Đừng để tuổi già sập bẫy những "hợp đồng kỳ nghỉ"

Lực lượng chức năng khởi tố các đối tượng liên quan đường dây lừa đảo hợp đồng kỳ nghỉ, cảnh báo thủ đoạn lợi dụng mô hình du lịch nghỉ dưỡng để chiếm đoạt tài sản, trong đó người cao tuổi là nhóm dễ bị tổn thương. Ảnh: BCA.

Từ voucher miễn phí đến hợp đồng hàng trăm triệu đồng

Thời gian gần đây, dư luận không khỏi bàng hoàng sau khi series phim tài liệu VTV Đặc biệt - Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ được phát sóng, hé lộ những góc khuất phía sau một loại hình kinh doanh từng được quảng bá là “xu hướng du lịch hiện đại”, “đầu tư cho tương lai” hay “sở hữu kỳ nghỉ đẳng cấp”.

Những câu chuyện về hàng trăm nạn nhân, phần lớn là người cao tuổi, bị lôi kéo ký kết các hợp đồng với giá trị từ hàng chục triệu đến hàng tỷ đồng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về một hình thức lừa đảo, kinh doanh thiếu minh bạch đang len lỏi dưới vỏ bọc của các chương trình nghỉ dưỡng cao cấp. Không chỉ gây thiệt hại về tài sản, những chiếc bẫy này còn để lại những hệ lụy nặng nề về tâm lý và niềm tin đối với nhiều gia đình.

Mới đây, từ kết quả điều tra trong thời gian dài, cơ quan công an đã khởi tố hàng chục vụ án với hàng trăm bị can liên quan đến hoạt động lừa đảo dưới vỏ bọc các hợp đồng kỳ nghỉ. Cụ thể, ngày 17/6, Công an TP.Hà Nội đã khởi tố 21 vụ án xảy ra tại 23 công ty mua bán thẻ sở hữu kỳ nghỉ, đồng thời khởi tố 187 bị can về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cùng ngày, Công an TP.HCM cũng đồng loạt khám xét và bắt giữ hàng chục người liên quan đến hoạt động bán các gói sở hữu kỳ nghỉ có dấu hiệu lừa đảo quy mô lớn.

Theo kết quả điều tra của cơ quan chức năng, các đối tượng đã thành lập nhiều công ty hoạt động dưới danh nghĩa kinh doanh du lịch, nghỉ dưỡng. Để tiếp cận khách hàng, họ thường xuyên gọi điện mời người dân tham dự các hội thảo, sự kiện giới thiệu sản phẩm với lời hứa tặng voucher du lịch miễn phí tại các khu nghỉ dưỡng, khách sạn 4 sao; không phải mua hàng, không cần mang theo tiền mặt, chỉ cần mang căn cước công dân để nhận quà.

Với nhiều người cao tuổi, đây đơn giản chỉ là một buổi tham dự sự kiện để nhận phần quà được tặng. Thế nhưng, khi có mặt tại hội thảo, họ nhanh chóng trở thành đối tượng của một chiến dịch bán hàng được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Các nhân viên tư vấn liên tục giới thiệu về sản phẩm "sở hữu kỳ nghỉ du lịch" với giá trị từ khoảng 200 triệu đồng đến 900 triệu đồng, thời hạn từ 5 năm đến 40 năm. Những lời quảng cáo hấp dẫn được đưa ra như được nghỉ dưỡng tại các khu resort cao cấp, được hưởng nhiều ưu đãi đặc biệt hoặc có thể chuyển nhượng kỳ nghỉ cho người khác để thu lợi nhuận khi không còn nhu cầu sử dụng.

Để thúc đẩy khách hàng ký hợp đồng, các đối tượng liên tục đưa ra các chương trình giảm giá chỉ áp dụng trong ngày, ưu đãi đặc biệt dành riêng cho người tham dự hội thảo hoặc các khoản quà tặng nếu đặt cọc ngay tại sự kiện.

Trong tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội, nhiều người không có đủ thời gian đọc kỹ hợp đồng, không hiểu hết các điều khoản pháp lý nhưng vẫn quyết định ký kết và chuyển tiền.

