Lưu giữ truyền thống từ ý thức cộng đồng

Đến làng cổ gốm sứ Bát Tràng, huyện Gia Lâm, TP Hà Nội những ngày tháng Giêng, tháng Hai âm lịch, khách sẽ bắt gặp một không khí lễ hội trang nghiêm cùng nhiều hoạt động văn hóa, tinh thần náo nức.
Những ngày này, hơn 4.000 nhân khẩu với trên 700 hộ sống ở 5 xóm, thành kính dâng lên Thành Hoàng làng và Tổ tiên đã dày công khai phá lập nên làng nghề, tạo dựng cuộc sống no ấm đủ đầy cho con cháu.

Sử sách còn ghi, năm 1010, khi Vua Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long, có một bộ phận dân làng Bồ Bát (xưa là tổng Bạch Bát, nay là xã Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình) vốn có nghề gốm sứ xin được đi theo tìm nơi đất mới. Đến khu vực bãi bồi bên bờ sông Hồng, thấy có nhiều đất sét trắng là nguyên liệu chủ yếu để làm gốm sứ, dân làng quyết định ở lại định cư và lập ra phường gốm gọi là Bạch Thổ phường (phường Đất sét trắng), sau một thời gian đổi lại tên là Bát Tràng. Chữ “Bát” Hán tự gồm hai bộ tạo thành, là bộ “Kim” (vàng) ví với sự giàu có và bộ “Bản” có nghĩa là “cội nguồn”, hàm ý khuyên con cháu dù có làm gì, giàu có đến đâu cũng không được quên tổ tiên gốc gác. Chữ “Tràng” có nghĩa là dài rộng, to lớn, hàm ý sự giàu có, thịnh vượng sẽ còn mãi. Năm 1964, xã Bát Tràng được thành lập gồm làng Bát Tràng cổ và làng Giang Cao.

Lưu giữ truyền thống từ ý thức cộng đồng

Ông Hà Văn Lâm, Trưởng làng cho biết, hiện Bát Tràng có khoảng 80% dân số làm nghề gốm sứ, số còn lại làm những nghề khác, số hộ làm nghề nông không đáng kể. Tuy là nghề nặng nhọc, độc hại nhưng con cháu đời này nối tiếp đời kia vẫn truyền nhau để được thỏa trí sáng tạo, hướng về cái đẹp. Theo Nghệ nhân Đăng Thành Nguyễn Đức Lợi, người viết thư pháp trên gốm sứ Bát Tràng, sản phẩm gốm sứ ví như một cơ thể sống, một vũ trụ thu nhỏ, trong đó có sự kết hợp hài hòa của ngũ hành Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ. Sự hình thành, ra đời một sản phẩm được xem như sự vận hành kĩ lưỡng đem đến sự hanh thông của ngũ hành. Sự hanh thông đó nằm trong quá trình lao động sáng tạo với quy trình kĩ thuật chuẩn xác và nghiêm ngặt. Có như vậy mới có thể tạo ra được sản phẩm ưng ý, thể hiện được tính hoàn mĩ.

Công đoạn chế biến nguyên liệu gồm 4 bước, qua 4 bể là bể đánh (đánh tơi đất sét thô và ngâm khoảng 3 - 4 tháng để đất “chín” nhuyễn, chín đều, tạo thành hỗn hợp lỏng) rồi chuyển xuống bể lắng. Bể lắng hoặc còn gọi bể lọc (để đất sét lắng xuống, lọc bỏ tạp chất hữu cơ nổi lên). Bể phơi (chuyển đất sét đã lọc kĩ sang phơi khoảng 3 ngày). Bể ủ (sau 3 ngày phơi, nguyên liệu chuyển sang bể ủ để khử ô-xýt sắt và các tạp chất khác bằng phương pháp lên men, thời gian ủ càng lâu càng tốt). Trong quá trình xử lí nguyên liệu, tùy theo từng loại sản phẩm mà pha thêm một tỉ lệ cao lanh phù hợp. Công đoạn tạo dáng sản phẩm phải làm thủ công theo lối “vuốt tay, be chạch” trên bàn xoay. Sau đó đến công đoạn phơi sống và sửa hàng mộc, cuối cùng là tráng men, sửa men, vẽ hoa trang trí cho từng sản phẩm, xếp vào lò nung. Trước đây, cả làng có khoảng 600 lò nung đốt bằng than củi thì nay chỉ phải dùng trên 300 lò nung đốt bằng khí ga vẫn sản xuất được số lượng sản phẩm tương ứng. Vì thế mà lượng khí thải gây ô nhiễm giảm đi rất nhiều, môi trường làng nghề ngày càng xanh sạch hơn…

