Công dụng của lá mơ lông và đinh lăng đối với sức khỏe

Hỏi: Tôi nghe nói lá mơ lông và đinh lăng cũng là những vị thuốc. Chúng có công dụng gì và cách dùng cụ thể như thế nào? Xin bác sĩ tư vấn cho.

Trả lời: Lá mơ lông, còn gọi là mơ tam thể, ngưu bì đống, mẫu cẩu đằng, ngũ hương đằng, thanh phong đằng, mao hồ lô..., tên khoa học là Peaderia scandens (Lour.), là một thứ cây leo mọc hoang hoặc được trồng làm hàng rào nhiều nơi trong nước ta. Lá cây mọc đối, hình trứng, hay mác dài, gốc lá tròn hay hình tim, cuống dài. Hoa tím nhạt, tràng hình ống mọc thành xim kép ở kẽ lá hoặc đầu cành. Quả hình cầu có đài tồn tại màu vàng nâu bang.

Nói đến lá mơ lông là người ta liên tưởng ngay đến thịt chó, nhiều nơi còn dùng lam rau sống ăn kèm với các loại rau khác. Tuy nhiên, mơ lông còn là một vị thuốc khá độc đáo. Theo dược học cổ truyền, lá mơ lông vị chua, tính bình, có công dụng trừ phong hoạt huyết, chỉ thống giải độc, tiêu thực đạo trệ, trừ thấp tiêu thũng; thường được dùng để chữa các chứng bệnh như phong thấp (đau khớp), phúc thống (đau bụng), lị tật (kiết lị), phù thũng, thực tích (đầy bụng, chậm tiêu), cam tích (trẻ em suy dinh dưỡng), can tì thũng đại (gan, lách to), trúng độc, thoát giang (sa trực tràng), bối ung (mụn nhọt mọc ở lưng), bach đới (khí hư), thương tổn do trật đả…

Các sách thuốc cổ như Cương mục thập di, Lí thị thảo bí, Bản thảo cầu nguyên, Thảo mộc tiện phương, Trọng sàng thảo dược…đều có bàn đến mơ lông với những phương thuốc khá độc đáo.

Để chữa kiết lị, dùng lá mơ lông 30 - 50g rửa sạch thái nhỏ, trộn với 1 quả trứng gà rồi bọc lá chuối đem nướng hoặc đặt vào chảo mà rán (không cho mỡ), ăn 2 lần trong ngày, 7 ngày là một liệu trình. Để chữa chứng phong thấp, cổ nhân khuyên nên dùng rễ hoặc dây mơ lông 30 - 50g sắc uống với một chút rượu. Để chữa chứng bối ung nên dùng 50g dây mơ lông tươi sắc uống, bên ngoài lấy lá giã nát đắp. Để chữa chứng cam tích trẻ em có thể dùng rễ mơ lông 15 - 20g hầm với dạ dày lợn 1 cái mà ăn. Để giải độc dùng rễ và dây mơ lông 100g, đậu xanh 30g sắc uống làm 3 lần, mỗi lần cách nhau 2 -3 giờ.

Trên lâm sàng, các nhà y học Trung Quốc đã nghiên cứu dùng mơ lông điều trị các chứng đau do viêm loét dạ dày, co thắt đường mật, chấn thương và đau sau phẫu thuật, chữa viêm da thần kinh, viêm tuỷ và dị ứng dạng nổi cục đạt kết quả khá tốt.

Đinh lăng, còn gọi là cây gỏi cá, nam dương lâm, tên khoa học là Panax fruticosum L., là cây được trồng phổ biến ở nước ta để làm cảnh. Cây có thân nhẵn không gai, thường cao từ 0,8 đến 1,5m. lá kép 3 lần xẻ lông chim, dài 20 đến 40cm. Lá chét có cuống gầy dài từ 3 đén 10cm, phiến lá chét có răng cưa không đều, lá mùi thơm. Hoa tự hình chuỳ ngắn 7 -18mm gồm nhiều tán, mang nhiều hoa nhỏ. Quả dẹt, dài 3 đến 4cm, dày 1mm có vòi tồn tại.

Theo kinh nghiệm dân gian, người ta thường dùng đinh lăng lá nhỏ dưới dạng thuốc sắc, rượu ngâm hoặc bột khô để chữa chứng ho, đau tức vú, tắc tia sữa, làm lợi sữa, chữa kiết lị, làm thuốc tăng lực cho các đô vật trong dịp hội hè. Đặc biệt, rượu và nước sắc rễ đinh lăng lá nhỏ ngày xưa thường được các lương y dùng để chữa chứng suy nhược cơ thể, làm thuốc bổ tăng lực nên danh y Hải Thượng Lãn Ông đã gọi cây đinh lăng lá nhỏ là “cây sâm của người nghèo”. Người Ấn Độ còn dùng đinh lăng lá nhỏ làm thuốc hạ sốt, làm săn da và niêm mạc. Để chữa sưng vú và làm thông tia sữa, cổ nhân thường dùng rễ đinh lăng 30 - 40g sắc với 500ml nước, cô còn 250 ml, uống nóng. Để chữa chứng sốt lâu ngày kèm theo ho, nhức đầu, đau tức ngực, tiểu tiện vàng, khát nước dùng rễ, cành, lá đinh lăng tươi 30g, lá hoặc vỏ chanh, vỏ quýt 10g, lá tre tươi 20g, rễ lá cành sài hồ 20g, cam thảo dây hoặc cam thảo đất 30g, chua me đất hoặc rau má tươi 30g, sắc với 750ml nước, cô còn 250ml, chia uống 2 -3 lần trong ngày. Để chữa mệt mỏi, biếng hoạt động dùng rễ đinh lăng phơi khô, thái mỏng 50g sắc uống trong ngày. Để chữa vết thương dùng lá đinh lăng tươi, rửa sạch giã nát đắp vào nơi bị bệnh

