Lào Cai an táng 71 hài cốt liệt sĩ, tiếp tục hành trình tìm danh tính

Lễ truy điệu, an táng 71 hài cốt liệt sĩ ngày 30/9/2026 không chỉ khép lại một chặng đường tìm kiếm, mà còn mở ra hành trình tiếp nối: tìm lại tên tuổi, quê hương và đưa những người con đã hy sinh trở về trọn vẹn với gia đình, đồng đội và Tổ quốc.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà dự Lễ an táng, tri ân 71 liệt sĩ hy sinh vì Tổ quốc, ở Lào Cai.

Một cuộc trở về mang theo ký ức của Tổ quốc

Sáng 30/9, tại Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức trọng thể Lễ viếng, truy điệu và an táng 71 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trên địa bàn. Dự buổi lễ có bà Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Quân khu 2 và lãnh đạo tỉnh Lào Cai.

Trong không gian linh thiêng ấy, nghi thức thỉnh trống, dâng hoa, dâng hương, mặc niệm và di quan các hài cốt liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng. Đó là sự khẳng định rằng thời gian có thể lùi xa, chiến tranh có thể đã đi qua nhiều thập kỷ, nhưng Tổ quốc không quên những người đã ngã xuống vì Tổ Quốc.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cùng các đại biểu di chuyển hài cốt liệt sĩ đến an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Cam Đường, tỉnh Lào Cai.

Trong số 71 hài cốt được truy điệu, an táng lần này, 45 hài cốt được đưa về Nghĩa trang liệt sĩ phường Cam Đường, 26 hài cốt an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Bảo Thắng. Có những người được quy tập từ khu vực Đồi Đá Vôi, tổ 39, phường Cam Đường và những địa bàn khác của tỉnh.

Đáng chú ý, trong số ấy đã xác định được danh tính hai liệt sĩ: Trung úy Lý A Tờ và Binh nhì Triệu Văn Mão. Với gia đình, đó không chỉ là một cái tên được ghi trên bia mộ. Đó là khoảnh khắc người cha, người anh, người đồng đội sau nhiều năm tháng chờ đợi cuối cùng cũng được gọi đúng tên, đúng quê hương.

500 ngày đêm – một chiến dịch, một lời hẹn với lịch sử

Chiến dịch được phát động ngày 2/4/2026 tại Thành cổ Quảng Trị, triển khai trong thời gian từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Ở tầm quốc gia, chiến dịch đặt ra những mục tiêu lớn: tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu; xây dựng cơ sở dữ liệu gen thân nhân và đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật nổ tại các địa bàn trọng điểm.

Cán bộ, chiến sĩ khảo sát/lấy mẫu ADN tại nghĩa trang

Với Lào Cai, đây là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt. Là địa bàn biên giới phía Bắc, nơi từng diễn ra những cuộc chiến đấu bảo vệ từng điểm cao, bản làng, từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc, Lào Cai còn lưu giữ nhiều thông tin về những người đã hy sinh nhưng chưa được tìm thấy, chưa xác định được danh tính.

Bởi vậy, chiến dịch không đơn thuần là một đợt cao điểm về tiến độ. Đằng sau mỗi khu vực khảo sát, mỗi mét đất đào tìm, mỗi mẫu sinh phẩm được lấy là một câu chuyện về ký ức chiến tranh; phía sau mỗi thông tin được xác minh là một gia đình đã nhiều năm mong ngóng.

Trước khi bước vào chiến dịch, giai đoạn 2021-2025, Lào Cai đã rà soát, xác minh 1.676 trường hợp hài cốt liệt sĩ hy sinh, chôn cất, an táng ban đầu trên địa bàn và tìm kiếm, quy tập được 514 hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, vẫn còn 1.162 trường hợp chưa tìm kiếm, quy tập được.

Từ những bước chân trên địa hình hiểm trở đến dữ liệu ADN

Điều đáng ghi nhận cách Lào Cai triển khai chiến dịch là sự kết hợp giữa phương pháp truyền thống và khoa học công nghệ.

Các lực lượng không chỉ rà soát hồ sơ, bản đồ, sơ đồ nghĩa trang, xác minh nhân chứng mà còn tổ chức tìm kiếm trên thực địa, rà phá bom mìn, vật nổ, lấy mẫu sinh phẩm và mẫu ADN của thân nhân để phục vụ đối chiếu.

Trong những tháng đầu triển khai, tỉnh đã huy động gần 1.500 lượt người tham gia nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập; lực lượng nòng cốt là Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ với 53 cán bộ, nhân viên, chiến sĩ, trong đó có 38 người thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh.

Đến ngày 30/9, kết quả đã được nâng lên một bước rõ rệt: 90 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập; 8 hài cốt đã xác định được danh tính; 1.250 mộ được khai quật; 820 mẫu sinh phẩm được lấy và 3.115 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính được thu nhận.

Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Những con số trên phản ánh khối lượng công việc lớn của các lực lượng làm nhiệm vụ. Đó là những ngày bám địa bàn, những chuyến đi qua địa hình phức tạp, những lần rà soát lại hồ sơ, nguồn tin và lời kể của nhân chứng để tìm thêm manh mối về những người đã nằm lại trong chiến tranh.

Cùng với phương pháp tìm kiếm thực địa, khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ ADN, cơ sở dữ liệu và số hóa thông tin, đang mở thêm những hướng tiếp cận trong xác định danh tính liệt sĩ. Từ những thông tin rời rạc về một người lính, các dữ liệu được thu thập, đối chiếu để từng bước xác lập danh tính, quê quán và thông tin thân nhân.

Lễ truy điệu, an táng 71 hài cốt liệt sĩ tại Lào Cai là một dấu mốc trong hành trình ấy. Nhưng hành trình tìm kiếm chưa dừng lại. Phía trước vẫn còn những phần mộ chưa được tìm thấy, những danh tính chưa được xác định và những gia đình tiếp tục chờ đợi thông tin về người thân.

Với mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định, thêm một người con được trở về với quê hương, gia đình và đồng đội. Đó cũng là cách hôm nay tiếp tục thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, gìn giữ ký ức và trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Một số hình ảnh Lễ an táng, tri ân 71 liệt sĩ hy sinh vì Tổ quốc, ở Lào Cai.