Dị ứng thuốc là phản ứng bất thường của hệ miễn dịch với một hoặc nhiều thành phần có trong thuốc. Phản ứng dị ứng với thuốc thường bắt đầu trong vòng vài phút hoặc vài ngày sau khi bệnh nhân sử dụng thuốc.
Dị ứng thuốc không chỉ dừng lại ở các biểu hiện thông thường như nổi mề đay, ngứa, phù môi, mặt hay mi mắt,... thực tế đã có trường hợp bệnh nhân tử vong vì sốc phản vệ do dị ứng thuốc gây ra khi không được điều trị, cấp cứu kịp thời.
Mặc dù, ngành y tế đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ dị ứng thuốc ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí gây tử vong. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn chủ quan mua thuốc theo cảm tính hoặc mua theo đơn của người khác.
Theo bác sĩ Lê Duy Long, Phó trưởng khoa Hồi sức tích cực 1 - chống độc, Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa, phản vệ là một phản ứng dị ứng toàn thân tức thì, do cơ thể quá nhạy cảm với tác nhân gây dị ứng. Phản vệ có thể xuất hiện ngay từ vài giây, vài phút đến vài giờ sau khi cơ thể tiếp xúc với dị nguyên.
 |
| Người dân, nhất là người cao tuổi không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc gây tê/gây mê. Ảnh: BVĐK tỉnh Thanh Hóa. |
“Nguyên nhân gây phản vệ là tất cả các yếu tố khi tiếp xúc với cơ thể đều có thể là tác nhân gây phản vệ, trong đó thuốc là tác nhân thường gặp và hay gặp nhất là thuốc kháng sinh họ β-lactam, chống viêm giảm đau, chống co giật, cản quang, gây tê, gây mê”, bác sĩ Long cho hay.
Thống kê của khoa Hồi sức tích cực 1 - chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa cho thấy, trong vòng 8 tháng qua, khoa đã khám và điều trị cho 137 bệnh nhân bị dị ứng thuốc, tăng hơn chục bệnh nhân so với cùng kỳ.
Đáng chú ý, trong số các ca dị ứng thuốc điều trị tại khoa có không ít trường hợp dị ứng thuốc do thiếu hiểu biết. Hiện nay, vẫn còn tình trạng người dân tự ý mua thuốc theo cảm tính, mua thuốc theo đơn của người khác, thậm chí có trường hợp mua thuốc theo tra cứu thông tin trên mạng, dẫn đến việc “tự học, tự kê đơn, tự điều trị”, tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Mới đây, khoa Hồi sức tích cực 1 - chống độc, Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa đã tiếp nhận bệnh nhân Vũ Thị D. (ở xã Thành Long, tỉnh Thanh Hóa). Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nổi mẩn ngứa toàn thân, phù nề mi mắt, phù môi, khó thở nhanh, nghe phổi có nhiều ran co thắt hai bên. Nguyên nhân được xác định là do người bệnh đau răng, tự đi mua thuốc kháng sinh Cephalexin về uống, sau uống 15 phút thì bắt đầu xuất hiện triệu chứng như trên.
Đây không phải là trường hợp hiếm gặp về dị ứng thuốc được điều trị, cấp cứu tại khoa. Trong đó, có nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng dị ứng nghiêm trọng như thở nhanh, khò khè, tím tái, rối loạn nhịp thở, rối loạn ý thức, tuần hoàn, mạch nhanh nhỏ, tụt huyết áp. Nhờ được cấp cứu kịp thời, nhiều bệnh nhân đã vượt qua nguy hiểm và khỏe mạnh trở lại.
Để phòng ngừa dị ứng thuốc, bác sĩ Lê Duy Long khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, thuốc giảm đau, thuốc gây tê/gây mê và dùng thuốc theo đúng đơn của bác sĩ, không tăng liều hoặc phối hợp thêm thuốc khác khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.
Trong trường hợp khi tiêm/truyền thuốc lần đầu, nên theo dõi tại cơ sở y tế ít nhất 30 phút để phát hiện sớm phản ứng, nếu thấy dấu hiệu bất thường (ngứa, nổi mẩn đỏ, khó thở, chóng mặt), ngừng thuốc ngay và báo nhân viên y tế.
Sau khi dùng thuốc, người đã từng bị phản vệ do thuốc tuyệt đối không dùng lại loại thuốc đó hoặc thuốc cùng nhóm; thông báo tiền sử phản vệ trong tất cả lần khám bệnh sau này để bác sĩ lựa chọn thuốc thay thế an toàn.
