Khai mạc Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026: Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc

Tham dự Lễ khai mạc có Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy cùng đại diện lãnh đạo một số ban, bộ, ngành, đông đảo Nhân dân địa phương và du khách

Tôn vinh di sản trong không gian văn hóa Mường Lò

Tối 16/10, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 chính thức khai mạc tại Sân vận động Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai. Tham dự buổi lễ có Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga; Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy; cùng lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương, đại diện cơ quan ngoại giao và đông đảo Nhân dân, du khách thập phương.

Với chủ đề xuyên suốt “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc”, lễ hội diễn ra từ ngày 16 đến 21/10/2026, gắn với dấu mốc 5 năm nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là dịp nhìn lại những nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời khẳng định vị trí của văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại và chiến lược phát triển du lịch của địa phương.

Mường Lò từ lâu được biết đến là vùng đất giàu bản sắc của đồng bào Thái ở Tây Bắc. Trong không gian thung lũng, bên những cánh đồng lúa, dòng suối và bản làng nhà sàn, điệu xòe không đơn thuần là một hình thức diễn xướng nghệ thuật. Đó còn là phương thức giao tiếp văn hóa, là nơi con người gặp gỡ, sẻ chia niềm vui lao động, tình yêu đôi lứa và tình đoàn kết cộng đồng.

Việc tổ chức lễ hội không chỉ nhằm tạo nên một sự kiện văn hóa, du lịch có sức hút, mà còn góp phần đưa di sản trở lại gần hơn với đời sống thường ngày. Giá trị của Xòe Thái không nằm riêng trên sân khấu hay trong những ngày hội, mà hiện diện trong sinh hoạt cộng đồng, trong các thế hệ nghệ nhân và trong ý thức gìn giữ bản sắc của mỗi gia đình, mỗi bản làng.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, cùng lãnh đạo tỉnh tham gia điệu múa Xòe cùng du khách và người dân

“Xòe Thái - Trọn một vòng yêu”: Từ câu chuyện tình yêu đến sức mạnh cộng đồng

Chương trình nghệ thuật “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu”, được dàn dựng theo hướng kết hợp chất liệu dân gian với ngôn ngữ sân khấu đương đại. Chương trình lấy cảm hứng từ thiên tình ca dân gian Thái “Xống chụ xôn xao”, kể câu chuyện về tình yêu thủy chung của đôi trai gái, qua đó tái hiện phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của cộng đồng người Thái.

Theo kịch bản chương trình, mạch nghệ thuật được triển khai qua phần mở đầu “Bản Mường mở hội” và ba chương: “Mầm thương”, “Sợi nhớ”, “Vòng yêu”. Từ lao động trên đồng ruộng, nét đẹp tuổi xuân, những cuộc hát giao duyên đến phong tục cưới hỏi, câu chuyện văn hóa được kể bằng âm nhạc, múa, hình ảnh sân khấu và những biểu tượng truyền thống.

Ở chương “Mầm thương”, hình ảnh người nông dân cày ruộng, gieo mạ, thu hoạch lúa tái hiện nhịp sống gắn bó với nền nông nghiệp của người Thái. Những cô gái bên dòng suối, mái tóc dài trong ánh trăng và sàn Hạn Khuống gợi lên nét đẹp tuổi trẻ, tình yêu đôi lứa cùng phong tục hát giao duyên.

Đến chương “Sợi nhớ”, câu chuyện tình yêu được đẩy lên qua những thử thách, sự chờ đợi và hành trình vượt núi băng rừng của chàng trai. Chiếc khăn Piêu, khung cửi và những tấm thổ cẩm trở thành hình ảnh biểu tượng cho nỗi nhớ, sự thủy chung và niềm tin vào ngày đoàn tụ. Những chi tiết về lễ vật cưới hỏi, nghi thức Tằng cẩu và đám cưới bản Mường giúp người xem hiểu thêm về phong tục truyền thống, trong đó hạnh phúc đôi lứa gắn liền với sự chúc phúc của gia đình và cộng đồng.

Đặc biệt, công nghệ trình chiếu 3D Mapping trên diện tích hơn 3.000 m² được kết hợp với âm nhạc và nghệ thuật trình diễn, tạo nên không gian sân khấu có tính tương tác. Tuy nhiên, công nghệ không thay thế chất liệu văn hóa mà được sử dụng để làm nổi bật những hình ảnh vốn thân thuộc trong đời sống người Thái.

Cách kể chuyện này đem lại một góc tiếp cận đáng chú ý. Di sản không bị giới hạn trong việc tái hiện những động tác múa cổ, mà được đặt trong mạch sống của cộng đồng. Người xem có thể cảm nhận điệu xòe như một phần của câu chuyện về tình yêu, lao động, phong tục và khát vọng hạnh phúc.

Nghệ nhân và diễn viên quần chúng biểu diễn 6 điệu Xòe cổ

2.026 người cùng xòe: Sức mạnh của di sản sống

Cao trào của chương trình là màn đại xòe có sự tham gia của 2.026 người là nghệ nhân và đồng bào dân tộc Thái. Con số này mang dấu ấn của năm 2026, đồng thời tạo nên hình ảnh biểu trưng cho sức sống của di sản và tinh thần gắn kết cộng đồng. Sáu điệu xòe cổ của người Thái Đen được đưa vào chương trình, góp phần làm nổi bật những giá trị nghệ thuật được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Trong vòng xòe, mỗi người vừa là người biểu diễn, vừa là một phần của cộng đồng. Những bàn tay nắm lấy nhau, những bước chân cùng nhịp điệu tạo nên một không gian bình đẳng, nơi khoảng cách giữa nghệ nhân và người tham gia, giữa người địa phương và du khách có thể được thu hẹp bằng sự sẻ chia văn hóa.

