Ở tuổi 85, lão ngư Lê Văn Mây vẫn còn khỏe. Hằng ngày, cụ vẫn ra biển xem những chuyến thuyền ngược xuôi, gợi nhớ một thời trai tráng tung hoành sóng gió với những mùa đánh bắt bội thu. Con cháu họ Lê Văn và nhiều ngư dân Đông Hải được cụ truyền nghề. Nhắc chuyện đi biển, cụ bảo, nhờ biển mà “khỏe như ri”. Ra khơi lúc tròn 18 tuổi, áp lực sinh kế thôi thúc khiến cụ xông ra biển tự học lấy những kinh nghiệm xương máu của nghề. Đến 50 tuổi cụ Mây chuyển sang đi tàu xa bờ, dù có máy móc hiện đại hỗ trợ, nhưng với cụ, kinh nghiệm dân gian về đi biển không “thừa” bao giờ.
Hiện nay, toàn thôn Đông Hải có tổng cộng hơn 100 tàu cá, trong đó 35 tàu cá công suất lớn (trị giá mỗi tàu từ 1,2 đến 2 tỉ đồng), chuyên đánh bắt xa bờ mang lại hiệu quả kinh tế cao. Anh Lê Văn Lộc 32 tuổi, thuyền trưởng tàu công suất 400 CV, cháu nội cụ Mây đã có “thâm niên” bám những vùng biển xa. Nhờ những “tuyệt kĩ” ông nội truyền lại nên có những chuyến biển tàu của anh đánh trọn mẻ cá, không bị hư hỏng lưới nghề. Đó là nhờ vào kinh nghiệm xem hướng nước chảy mà đoán được dòng cá ít nhiều. Khi phát hiện được luồng cá thì các tàu thuyền trong thôn tập trung đánh bắt.
Lão ngư Lê Văn Mây
Anh Lộc ra biển 10 chuyến thì có 8 chuyến “trúng”. Cũng theo anh Lộc, dựa vào con nước, thức ăn của loài hải sản để biết nên bủa lộng (gần bờ) hay bủa khơi (xa bờ). Mùa cá hố, cá khoai (tầm tháng 10-11 âm lịch) nếu xuất hiện nhiều loài ruốc (thức ăn cho cá) thì bủa lộng, còn con nước chảy êm thì bủa khơi. Anh Lộc còn cho biết, đối với những thuyền câu, những ổ mực, ổ cá thu được ngư dân ban ngày đặt phao ở các rạn đá, khe nước trước. Ra biển vào ban đêm để câu, dù trời tối nhưng nhờ cách nhận biết như thế nên ngư dân chèo thuyền ra là “đúng phóc”! Thế nên có khi một chuyến họ đánh được cả góc thuyền.
Kinh nghiệm đi biển không chỉ đánh bắt được nhiều cá tôm mà còn giúp ngư dân tránh được sóng gió, tai nạn khi làm nghề. Gần 70 năm đi biển, cụ Mây lui về hậu trường làm “quân sư” cho các con. Toàn bộ tài sản là 4 chiếc tàu từ 400 đến 800 CV, trị giá trên chục tỉ đồng cụ giao cho 5 con trai và 2 con rể tiếp tục sự nghiệp bám biển. Không phụ sự kì vọng, đội tàu của gia đình cụ Mây năm nào cũng lãi lớn. Mỗi vụ cá, trừ chi phí thu tiền tỉ. Từ gia đình cụ đã nhân ra họ hàng, gia tộc, làng xóm.
Ở Đông Hải bây giờ, những cái tên Lê Vinh, Lê Phước, Lê Hòa, Lê Lượng… đều là chủ nhân của những ngôi nhà lầu, tàu cá bạc tỉ. Lão ngư cho biết nhà mình “theo đuôi con cá” đã ba đời, từ ngày phát triển đánh bắt xa bờ ngư dân mới có cơ hội làm giàu, bởi tại những vùng biển xa, nguồn lợi hải sản hết sức phong phú. Cụ còn cho biết, việc gia đình cụ cũng như ngư dân trong thôn đánh bắt xa bờ ngoài để làm giàu còn là vì để khẳng định chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Vì vậy, tàu cá của con cháu cụ thường xuyên đánh bắt trên các vùng biển trong khu vực quần đảo Hoàng Sa của nước ta.
Nhờ những kinh nghiệm đi biển cùng tính cần cù, dù đã nghỉ nghề biển mấy năm, cụ Mây cũng đã để lại “cơ nghiệp” cho con, cháu và bà con làng chài. Những tàu cá đánh bắt xa bờ ở thôn Đông Hải thường xuyên hỗ trợ nhau về thông tin, kinh nghiệm ngư trường, giúp ngư dân đánh bắt hiệu quả, tránh tai nạn khi hành nghề.
Bài và ảnh Kim Hoa
