Công dụng của chu sa, hùng hoàng, khinh phấn, thiên hoa phấn và hồng táo

Hỏi: Chu sa, hùng hoàng, khinh phấn, thiên hoa phấn và hồng táo là gì và có thể mua được ở đâu? 

Đáp: Chu sa (còn gọi là châu sa, đơn sa, xích đơn, quang minh sa, thần sa), tên khoa học là Cinnabaris, là một loại đá có màu đỏ trong thành phần chủ yếu là sunfua thủy ngân thiên nhiên. Y học cổ truyền coi chu sa là một vị thuốc vị ngọt, tính hơi hàn và có độc, vào được kinh tâm, có tác dụng trấn tĩnh, an thần, minh mục và giải độc, được dùng để chữa các chứng bệnh như tâm phiền bất an, mất ngủ, ngủ hay mê, kinh qúy, điên cuồng, kinh giản, trẻ em hay khóc đêm, mụn nhọt, thũng độc, họng sưng, miệng lở... Tuy nhiên, vì trong thành phần có HgS nên tuyệt đối không được dùng trực tiếp hoặc gián tiếp với lửa bởi khi đó chất HgS sẽ kết hợp với O2 tạo thành SO2 và Hg rất độc. Các y thư cổ đều nói chu sa phải dùng sống tuyệt đối, không dùng lửa vì có thể gây chết người và cũng không được dùng lâu và dùng nhiều vì có thể làm cho người thành si ngốc.

cong dung cua chu sa hung hoang khinh phan thien hoa phan va hong tao

Hùng hoàng (còn gọi là thạch hoàng, hùng tinh, hoàng kim thạch, hoàng thực thạch, hắc hoàng, thiên dương hoàng, kê quan thạch) tên khoa học là Realgar, là một loại khoáng vật được dùng để làm thuốc có thành phần chủ yếu là asen sunfua (asS), trong đó asen chiếm chừng 70,1%, sunfua 29,9%. Theo y thư cổ, hùng hoàng vị cay đắng, tính ấm, có độc, vào được hai kinh can và vị; có công dụng giải độc, sát trùng, táo thấp và trừ đàm; thường dùng để chữa các chứng ung nhọt, nha cam tẩu mã, hầu phong hầu tí, ghẻ, trùng tích, sốt rét, rắn độc cắn, tràng nhạc, trĩ viêm loét... Tuy nhiên, đây cũng là một vị thuốc có độc nên khi dùng phải hết sức thận trọng và phải được thầy thuốc có chuyên khoa chỉ định.

cong dung cua chu sa hung hoang khinh phan thien hoa phan va hong tao
Hùng hoàng

Khinh phấn (còn gọi là hồng phấn, cam phấn, thủy ngân phấn), tên khoa học là Calomelas, là một loại muối thủy ngân clorua (Hg2CL2) được chế bằng phương pháp thăng hoa. Vị thuốc này dược dùng cả trong Đông y và Tây y. Theo Đông y, khinh phấn vị cay, tính lạnh, có độc, vào được ba kinh can, thận và đại tràng; có công dụng trừ đàm, trục thủy, thông tiện (dùng trong), công độc, sát trùng, chống ngứa, làm sạch vết thương (dùng ngoài); thường được dùng để chữa các chứng kinh phong, đàm ủng suyễn nghịch, thủy thũng chướng mãn, đại tiểu tiện bất lợi, mụn nhọt, lở ngứa, trứng cá đỏ... Tây y coi khinh phấn là một vị thuốc trừ giun, lợi đại tiểu tiện và thông mật. Tuy nhiên, cả Tây y và Đông y đều xếp khinh phấn vào loại thuốc nguy hiểm.

Thiên hoa phấn (còn gọi là qua lâu căn, qua lâu phấn, thiên qua phấn, hoa phấn), tên khoa học là Radix Trichosanthis Kirilowii, là rễ phơi hay sấy khô của cây qua lâu. Theo y học cổ truyền, thiên hoa phấn vị ngọt hơi đắng, tính hơi hàn, vào được kinh phế và vị; có công dụng thanh nhiệt sinh tân, nhuận phế hóa đàm, tiêu thũng bài mủ; thường được dùng để chữa các chứng bệnh có sốt nóng, môi khô miệng khát, tiêu khát (đái đường), phế nhiệt táo khái, lở loét, thũng độc… Muốn có thiên hoa phấn, sau khi thu hoạch hạt qua lâu ít lâu (vào mùa Thu hay mùa Xuân) người ta đào rễ, rửa sạch đất cát, cạo bỏ vỏ ngoài, cắt thành từng đoạn ngắn, bổ dọc, phơi khô, rồi xông diêm sinh để bảo quản.