Đó cũng là chiều sâu của chủ đề “Trọn một vòng yêu”. Tình yêu trong chương trình không chỉ là tình cảm riêng của đôi trai gái, mà mở rộng thành tình yêu gia đình, bản làng, quê hương và sự gắn bó giữa các dân tộc. Từ vòng tay của hai người, vòng xòe lan rộng thành vòng tay cộng đồng; từ một câu chuyện tình yêu, chương trình gợi mở thông điệp về sự đoàn kết và gìn giữ những giá trị tốt đẹp của con người Tây Bắc.

Đối với di sản văn hóa phi vật thể, sức sống không chỉ được đo bằng quy mô trình diễn hay sự chú ý của khán giả. Điều quan trọng hơn là cộng đồng vẫn thực hành, hiểu ý nghĩa và truyền dạy di sản cho thế hệ sau. Vì thế, màn đại xòe sẽ có ý nghĩa lâu dài khi niềm tự hào trong đêm hội tiếp tục được chuyển hóa thành hành động gìn giữ văn hóa trong đời sống hằng ngày.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai phát biểu khai mạc Lễ hội

Đưa văn hóa thành nguồn lực phát triển du lịch

Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh vai trò của lễ hội trong hành trình khám phá Tây Bắc, đồng thời khẳng định trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Theo ông, di sản chỉ thực sự sống khi được cộng đồng trân trọng, thực hành và trao truyền trong đời sống mỗi ngày.

Định hướng này đặt ra yêu cầu phát triển văn hóa gắn với lợi ích thiết thực của người dân. Một lễ hội có thể thu hút đông đảo du khách trong vài ngày, nhưng giá trị phát triển bền vững cần được thể hiện bằng khả năng kéo dài thời gian lưu trú, mở rộng các trải nghiệm và tạo thêm cơ hội sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Trong khuôn khổ lễ hội, chương trình diễu diễn đường phố diễn ra từ 17 giờ 30 đến 19 giờ ngày 16/10 trên trục đường Điện Biên - Nguyễn Quang Bích, với khoảng 400 diễn viên thuộc tám khối văn hóa dân tộc. Các khối đại diện cho người Kinh, Mông, Dao, Thái, Khơ Mú, Mường và Tày tạo nên bức tranh giao lưu đa sắc màu, góp phần khẳng định sự phong phú của văn hóa các dân tộc trên địa bàn.

Bên cạnh đó, Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026 và không gian kết nối sản phẩm OCOP giới thiệu các điểm đến, sản phẩm du lịch và sản vật địa phương. Không gian sắc màu văn hóa Tây Bắc, triển lãm ảnh du lịch, hoạt động ẩm thực cùng các chương trình văn hóa, thể thao và trải nghiệm mở rộng cơ hội để du khách khám phá vùng đất Lào Cai.

Sự kết hợp giữa nghệ thuật Xòe Thái, diễu diễn đường phố, sản phẩm OCOP và trải nghiệm văn hóa cho thấy nỗ lực xây dựng hệ sinh thái du lịch dựa trên bản sắc địa phương. Trong hệ sinh thái ấy, nghệ nhân có thể tham gia truyền dạy, biểu diễn; các hộ dân phát triển dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm bản làng; còn các sản phẩm thủ công và nông sản đặc trưng có thêm cơ hội tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực phát triển, việc khai thác du lịch cần đi đôi với bảo tồn tính nguyên bản của di sản, tôn trọng chủ thể văn hóa và bảo đảm lợi ích của cộng đồng. Sự tham gia của người dân không nên chỉ dừng ở việc biểu diễn phục vụ du khách, mà cần mở rộng sang các khâu xây dựng sản phẩm, tổ chức dịch vụ và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Để vòng xòe tiếp tục lan tỏa

Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 là dịp tôn vinh những người đang gìn giữ, thực hành và trao truyền di sản Xòe Thái, đồng thời quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai đến với bạn bè trong nước, quốc tế. Ý nghĩa của lễ hội không chỉ nằm ở một đêm diễn quy mô lớn, mà còn ở khả năng khơi dậy niềm tự hào văn hóa và tạo động lực để cộng đồng tiếp tục bảo tồn di sản.

Từ những vòng xòe ở bản làng đến sân khấu khai mạc, từ chiếc khăn Piêu đến những sản phẩm thủ công, ẩm thực và trải nghiệm du lịch, Mường Lò có cơ hội kể câu chuyện của mình bằng chính những giá trị văn hóa đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Khi nghệ nhân được trân trọng, thế hệ trẻ được truyền dạy, người dân có sinh kế từ văn hóa và du khách tìm thấy những trải nghiệm chân thực, di sản sẽ không chỉ tỏa sáng trong mùa lễ hội. Khi ấy, vòng xòe Mường Lò sẽ tiếp tục mở rộng, kết nối quá khứ với hiện tại, bản sắc với hội nhập, tình yêu quê hương với khát vọng phát triển bền vững của vùng Tây Bắc.

Một số hình ảnh tại lễ khai mạc: