đảm nhiệm.

Thứ hai, thực tiễn mấy nhiệm kì vừa qua cho thấy, nguồn các ứng cử viên làm ĐBQH chuyên trách luôn được định hướng từ tương đương cấp vụ trưởng trở lên đối với đại biểu hoạt động ở Trung ương, hoặc là cấp ủy viên của Đảng bộ cấp tỉnh hoặc tương đương giám đốc sở đối với đại biểu hoạt động ở địa phương. Như thế, một mặt chúng ta đã khoanh vùng đối tượng lựa chọn chủ yếu trong khu vực công, khu vực nhà nước; tạo nên sự bất bình đẳng giữa các khu vực công - tư, và dường như không hoàn toàn phù hợp với chủ trương đại đoàn kết toàn dân tộc là động lực của sự phát triển.

Các vấn đề trên đây cần được các cơ quan, tổ chức hữu quan nghiên cứu để có giải pháp căn cơ từ thể chế bầu cử, lựa chọn, tạo nguồn, cũng như các chế độ bảo đảm cho ĐBQH chuyên trách hoạt động có hiệu quả.

Thanh Tâm

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Luôn phải dạy trẻ đức tính trung thực, thật thà

Luôn phải dạy trẻ đức tính trung thực, thật thà

Trung thực, thật thà là một đức tính tốt đẹp của con người chúng ta. Trong cuộc sống hằng ngày, sự gian dối dù với bất kì việc gì, trong hoàn cảnh nào cũng là rất đáng ghét, vì vậy luôn rất cần sự thật thà, trung thực.
Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Trong bài viết về công tác dân vận đăng trên báo Sự Thật ngày 15/10/1949, Bác Hồ viết: “Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém.
Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Nhiều lần qua Bắc Kạn, nhưng tôi không để ý vì sao tỉnh có tên Bắc Kạn mà không là Bắc Cạn như trước đây. Nhân chuyến đi dự Lễ bế mạc Giải bóng chuyền hơi trung, cao tuổi năm 2020 do tỉnh Bắc Kạn đăng cai tổ chức, tự nhiên 2 từ “Kạn”, “Cạn” gợi cho tôi những cảm xúc mới về vùng đất này…
Chuyện công chức thời @ (Kì 2)

Chuyện công chức thời @ (Kì 2)

Không chỉ công chức, phường xã, mà một số công chức cấp trên cũng bị dân than phiền chưa “hết lòng” phục vụ Nhân dân, xa dân. Không ít người có chức có quyền dính líu tới tham nhũng…
Chuyện công chức thời @ (Kì 1)

Chuyện công chức thời @ (Kì 1)

Công chức nhà nước có trách nhiệm thay mặt chính quyền giải quyết những vướng mắc của công dân, giúp dân hiểu, làm đúng pháp luật, cho xã hội yên bình, nhà nhà hạnh phúc. Thế nhưng có không ít công chức lại chưa “hết lòng” vì dân…

Tin khác

Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay

Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay
Tư tưởng, đạo đức, phong cách dân vận Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng, dẫn đường cho toàn Đảng, toàn dân ta trong sự nghiệp cách mạng, đổi mới, hội nhập và phát triển vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc
Sau những cuốn sách hấp dẫn, nổi tiếng, viết với phong cách riêng, thẳng thắn, không pha trộn, với các tên sách quyến rũ người đọc như “Nguyễn Du đời và tình”; “Thảm án các công thần khai quốc đời Lê”; “Tìm ngọc trong di sản văn chương Việt”… Lần này, Tiến sĩ (TS) Đinh Công Vỹ lại cho ra cuốn sách “Việt sử nói gì?” tại  Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam.

Sông Hồng hay sông Thao?

Sông Hồng hay sông Thao?
Gần đây, trên các bản tin thời tiết của Đài Truyền hình Trung ương thấy các biên tập viên nói nhiều đến tên sông Thao khi thông báo về tình hình lũ lụt trên sông Hồng. Vậy con sông này thực chất tên là gì?

Nghĩ về Trung thu xưa

Nghĩ về Trung thu xưa
Tết Trung thu, theo quan niệm chung là "Tết của trẻ em". Nhưng thực sự, Tết Trung thu là của chung cho cả mọi người. Người lớn trong ngày này cũng tìm gặp nhau để cùng ngâm thơ và "thưởng nguyệt".

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện
Một hoạt động thường xuyên diễn ra trong thực tiễn, song chưa được hệ thống hóa, quy chuẩn hóa và chính thức hóa, đó là giám sát và phản biện xã hội.

Chỉ còn là cái tên trong hoài niệm...

Chỉ còn là cái tên trong hoài niệm...
Về hưu, có thời gian đi thăm một số di tích lịch sử cách mạng ở Chiến khu Việt Bắc, chúng tôi khá phấn khởi khi thấy các khu di tích được địa phương quan tâm bảo quản, tu bổ thường xuyên. Nhiều nơi còn được các cơ quan, đơn vị có liên quan tài trợ kinh phí, giúp phục chế, tôn tạo các công trình mang đậm dấu ấn lịch sử.
Xem thêm
Phiên bản di động