Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi): Thực hiện đúng thẩm quyền, bảo vệ quyền lợi cho người có tài sản

Góp ý kiến vào dự thảo Luật, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng), yêu cầu bảo đảm quyền lợi của người dân trong quá trình sử dụng, hoàn trả tài sản và giải quyết các thiệt hại phát sinh. “Trưng mua, trưng dụng là việc huy động tài sản riêng để phục vụ lợi ích chung. Đối với người dân, tài sản còn là kế sinh nhai của cả gia đình, là thành quả lao động, tích lũy trong thời gian dài”, đại biểu phân tích.

Đại biểu Vũ Văn Tiến ghi nhận dự thảo Luật đã có các quy định tại Điều 19, Điều 20, Điều 28 và Điều 29 về xác định giá, thanh toán, hoàn trả và bồi thường. Tuy nhiên, vấn đề cần quan tâm không chỉ là có quy định, mà còn phải bảo đảm người dân được bồi thường đầy đủ, công bằng khi tài sản bị trưng mua, trưng dụng.

Đối với Điều 19, dự thảo Luật quy định cơ chế thẩm định lại giá khi người có tài sản không đồng ý. Tuy nhiên, doanh nghiệp thẩm định giá vẫn do người có thẩm quyền quyết định trưng mua thuê. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế bảo đảm tính độc lập, khách quan của hoạt động xác định lại giá, nhất là trong trường hợp thời điểm thẩm định kéo dài đến sau khi chấm dứt trường hợp trưng mua.

Đại biểu Vũ Văn Tiến phát biểu về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), sáng ngày 3/11.

Đối với tài sản trưng dụng, đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng, cần làm rõ cơ chế khắc phục khi tài sản được hoàn trả trong tình trạng hư hỏng; đồng thời quy định cụ thể cách xác định và bồi thường phần thu nhập bị mất, bảo đảm quyền lợi thỏa đáng cho người có tài sản.

Đại biểu Vũ Văn Tiến cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế xác định lại giá theo hướng có sự tham gia của tổ chức thẩm định độc lập khi phát sinh bất đồng; quy định cụ thể căn cứ xác định thu nhập bị mất, chi phí khôi phục và trách nhiệm bồi thường. Đồng thời, cần quy định việc xác nhận hiện trạng tài sản là yêu cầu bắt buộc tại thời điểm bàn giao và hoàn trả, làm cơ sở giải quyết các vấn đề phát sinh.

Cho ý kiến đối với Điều 19, với các loại tài sản chuyên dùng, dây chuyền sản xuất, thiết bị công nghệ hoặc tài sản không có giao dịch phổ biến, đại biểu Đào Chí Nghĩa (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) cho rằng, quy định rõ tiêu chí lựa chọn phương pháp định giá và trách nhiệm giải trình về dữ liệu, căn cứ định giá. Việc định giá cần xem xét đầy đủ tình trạng pháp lý, chất lượng, hiện trạng, đặc điểm kỹ thuật và khả năng khai thác của tài sản. Đối với tài sản có giá trị lớn hoặc tính chất phức tạp, cần xem xét thuê tổ chức thẩm định độc lập ngay từ đầu.

Trường hợp người có tài sản không đồng ý với mức giá tạm tính, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế thanh toán trước phần giá trị không có tranh chấp; phần chênh lệch sẽ được quyết toán sau khi có kết quả xác định lại giá. Đồng thời, cần bảo đảm người có tài sản được cung cấp hồ sơ, căn cứ định giá, tiếp cận kết quả thẩm định và được giải thích về phương pháp định giá.

Đối với Điều 20 về thanh toán tiền trưng mua tài sản, đại biểu Đào Chí Nghĩa đề nghị quy định cụ thể mối quan hệ giữa thời điểm quyết định có hiệu lực, thời điểm bàn giao, tiếp nhận tài sản và thời điểm bắt đầu tính thời hạn thanh toán. Đối với khoản chênh lệch tăng sau khi xác định lại giá, cần làm rõ thời hạn thanh toán và trách nhiệm trả tiền chậm thanh toán của cơ quan Nhà nước nếu không thực hiện đúng hạn, bảo đảm áp dụng thống nhất đối với cả khoản chênh lệch còn thiếu.

Các đại biểu thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi)

Theo đại biểu Trần Đức Thuận (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An), khoản 2 Điều 19 dự thảo Luật quy định trường hợp người có tài sản không đồng ý với giá trưng mua thì giá ghi trong quyết định là giá tạm tính và người có tài sản vẫn phải chấp hành quyết định... Quy định này đáp ứng yêu cầu huy động tài sản kịp thời, nhưng cũng đặt ra một số vấn đề cần quan tâm. Nếu tình trạng khẩn cấp kéo dài, việc xác định lại giá chính thức có thể bị chậm đáng kể, trong khi tài sản đã được Nhà nước tiếp nhận, sử dụng.

“Đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc chậm xác định giá và thanh toán phần chênh lệch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn vốn cũng như khả năng duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh”, đại biểu boăn khoăn.

Vì vậy, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị nghiên cứu quy định thời hạn xác định lại giá theo hướng gắn với thời điểm bàn giao tài sản, có ngoại lệ đối với trường hợp bất khả kháng; bảo đảm việc định giá khách quan, độc lập, phù hợp với giá thị trường tại thời điểm quyết định trưng mua. Đồng thời, tại Điều 20, cần bảo đảm thanh toán kịp thời theo giá tạm tính, thanh toán đầy đủ phần chênh lệch sau khi xác định lại giá và thực hiện nghiêm trách nhiệm bồi thường do chậm thanh toán.

Trong phiên thảo luận, nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội quan tâm đến nội dung quy định về xác định giá và thanh toán tiền trưng mua tại Điều 19 và Điều 20 của dự thảo Luật. Bên cạnh ghi nhận dự thảo Luật đã quy định các nguyên tắc xác định giá theo giá thị trường, cơ chế thuê doanh nghiệp thẩm định giá hoặc thành lập Hội đồng thẩm định giá khi có bất đồng; thời hạn xác định lại giá trưng mua là 60 ngày, đồng thời quy định cụ thể thời hạn thanh toán và trách nhiệm trong trường hợp chậm thanh toán. Tuy nhiên, có ý kiến đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cần tiếp tục hoàn thiện các quy định này để bảo đảm người có tài sản không phải gánh chịu rủi ro tài chính khi thực hiện việc trưng mua.