Kỳ 1: Mường Lò – Khi vòng Xòe mở cánh cửa thương hiệu

Buổi họp báo Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Chiều 6/10/2026, UBND tỉnh Lào Cai tổ chức họp báo cung cấp thông tin Lễ hội văn hóa, du lịch Mường Lò năm 2026. Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” gắn với kỷ niệm 5 năm Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ được tổ chức từ ngày 16 đến 21/10/2026 tại Lào Cai.

Lễ khai mạc diễn ra ngày 16/10 tại phường Nghĩa Lộ. Điểm nhấn là chương trình nghệ thuật “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” và màn đại Xòe với 2.026 người tham gia. Bởi Xòe Thái không chỉ để xem. Xòe Thái để sống. Đó chính là một sản phẩm văn hóa gắn với một di sản sống.

Từ một điệu múa đến câu chuyện của một vùng đất

Trong không gian Mường Lò, vòng Xòe chứa đựng triết lý cộng đồng rất sâu sắc. Khi những bàn tay nối vào nhau, khoảng cách giữa người với người được thu hẹp. Người già, người trẻ; người bản địa, khách thập phương; người làm nông nghiệp, người làm du lịch… đều có thể bước vào cùng một vòng tròn.

Hội thi lung linh vòng xòe năm 2026

Một vòng Xòe vì thế không chỉ đẹp ở động tác. Nó đẹp bởi tinh thần đoàn kết, bình đẳng và cộng đồng mà nó truyền tải cho du khách và người dân. Đây chính là thứ mà du lịch hiện đại đang tìm kiếm. Du khách hôm nay không chỉ muốn đến một nơi để chụp một bức ảnh đẹp. Họ muốn được trải nghiệm, được hiểu, được sống trong một không gian khác với đời sống thường nhật.

Mường Lò; một ngày ở đây có thể bắt đầu bằng bình minh trên cánh đồng, tiếp nối bằng câu chuyện của người dân bản địa, bữa cơm với những món ăn truyền thống, trải nghiệm dệt thổ cẩm, tìm hiểu kiến trúc nhà sàn, nghe nghệ nhân kể chuyện văn hóa và kết thúc bằng một vòng Xòe trong tiếng khèn, tiếng trống. Như vậy, du khách không chỉ “đến Mường Lò”, mà sẽ “sống một ngày Mường Lò”. Và đó mới chính là sản phẩm du lịch được du khách cảm nhận có chiều sâu. Sau ngày sống ở Mường Lò luôn đem tới nỗi nhớ nhung từ du khách.

Toàn cảnh khu vực thi lung linh vòng xòe năm 2026

Từng bước biến di sản thành nguồn lực

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất đối với du lịch văn hóa là phải giữ được cái thật. Mường Lò có thể tổ chức những chương trình sân khấu lớn. Có thể có ánh sáng, âm thanh, công nghệ trình chiếu hiện đại. Có thể đưa hình ảnh Xòe Thái lên những sân khấu quy mô lớn. Nhưng thương hiệu Mường Lò sẽ không được tạo dựng chỉ bằng những đêm khai mạc. Thương hiệu phải được tạo dựng 365 ngày trong năm. Nó nằm trong căn bếp của mỗi gia đình làm du lịch cộng đồng - Nó nằm trong đôi bàn tay người phụ nữ dệt tấm khăn, bộ váy - Nó nằm trong lời kể của nghệ nhân - Nó nằm trong món ăn được chế biến từ sản vật địa phương - Nó nằm trong cách một người dân bản địa đón khách; Và quan trọng nhất, nó nằm trong cách thế hệ trẻ tiếp nhận, hiểu và tiếp tục trao truyền văn hóa của cha ông.

Chính vì vậy, thông điệp tại họp báo về việc từng bước “biến di sản thành nguồn lực, tài sản phục vụ phát triển bền vững” có ý nghĩa rất lớn. Đó không phải là thương mại hóa văn hóa một cách đơn giản. Ngược lại, đó là tìm cách để văn hóa tạo ra giá trị kinh tế nhưng không đánh mất linh hồn của văn hóa.