Nghiên cứu dược lí học hiện đại cho thấy, tác dụng của dịch chiết đinh lăng lá nhỏ có nhiều điểm tương tự sâm Triều Tiên. Bột rễ đinh lăng lá nhỏ có chứa 20 acid amin, vitamin nhóm B, các nguyên tố vi lượng, trong đó có một số acid amin mà cơ thể người không thể tổng hợp được. Về độc tính, người ta thấy đinh lăng lá nhỏ của ta ít độc hơn so với nhân sâm Triều Tiên và sâm Liên Xô (cũ) Eleutherococus. Kết quả nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy, nước sắc hoặc bột rễ đinh lăng lá nhỏ có tác dụng bồi bổ, tăng lực, khôi phục sức khoẻ khi cơ thể bị suy nhược, làm ăn ngon, ngủ tốt, tăng cân, làm nhịp tim sớm trở lại bình thường sau khi gắng sức. Vì vậy, người ta đã dùng các chế phẩm từ đinh lăng lá nhỏ cho các vận động viên khi thi đấu, bộ đội hành quân đường dài. Các chế phẩm này cũng được dùng cho các nhà du hành vũ trụ để làm tăng sức chịu đựng và thể lực, nâng cao hiệu quả luyện tập trong tư thế tĩnh đầu dốc ngược. Bởi vậy, các nhà nghiên cứu Nga gọi các chế phẩm này là “Thuốc sinh thích nghi” (Adaptogen) và đã được nước ta và Liên Xô (cũ) sử dụng trong chương trình vũ trụ Itercosmos.

BS Hoàng Khánh Toàn (Chủ nhiệm Khoa YHCT Bệnh viện Trung ương Quân đội 108)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Sau cắt bỏ khối u trực tràng nên điều trị như thế nào?

Sau cắt bỏ khối u trực tràng nên điều trị như thế nào?

Với đông nam dược từ ngàn xưa, khi khoa học công nghệ chưa phát triển các thầy thuốc đã phải điều trị cho nhiều bệnh nhân mắc ung thư, trong đó có ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, đông nam dược cho đến nay chưa đủ điều kiện để chứng minh, vì vậy đa số các ca ung thư chỉ tìm đến đông nam dược như một phương pháp hỗ trợ cuối cùng…
Điếc đột ngột: Không dễ xác định nguyên nhân

Điếc đột ngột: Không dễ xác định nguyên nhân

Theo nhiều nghiên cứu, điếc đột ngột có xu hướng xảy ra nhiều đối với người làm việc ở những nơi ồn ào, công việc căng thẳng. Ước lượng điếc đột ngột gia tăng hằng năm, có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở người lớn độ tuổi 40 và 50...
Phát hiện sớm thoái hóa điểm vàng ở người cao tuổi

Phát hiện sớm thoái hóa điểm vàng ở người cao tuổi

Thoái hóa điểm vàng là nguyên nhân hàng đầu gây mất thị lực. Thoái hóa điểm vàng khiến tầm nhìn bị hạn chế, mọi thứ xung quanh trở nên mờ nhạt, méo mó. Bệnh tuy không gây đau đớn nhưng khó hồi phục, ảnh hưởng đến hoạt động hằng ngày...
Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Sáng 13/6, tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh, tỉnh này đã ghi nhận thêm 11 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 tại Lộc Hà, Hương Sơn và TP Hà Tĩnh.
Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Này 9/6/2021, Tỉnh đoàn - Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Bình Phước phối hợp cùng Huyện ủy, UBND huyện Bù Gia Mập trao các phần quà trị giá hơn 100 triệu đồng vận động từ các doanh nghiệp để “tiếp sức” huyện Ô Răng, tỉnh Mondulkiri (Vương quốc Campuchia) trong mùa dịch Covid -19.