Một trong những thủ đoạn tinh vi nhất của các đối tượng là đưa ra hàng loạt cam kết hấp dẫn bằng lời nói, như hợp đồng kỳ nghỉ có thể dễ dàng chuyển nhượng, cho thuê hoặc bán lại với giá cao hơn số tiền đã bỏ ra. Nhiều khách hàng tin rằng đây không chỉ là sản phẩm du lịch mà còn là một khoản đầu tư có khả năng sinh lời. Tuy nhiên, những nội dung được tư vấn này lại không được thể hiện trong hợp đồng hoặc bất kỳ văn bản thỏa thuận nào. Khi khách hàng có nhu cầu chuyển nhượng như những gì đã được hứa hẹn, các nhân viên và lãnh đạo doanh nghiệp thường tìm cách né tránh hoặc đưa ra nhiều lý do khác nhau để trì hoãn, khiến người mua không thể thực hiện quyền lợi như kỳ vọng. Trên thực tế, không có khách hàng nào chuyển nhượng được hợp đồng kỳ nghỉ như những gì đã được quảng cáo trước đó.

Chiêu trò chuyển nhượng kỳ nghỉ: Cú lừa thứ hai

Cơ quan công an thực hiện các biện pháp tố tụng đối với các đối tượng trong vụ án, khuyến cáo người cao tuổi cần thận trọng trước các lời mời gọi ký kết “hợp đồng kỳ nghỉ”, đặc biệt là các chương trình du lịch – nghỉ dưỡng có dấu hiệu bất minh. Ảnh: BCA.

Nếu như việc bán hợp đồng kỳ nghỉ là cái bẫy đầu tiên thì hoạt động môi giới chuyển nhượng lại là cái bẫy thứ hai được giăng ra để tiếp tục chiếm đoạt tiền của nạn nhân.

Nắm bắt tâm lý của những người đang muốn bán lại hợp đồng do khó khăn tài chính hoặc không có nhu cầu sử dụng, các đối tượng từng là nhân viên bán kỳ nghỉ hoặc mua lại dữ liệu khách hàng đã thành lập thêm nhiều công ty môi giới, cho thuê và sang nhượng hợp đồng kỳ nghỉ.

Kết quả điều tra cho thấy, các công ty môi giới đã xây dựng sẵn kịch bản tiếp cận khách hàng và tổ chức đội ngũ nhân viên chuyên trách để thực hiện việc chào mời, tư vấn. Các đối tượng còn áp dụng mức hoa hồng từ 2% đến 12% nhằm khuyến khích nhân viên bằng mọi cách lôi kéo khách hàng nộp tiền đặt cọc giữ chỗ và ký hợp đồng môi giới.

Khi tiếp cận khách hàng, nhân viên không sử dụng tên thật mà dùng tên giả và các số điện thoại "sim rác". Họ tự giới thiệu có mối quan hệ với các đối tác lớn trong lĩnh vực du lịch, có khả năng tìm được người thuê hoặc mua lại hợp đồng kỳ nghỉ với giá rất cao.

Để tạo lòng tin, các đối tượng đưa ra những con số lợi nhuận khó tin. Một hợp đồng kỳ nghỉ trị giá khoảng 200 triệu đồng được quảng cáo có thể mang lại cho khách hàng khoản thu từ 1 tỷ đồng, 2,8 tỷ đồng, thậm chí lên tới 10 tỷ đồng sau khi chuyển nhượng hoặc cho thuê.

Đánh vào tâm lý muốn thu hồi vốn và kiếm thêm lợi nhuận, các đối tượng từng bước đưa nạn nhân vào vòng xoáy nộp tiền. Sau khi khách hàng đồng ý tham gia chuyển nhượng, họ liên tục yêu cầu thanh toán nhiều khoản phí khác nhau như phí đặt cọc giữ chỗ, phí bảo đảm giao dịch, phí nâng cấp dịch vụ, hoàn thiện hồ sơ hoặc đáp ứng điều kiện của đối tác. Không ít trường hợp dù không có nhu cầu mua thêm kỳ nghỉ vẫn bị yêu cầu ký hợp đồng mới hoặc mua thêm sản phẩm với lời hứa đây là điều kiện bắt buộc để việc chuyển nhượng được thực hiện.

Từng khoản tiền được yêu cầu nối tiếp nhau khiến nhiều khách hàng tiếp tục chuyển tiền với hy vọng sớm hoàn tất giao dịch và thu hồi vốn. Thực chất, đây chỉ là một phần trong kịch bản được dựng sẵn nhằm kéo dài thời gian và tiếp tục chiếm đoạt tiền của nạn nhân. Trong quá trình tư vấn, khách hàng thường được hứa hẹn việc chuyển nhượng sẽ hoàn tất chỉ sau khoảng 1 đến 1,5 tháng, nhưng khi đối chiếu hợp đồng, thời hạn thực hiện lại được ghi lên tới 10 năm. Sự khác biệt giữa lời tư vấn và nội dung văn bản khiến nhiều người rơi vào thế bất lợi khi muốn hủy hợp đồng hoặc yêu cầu hoàn trả tiền đã nộp.

