Mô hình Tsuyama - “bí quyết” phòng ngã hiệu quả cho người cao tuổi
Ngã là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây thương tích nặng, thậm chí tử vong ở người cao tuổi. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 3 người cao tuổi thì có ít nhất 1 người từng bị ngã mỗi năm. Tại Việt Nam, tình trạng này đang có xu hướng tăng do yếu cơ, loãng xương và môi trường sinh hoạt chưa an toàn.
Để giảm nguy cơ ngã, dự án Tsuyama do thành phố Tsuyama (Nhật Bản) và Tổ chức phúc lợi xã hội Yasuragi phối hợp triển khai, được JICA tài trợ không hoàn lại, đã được chọn thí điểm tại 4 thôn của xã An Lão (trước là thị trấn Trường Sơn).
 |
| CLB người cao tuổi ở An Lão biểu diễn bài tập chống ngã theo mô hình Tsuyama. |
Từ năm 2022, 4 Câu lạc bộ “Tập thể dục tránh ngã” được thành lập, quy tụ gần 200 hội viên. Các bài tập được thiết kế khoa học, giúp người cao tuổi cải thiện thăng bằng, tăng sức mạnh cơ bắp và phản xạ. Mỗi CLB có 12 huấn luyện viên được đào tạo bài bản, tổ chức luyện tập định kỳ và theo dõi sức khỏe thành viên.
Người cao tuổi vui khỏe hơn và tự tin hơn
Sau 3 năm triển khai, Dự án đã mang lại những tác động tích cực, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và tăng cường khả năng chủ động chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi. Nhờ các hoạt động dự phòng, tự chăm sóc và sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng, sức khỏe người cao tuổi được cải thiện đáng kể, giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý thường gặp, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đa số những người cao tuổi đều cảm thấy phấn khởi, sống vui, sống khỏe, tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội, phát huy vai trò của mình trong gia đình và cộng đồng. Đây cũng là một bước quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với quá trình già hóa dân số đang diễn ra. Dự án đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng, thúc đẩy tinh thần đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau giữa các hội viên CLB, từ đó tăng cường gắn kết xã hội và khuyến khích phong trào rèn luyện sức khỏe trong toàn dân.
|
| Người cao tuổi xã An Lão biểu diễn văn nghệ tại hội nghị. |
Bà Trần Thị Thu Hằng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em (Sở Y tế Hải Phòng) cho biết: “Dự án không chỉ giúp người cao tuổi phòng ngừa ngã mà còn thay đổi nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động. Họ trở nên năng động, lạc quan hơn, và tinh thần gắn kết cộng đồng cũng được tăng cường”.
Không chỉ là các bài tập thể dục thông thường, chương trình còn khuyến khích người cao tuổi duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, ăn uống khoa học, giao lưu xã hội, những yếu tố giúp hạn chế trầm cảm và suy giảm trí nhớ ở tuổi già.
Bà Nguyễn Thị Hoa (68 tuổi, xã An Lão) chia sẻ: “Trước đây tôi hay chóng mặt, đứng lên dễ ngã. Từ ngày tham gia CLB “Tập thể dục tránh ngã”, tôi thấy khỏe hơn, đi lại vững vàng, tinh thần cũng phấn chấn. Mỗi buổi tập giống như một cuộc gặp mặt, vui lắm”!
Ông Trần Văn Hậu (72 tuổi, hội viên CLB Văn Tràng 1) thì nhận xét: “Các bài tập của mô hình Tsuyama phù hợp với sức của người già, không gò bó mà rất vui. Giờ tôi tự tin leo cầu thang, làm việc nhà, đi chợ… mà không sợ trượt ngã nữa”.
Góc nhìn chuyên gia: Mô hình có thể nhân rộng trên toàn quốc
Theo TS.BS Nguyễn Thanh Long, chuyên gia lão khoa, mô hình Tsuyama là hướng đi phù hợp với xu thế “chăm sóc dự phòng” hiện nay: “Ngã ở người cao tuổi không chỉ gây gãy xương, chấn thương sọ não mà còn dẫn đến mất tự tin, cô lập xã hội và suy giảm trí tuệ. Các bài tập phòng ngã theo mô hình Tsuyama vừa giúp tăng sức cơ, cải thiện thăng bằng, vừa nâng cao tinh thần - đây chính là cách tiếp cận toàn diện, rất đáng nhân rộng”.
|
| Chi cục trưởng Chi cục Dân số và Trẻ em- Sở Y tế Hải Phòng Trần Thị Thu Hằng tặng quà cho đại diện các CLB người cao tuổi (xã An Lão). |
Hướng đi lâu dài để phát triển bền vững
Dù đạt kết quả tích cực, mô hình vẫn gặp không ít trở ngại: kinh phí hạn chế, thiếu dụng cụ tập luyện, một số hội viên lớn tuổi khó ghi nhớ động tác...
Sở Y tế Hải Phòng đã kiến nghị Cục Dân số (Bộ Y tế) và Tổ chức JICA tiếp tục hỗ trợ tài chính, trang bị thêm dụng cụ tập luyện (máy đo trợ tim, đèn hồng ngoại, máy mát xa…) và kéo dài thời gian triển khai. Đồng thời, đề xuất nhân rộng mô hình ra các địa phương khác để giúp người cao tuổi trên cả nước được hưởng lợi.
Mô hình Tsuyama không chỉ giúp người cao tuổi khỏe mạnh hơn mà còn tạo môi trường giao lưu, chia sẻ, giúp người cao tuổi cảm thấy mình vẫn hữu ích và có giá trị trong cộng đồng. Đây là bước tiến quan trọng trong chiến lược quốc gia thích ứng với già hóa dân số và xây dựng xã hội thân thiện với người cao tuổi tại Việt Nam.