Tin khác

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 36)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 36)
Trong những kì trước chúng ta đã tìm hiểu về ba đường kinh dương ở chân (kinh túc dương minh vị, túc thái dương bàng quang và túc thiếu dương đởm và hai đường kinh âm ở chân: Túc thái âm tì, túc thiếu âm thận. Trong kì này sẽ cùng tìm hiểu về đường kinh âm ở còn lại ở chân là túc quyết âm can…

Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19

Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19
Với mong muốn được góp sức, sát cánh cùng ngành Y tế trong công tác phòng chống dịch Covid-19, ngày8/6, Bệnh viện FV đã trao tặng trang thiết bị và máy móc phục vụ Thường trực Ban chỉ đạo công tác chống dịch Covid-19 trị giá 1 tỉ đồng.

Tỉnh Bình Định: Bệnh Viện Đa khoa Hòa Bình khẳng định vị trí trong mọi hoàn cảnh

Tỉnh Bình Định: Bệnh Viện Đa khoa Hòa Bình khẳng định vị trí trong mọi hoàn cảnh
Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình đóng trên địa bàn TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định; chính thức đi vào hoạt động từ đầu năm 2002. Những năm đầu thành lập, bệnh viện gặp nhiều khó khăn thách thức, tưởng chừng không thể tiếp tục tồn tại và phát triển. Song với sự quan tâm của cấp trên; sự chỉ đạo quyết liệt của Sở Y tế và sự nỗ lực của cán bộ, nhân viên Bệnh viện; nhờ đó mà Bệnh viện đa khoa Hòa Bình tầng bước khởi sắc, phát triển; khám và điều trị cho người bệnh ở địa phương ngày một tốt hơn

Nhà máy trong KCN có ca dương tính COVID-19, tỉnh Bắc Ninh tăng tốc truy vết

Nhà máy trong KCN có ca dương tính COVID-19, tỉnh Bắc Ninh tăng tốc truy vết
Liên quan đến ca mắc COVID-19 tại nhà máy, công ty TNHH AAC Technologies Việt Nam (KCN Quế Võ), UBND tỉnh Bắc Ninh đã yêu cầu Sở Y tế chủ trì thực hiện truy vết, sàng lọc đối với F0, F1, F2; cách ly y tế theo quy định.

TP Hồ Chí Minh: Cập nhật hàng trăm điểm dịch tễ được khoanh vùng, cách ly

TP Hồ Chí Minh: Cập nhật hàng trăm điểm dịch tễ được khoanh vùng, cách ly
TP Hồ Chí Minh đã thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 15 và nâng cao một số biện pháp phòng dịch. Riêng quận Gò Vấp và phường Thạnh Lộc thuộc quận 12 áp dụng cách ly xã hội theo Chỉ thị 16. Đến nay, TP Hồ Chí Minh đã cập nhật 164 điểm dịch tễ khoanh vùng, cách ly, phong tỏa trên nhiều quận, huyện thuộc thành phố.

Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể

Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể
Một số loại thức ăn được xếp vào hàng "siêu thực phẩm" bởi hàm lượng giá trị dinh dưỡng cao mà chúng mang đến cho cơ thể con người. Tuy nhiên, khi người cao tuổi sử dụng các loại thực phẩm này cũng cần có chế độ ăn điều độ, không nên dùng quá nhiều trong khẩu phần ăn hàng ngày để tránh những tác dụng "ngược" cho sức khỏe.
Xem thêm
Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Hà Tĩnh: Ghi nhận thêm 11 ca dương tính với SARS-CoV-2

Sáng 13/6, tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh, tỉnh này đã ghi nhận thêm 11 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 tại Lộc Hà, Hương ...
Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Thanh niên Bình Phước ủng hộ, gắn kết cùng Campuchia phòng chống dịch Covid -19

Tỉnh Đoàn - Hội LHTN Việt Nam tỉnh Bình Phước phối hợp cùng Huyện ủy - UBND huyện Bù Gia Mập trao các phần quà trị giá hơn 100 triệu ...
Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19

Bệnh viện FV tặng trang thiết bị y tế trị giá 1 tỉ đồng cho công tác phòng chống dịch Covid - 19

Với mong muốn được góp sức, sát cánh cùng ngành Y tế trong công tác phòng chống dịch Covid-19, ngày 8.6.2021, Bệnh viện FV đã trao tặng trang thiết bị ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể

Cần lưu ý khi ăn 6 loại thực phẩm bổ dưỡng này để tránh gây hại cho cơ thể

Một số loại thức ăn được xếp vào hàng "siêu thực phẩm" bởi hàm lượng giá trị dinh dưỡng cao mà chúng mang đến cho cơ thể con người. Tuy ...
Mướp đắng và những lợi ích tuyệt vời đối với sức khỏe

Mướp đắng và những lợi ích tuyệt vời đối với sức khỏe

Bổ sung mướp đắng vào thực đơn ăn uống giúp giảm lượng Cholesterol, tăng cường miễn dịch, bổ gan... đây cũng là thực phẩm giàu chất xơ và Vitamin K ...
Lợi ích tuyệt vời của dưa chuột đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của dưa chuột đối với sức khỏe

Dưa chuột là loại quả quen thuộc ngày hè. Ăn dưa chuột thường xuyên là cách giúp giải nhiệt, thải độc, làm đẹp da và hỗ trợ giảm huyết áp ...
Phiên bản di động