Du khách nước ngoài trải nghiệm nghề làm gốm Bát Tràng
Du khách nước ngoài trải nghiệm nghề làm gốm Bát Tràng

Đình làng xây dựng từ năm 1625, sau đình có Văn chỉ thờ Đức Khổng Tử, treo bảng vàng vinh danh một vị trạng nguyên và tám vị tiến sĩ. Đây là niềm tự hào của dân làng về truyền thống khoa bảng, được lưu truyền, phát huy suốt hơn nghìn năm nhờ ý thức cộng đồng trong việc giữ gìn bản sắc hồn làng từ đời này qua đời khác.

Từ khi lập Bạch Thổ phường đến nay, xã Bát Tràng có hơn 1.000 năm ổn định và không ngừng phát triển, tạo nên một dòng gốm sứ riêng biệt có thương hiệu và uy tín trên thị trường. Ngày nay, sản phẩm gốm sứ Bát Tràng không chỉ có mặt trong các gia đình, tại các nhà hàng, khách sạn trong nước mà xuất khẩu ra nước ngoài, mở ra một hướng sản xuất, kinh doanh mới, làm giàu cho người dân làng xã.

Khúc Văn Quý

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Tự chọn môn Lịch sử lợi bất cập hại

Tự chọn môn Lịch sử lợi bất cập hại

Theo Chương trình giáo dục phổ thông mới - ban hành năm 2018, ở cấp THPT, từ năm học 2022-2023, ngoài 7 môn học, hoạt động giáo dục bắt buộc, học sinh được lựa chọn 5 trong số 10 môn học, trong đó có môn Lịch sử.
Chăm sóc người cao tuổi tại gia đình - vấn đề không chỉ của con cháu

Chăm sóc người cao tuổi tại gia đình - vấn đề không chỉ của con cháu

Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số đang tăng nhanh hiện nay, tỉ lệ người cao tuổi so với dân số chung đang cao dần. Khi các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ngày càng phát triển thì có một bộ phận không ít người cao tuổi chưa đủ điều kiện về tài chính để vào các trung tâm dưỡng lão. Vì vậy, tỉ lệ người cao tuổi sống cùng con cháu vẫn rất cao, nhu cầu chăm sóc tại nhà rất lớn. Tuy nhiên, tình trạng này cũng khiến con cháu của người cao tuổi phải tính toán, nhất là đối với những ông bà, cha mẹ không tự chăm sóc bản thân được mà phải có sự hỗ trợ từ người khác.
Học Bác về yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên

Học Bác về yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên

Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về tấm lòng yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên. Nhân cách vĩ đại của Người là tấm gương sáng để hậu thế học tập, noi theo...
An toàn thực phẩm - Nguyên nhân và giải pháp khắc phục

An toàn thực phẩm - Nguyên nhân và giải pháp khắc phục

Thời gian qua, công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến các địa phương, tạo được sự chuyển biến tích cực, đạt được những thành tích quan trọng trên các lĩnh vực.
Cần đặc biệt quan tâm đến công tác phòng cháy, chữa cháy

Cần đặc biệt quan tâm đến công tác phòng cháy, chữa cháy

Thời gian gần đây liên tục xảy ra nhiều vụ hỏa hoạn, lúc thì cháy biệt thự hạng sang, làm chủ nhà chết; khi thì cháy nhà hàng, nhiều giờ sau mới được dập tắt; lúc thì cháy xưởng dệt, hay kho hàng, khu chứa nguyên liệu, nhiên liệu; v.v… Hậu quả còn lại sau vụ cháy không chỉ tài sản bị thiêu trụi mà nhiều vụ còn gây chết người, thậm chí có những vụ cháy làm chết nhiều người.