Khi khách hàng phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc tìm đến đòi quyền lợi, nhiều công ty đã ngừng hoạt động, đổi tên pháp nhân hoặc thành lập doanh nghiệp mới để tiếp tục tiếp cận khách hàng khác. Điều này khiến nhiều nạn nhân gặp khó khăn trong việc khiếu nại, đòi lại tiền.

Các đối tượng có sự câu kết chặt chẽ, phân công vai trò cụ thể từ người chỉ đạo, người gọi điện lôi kéo khách hàng đến người trực tiếp gặp gỡ, tư vấn và ký kết hợp đồng. Toàn bộ hoạt động được thực hiện theo kế hoạch thống nhất nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản.

Trên thực tế, các công ty này không thực hiện việc chuyển nhượng hoặc cho thuê kỳ nghỉ cho bất kỳ khách hàng nào mà sử dụng số tiền thu được để chi trả lương, thưởng cho nhân viên và chi tiêu cá nhân.

Tại sao lại là người cao tuổi?

Một câu hỏi được nhiều người đặt ra là vì sao trong hàng trăm nạn nhân của các vụ lừa đảo liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ, người cao tuổi lại chiếm tỷ lệ lớn. Thực tế cho thấy, đây không phải là sự lựa chọn ngẫu nhiên mà là kết quả của quá trình nghiên cứu rất kỹ về tâm lý, điều kiện kinh tế và thói quen tiếp nhận thông tin của nhóm đối tượng này.

Khác với người trẻ thường có xu hướng tìm kiếm, đối chiếu và kiểm chứng thông tin trên nhiều kênh khác nhau trước khi đưa ra quyết định tài chính, nhiều người cao tuổi vẫn giữ thói quen tin tưởng vào các cuộc gặp gỡ trực tiếp và những lời giới thiệu từ người có vẻ ngoài lịch sự, chuyên nghiệp. Chính vì vậy, khi được mời tham dự các sự kiện tổ chức bài bản tại khách sạn, trung tâm hội nghị hoặc khu nghỉ dưỡng sang trọng, họ dễ nảy sinh tâm lý tin cậy hơn đối với đơn vị tổ chức. Những món quà tặng miễn phí, các chuyến du lịch trải nghiệm hay những lời chúc mừng trúng thưởng cũng góp phần khiến hàng rào cảnh giác dần bị hạ thấp.

Bên cạnh yếu tố tâm lý, nhiều người cao tuổi cũng là những người đã trải qua cả một đời lao động, tích góp và sở hữu một khoản tài sản nhất định. Đây chính là nguồn lực tài chính mà các đối tượng lừa đảo nhắm đến. Thay vì tiếp cận những người có thu nhập thấp, chúng tập trung vào những người có khả năng chi trả hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng. Những lời quảng bá về quyền nghỉ dưỡng lâu dài, cơ hội đầu tư sinh lời, khả năng chuyển nhượng cho con cháu hay hưởng thụ cuộc sống tuổi già một cách đẳng cấp được thiết kế riêng để đánh trúng mong muốn chính đáng của người cao tuổi sau nhiều năm cống hiến.

Đáng chú ý hơn, nhiều người cao tuổi thường có nhu cầu được quan tâm, được giao lưu và tham gia các hoạt động cộng đồng. Nắm bắt đặc điểm này, các đối tượng tổ chức những buổi hội thảo kéo dài với sự chăm sóc tận tình, liên tục tạo ra cảm giác được tôn trọng và ưu ái. Trong môi trường đó, nạn nhân dễ bị cuốn theo bầu không khí hào hứng, những tràng vỗ tay, những câu chuyện thành công được dàn dựng sẵn và những lời khẳng định về lợi ích vượt trội của sản phẩm. Không ít người đã đưa ra quyết định ngay tại chỗ mà không có đủ thời gian nghiên cứu hợp đồng hoặc tham khảo ý kiến của người thân.

Ở góc độ sâu xa hơn, các đối tượng lừa đảo đã khai thác chính những nhu cầu rất đời thường và đáng trân trọng của người cao tuổi: mong muốn có một cuộc sống an nhàn, được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, được đi du lịch nhiều hơn và để lại những giá trị cho con cháu. Khi những mong muốn ấy bị biến thành công cụ để trục lợi, hậu quả không chỉ là thiệt hại về tài sản mà còn là sự tổn thương về tinh thần, niềm tin và cảm giác day dứt của nhiều người sau khi phát hiện mình bị lừa.

Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức pháp lý và xây dựng "lá chắn" thông tin cho người cao tuổi cần được xem là một nhiệm vụ quan trọng trong công tác phòng, chống các loại tội phạm lừa đảo hiện nay.

Xây dựng “lá chắn” thông tin cho người cao tuổi

Từ những vụ việc vừa bị cơ quan chức năng phanh phui, có thể thấy người cao tuổi đang trở thành một trong những nhóm đối tượng bị các loại tội phạm lừa đảo nhắm đến nhiều nhất.

Điều đáng lo ngại là các đối tượng không còn sử dụng những chiêu trò đơn giản mà ngày càng tinh vi, bài bản, thậm chí khoác lên mình vỏ bọc của những doanh nghiệp có trụ sở, nhân viên chuyên nghiệp và những chương trình được tổ chức công phu. Chính vì vậy, người cao tuổi cần nâng cao cảnh giác trước mọi lời mời gọi liên quan đến đầu tư, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe hay các chương trình ưu đãi có giá trị lớn.

Một nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ là không có khoản đầu tư nào chỉ toàn lợi ích mà không có rủi ro, cũng không có những ưu đãi quá hấp dẫn được trao miễn phí một cách dễ dàng. Trước bất kỳ lời mời ký kết hợp đồng hay chuyển tiền nào, người cao tuổi cần dành thời gian tìm hiểu kỹ thông tin về doanh nghiệp, đọc đầy đủ các điều khoản pháp lý và trao đổi với người thân hoặc những người có chuyên môn. Tuyệt đối không đưa ra quyết định tài chính lớn chỉ vì những lời hứa hẹn về lợi nhuận, những món quà tặng hấp dẫn hay áp lực phải ký ngay để được hưởng ưu đãi đặc biệt.

Trong bối cảnh xã hội đang bước vào thời kỳ già hóa dân số, bảo vệ người cao tuổi trước các hành vi lừa đảo không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của mỗi gia đình. Con cháu cần thường xuyên quan tâm, chia sẻ thông tin, giúp cha mẹ, ông bà nhận diện các thủ đoạn lừa đảo mới.

Bản thân người cao tuổi cũng cần chủ động cập nhật kiến thức, giữ tâm lý tỉnh táo trước những lời mời gọi "có cánh" và không ngần ngại tham khảo ý kiến người thân trước những quyết định liên quan đến tài sản. Một phút thận trọng có thể giúp tránh được những tổn thất tích góp của cả một đời người. Bởi với người cao tuổi, điều quý giá nhất không chỉ là tài sản vật chất, mà còn là sự bình yên, niềm tin và hạnh phúc trong những năm tháng tuổi già.

Để bảo vệ người cao tuổi trước những chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi, sự cảnh giác của bản thân mỗi người là cần thiết nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là cần có sự đồng hành của gia đình, cộng đồng xã hội và các cấp Hội Người cao tuổi. Trong nhiều trường hợp, nếu được con cháu chia sẻ thông tin, tư vấn trước khi đưa ra các quyết định liên quan đến tài sản hoặc ký kết hợp đồng có giá trị lớn, người cao tuổi hoàn toàn có thể tránh được những chiếc bẫy được giăng sẵn. Sự quan tâm, lắng nghe và kết nối thường xuyên giữa các thế hệ trong gia đình không chỉ giúp người cao tuổi có thêm điểm tựa tinh thần mà còn là "lá chắn" hiệu quả trước các thủ đoạn lừa đảo.

Bên cạnh đó, các cấp Hội Người cao tuổi cần tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa người cao tuổi với chính quyền, cơ quan chức năng và cộng đồng. Thông qua các buổi sinh hoạt, hội nghị, diễn đàn hay các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật, những phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới cần được cập nhật kịp thời đến hội viên. Việc trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện rủi ro, kỹ năng sử dụng công nghệ và tiếp cận thông tin chính thống sẽ giúp người cao tuổi chủ động hơn trong việc tự bảo vệ mình.

Về phía xã hội, cần xây dựng một môi trường an toàn hơn cho người cao tuổi thông qua việc tăng cường truyền thông cảnh báo, nâng cao hiệu quả giám sát các hoạt động kinh doanh có dấu hiệu bất minh và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng lòng tin của người cao tuổi để trục lợi. Khi gia đình quan tâm, tổ chức hội vào cuộc và xã hội chung tay bảo vệ, người cao tuổi sẽ không còn là "miếng mồi" mà các đối tượng lừa đảo dễ dàng nhắm tới. Đó cũng là cách để thể hiện sự tôn trọng, tri ân và chăm lo thiết thực đối với thế hệ đã dành cả cuộc đời cống hiến cho gia đình và đất nước.