Các du khách cùng người dân địa phương rất vui sum vầy quanh ngọn lửa

Cần tạo ra những sản phẩm mà nơi khác không thể dễ dàng sao chép

Mường Lò muốn trở thành thương hiệu du lịch mạnh thì không thể chỉ trông chờ vào truyền thông. Truyền thông có thể đưa du khách đến. Nhưng chất lượng trải nghiệm mới khiến họ quay trở lại. Vì vậy, thương hiệu Mường Lò cần được xây dựng đồng bộ từ cảnh quan, giao thông, cơ sở lưu trú, vệ sinh môi trường, sản phẩm du lịch, ẩm thực, đội ngũ phục vụ cho tới câu chuyện văn hóa. Đặc biệt, cần tạo ra những sản phẩm mà nơi khác không thể dễ dàng sao chép.

Ví dụ, có thể xây dựng một chuỗi trải nghiệm mang tên “Một ngày sống cùng bản Thái”. Đây cũng là một trong những hoạt động được đưa vào chương trình lễ hội năm nay. Du khách không chỉ đứng xem, họ cùng người dân nấu ăn, cùng dệt vải, cùng làm nông nghiệp, cùng tìm hiểu phong tục, cùng nghe kể chuyện, cùng tham gia vòng Xòe. Khi ấy, một sản phẩm du lịch có thể tạo ra nhiều giá trị cùng lúc: doanh thu cho hộ dân, việc làm cho thanh niên, thị trường cho nông sản, đầu ra cho sản phẩm thủ công và quan trọng hơn là tạo động lực để cộng đồng tiếp tục gìn giữ văn hóa. Đó là một vòng tròn phát triển bền vững.

Trò chơi dân gian trong lễ hội rằm tháng giêng, TDP Sà Rèn, phường Trung Tâm

Mường Lò cần một câu chuyện riêng

Tây Bắc có nhiều địa danh đẹp. Có ruộng bậc thang, núi cao, đèo dốc, bản làng, chợ vùng cao…

Nếu chỉ quảng bá cảnh quan, Mường Lò sẽ rất khó tạo khác biệt. Nhưng nếu kể câu chuyện: Mường Lò – nơi vòng Xòe kết nối con người; nơi văn hóa tạo sinh kế; nơi du khách đến để trải nghiệm một Tây Bắc sống động; nơi người dân làm du lịch nhưng vẫn giữ được căn cước văn hóa của mình, thì câu chuyện ấy có sức cạnh tranh riêng. Đó có thể là nền tảng để Mường Lò từng bước định vị thành một thương hiệu du lịch văn hóa đặc trưng của Lào Cai. Thương hiệu ấy phải bắt đầu từ người dân.

Bởi nếu du khách đến Mường Lò mà người dân không được hưởng lợi, thanh niên vẫn phải rời quê tìm việc, nghệ nhân không có điều kiện truyền nghề, bản làng mất dần bản sắc, thì lượng khách tăng lên chưa thể gọi là phát triển bền vững.

Ngược lại, nếu mỗi mùa du lịch đến, người dân có thêm thu nhập; những người trẻ có thêm việc làm ngay tại quê hương; nghệ nhân được tôn trọng; văn hóa được trao truyền; cảnh quan được gìn giữ; thì mỗi bước chân của du khách thực sự trở thành một bước tiến của cộng đồng.

Đó cũng là cách cụ thể hóa mục tiêu phát triển văn hóa, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân và biến di sản thành động lực phát triển bền vững mà định hướng của tỉnh đang đặt ra.

Một vòng Xòe khép lại rồi lại mở ra, trong vòng tròn ấy có quá khứ, hiện tại và tương lai và nếu biết biến những giá trị ấy thành sản phẩm có chất lượng, thành sinh kế, thành niềm tự hào, Mường Lò hoàn toàn có thể mở ra một cánh cửa mới: từ một vùng đất giàu bản sắc trở thành một thương hiệu du lịch có sức sống lâu dài.