Tin khác

Cá Ông với đời sống người dân vùng biển

Cá Ông với đời sống người dân vùng biển
Vào ngày 20 tháng Giêng âm lịch hằng năm, bà con xã đảo Tam Hải, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam tập trung đến Nghĩa địa cá Ông, ở thôn Thuận An dự lễ cầu ngư mong trời thanh, biển lặng, mưa thuận, gió hòa, cuộc sống an lành, hạnh phúc.

Khắc phục tình trạng “bội chi” xe công

Khắc phục tình trạng “bội chi” xe công
Theo Bộ Tài chính, lượng ô tô công của nước ta hiện nay có gần 40.000 xe (chưa bao gồm xe tại các đơn vị lực lượng vũ trang, doanh nghiệp nhà nước). Sở dĩ có tình trạng “bội chi” xe công là do vẫn còn hiện tượng mua xe vượt tiêu chuẩn, việc điều chuyển xe giữa các cơ quan, đơn vị không đúng thẩm quyền.

Bao giờ rừng mới không bị tàn phá?

Bao giờ rừng mới không bị tàn phá?
Chủ trương đóng cửa rừng ở Tây Nguyên được Thủ tướng Chính phủ đưa ra từ năm 2016. Thế nhưng, diện tích rừng Tây Nguyên và ở nhiều địa phương khác vẫn ngày càng thu hẹp.

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với vai trò người đứng đầu

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với vai trò người đứng đầu
Phòng, chống tham nhũng (PCTN), tiêu cực là một sứ mệnh có tính lịch sử của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, điều hành của Nhà nước, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Ngay trong thời kì chống Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng “Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của Nhân dân và Chính phủ”, là “giặc ở trong lòng”, là “giặc nội xâm”. Bước vào công cuộc đổi mới (từ năm 1986), tại hội nghị giữa nhiệm kì khóa VII (năm 1994) Đảng ta đã xác định tham nhũng là một trong bốn nguy cơ của đất nước…

Thấy gì về chính sách cho NCT ở hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang?

Thấy gì về chính sách cho NCT ở hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang?
Là phóng viên theo dõi mảng công tác Hội Người cao tuổi (NCT), ngoài phong trào của Hội ở các địa phương thì từ lâu tôi đã rất ngưỡng mộ các chính sách ưu việt mà một số địa phương dành cho NCT nói chung và các chế độ cho cán bộ làm công tác Hội nói riêng. Mới đây, tôi tham gia chuyến khảo sát mô hình hoạt động Hội NCT ở tỉnh Bắc Giang và cuộc làm việc của lãnh đạo Trung ương Hội NCT Việt Nam với lãnh đạo cấp ủy, chính quyền và Hội NCT tỉnh Bắc Ninh. Những gì tôi nghe, tôi thấy đã là minh chứng sinh động, lí giải tại sao phong trào NCT ở hai tỉnh này lại sôi nổi, phong phú thế!

Chuyện về y phục

Chuyện về y phục
Xã hội ngày càng phát triển, tất nhiên trang phục cũng thay đổi rất phong phú, nhất là thời trang của phụ nữ. Lẽ ra với cái tuổi hơn 70 thì không nên nói về chuyện tế nhị, kín đáo của phụ nữ như áo lót,… nhưng một vài tờ báo online, mạng xã hội thời nay nhiều lúc quá ồn ào can thiệp vào đời tư của một số người như đưa tin giật gân về hoa hậu này, người mẫu kia hay ca sĩ, diễn viên,… nào đó để lộ nội y, áo dài xẻ tà cao quá, mặc áo mỏng trông như không mặc… Xin có đôi điều về cái mà người ta cho là “nhạy cảm”.
Xem thêm
Phiên bản di động