Hồng táo là tên gọi khác của đại táo, có tên khoa học là Ziziphus jujuba Mill. Trong y học cổ truyền, đại táo là một trong những vị thuốc hết sức thông dụng, có vị ngọt, tính ấm, có công dụng bổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần. Nghiên cứu dược lí học hiện đại cho thấy, đại táo có tác dụng cải thiện công năng miễn dịch, chống mệt mỏi, bảo vệ tế bào gan, hạ huyết áp, giảm ho, trừ đờm và chống ung thư.

Chu sa, hùng hoàng và khinh phấn có thể tìm mua ở các hiệu thuốc đông y lớn có giấy phép kinh doanh. Tuy nhiên, vì chúng là những vị thuốc có độc cho nên khi dùng phải hết sức thận trọng và nhất thiết phải được các thầy thuốc chuyên khoa chỉ định và hướng dẫn cụ thể.

BS Hoàng Khánh Toàn

(Chủ nhiệm Khoa YHCT
Bệnh viện Trung ương Quân đội 108)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

canh bao sua tiet trung semi skimmed less than 2 fat uht nhiem vi sinh vat

Cảnh báo sữa tiệt trùng Semi-Skimmed less than 2% fat UHT nhiễm vi sinh vật

Công ty Sainsbury's của Anh đang tiến hành thu hồi lô sản phẩm sữa tiệt trùng Semi-Skimmed less than 2% fat UHT milk, do nhiễm vi sinh vật gây hư hỏng và không đảm bảo an toàn để tiêu thụ.
suc khoe nao bo

Sức khỏe não bộ

Kì 18: Tai biến mạch máu não và những vấn đề cần biết (Tiếp theo và hết)
8 thuc pham giup danh tan chung tao bon hieu qua

 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần bổ sung những thực phẩm giàu chất xơ, kết hợp với vận động hợp lý...có thể đẩy lùi tình trạng khó chịu này.
nhung thoi quen xau hang ngay co the gay ton tho

Những thói quen xấu hàng ngày có thể gây tổn thọ

Lười vận động, ngồi quá lâu trước máy tính, ăn tối quá no hay nghiện thuốc lá… là những thói quen xấu uy hiếp đến tuổi thọ nhưng nhiều người đang mắc phải.
them 5 thuc pham co chua chat cam duoc cuc an toan thuc pham canh bao

Thêm 5 thực phẩm có chứa chất cấm được Cục An toàn thực phẩm cảnh báo

Mới đây, cơ quan Khoa học Y tế Singapore (HSA) thông tin về việc phát hiện các chất cấm trong 5 loại thực phẩm đang bán tại nước này. Ngay lập tức Cục An toàn thực phẩm đã rà soát trên thị trường Việt Nam, có kết quả là: Từ tháng 9/2014 đến nay, các sản phẩm trên chưa được cấp công bố tại Cục nhập khẩu vào Việt Nam.

Tin khác

Những cách trị táo bón đơn giản cho người cao tuổi

nhung cach tri tao bon don gian cho nguoi cao tuoi
Để trị táo bón, người cao tuổi cần uống đủ nước, tăng cường chất xơ, vận động hợp lý và tránh xa những loại đồ uống có cồn, caffeine...

Cục An toàn Thực phẩm: Quảng cáo Xoan Rico sai sự thật tại nhiều website

cuc an toan thuc pham quang cao xoan rico sai su that tai nhieu website
Thực phẩm Bảo vệ Sức khỏe Xoan Rico do Công ty TNHH RIPPLE Việt Nam công bố và chịu trách nhiệm có nội dung quảng cáo sai sự thật, lừa dối người tiêu dùng ở nhiều địa chỉ website.

 8 loại thức uống tốt cho người bệnh tiểu đường 1

8 loai thuc uong tot cho nguoi benh tieu duong
Nước ép mướp đắng, cà chua, bưởi hay trà lá xoài, hoa cúc… đều là những thức uống rất tốt cho người cao tuổi bị tiểu đường. 

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y
Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc lạnh chân… có thể đang “tố cáo” bạn đã bị tăng cholesterol máu.

Đình chỉ hoạt động phòng khám tư làm chết thai phụ ở Hà Nội

dinh chi hoat dong phong kham tu lam chet thai phu o ha noi
Cơ quan chức năng của Hà Nội đã thu hồi giấy phép và đình chỉ hoạt động của phòng khám tư gây chết thai phụ mang thai 15 tuần tuổi.

Cần phải có hội đồng y khoa độc lập, nhằm đánh giá khách quan nguyên nhân

can phai co hoi dong y khoa doc lap nham danh gia khach quan nguyen nhan
Bà Trương Thị Tuyết Nga, 55 tuổi, trú tại đường Đông Hưng Thuận, phường Đông Hưng Thuận, quận 12, TP Hồ Chí Minh vào khám, điều trị tại Bệnh viện Quốc tế chấn thương chỉnh hình Sài Gòn (Sài Gòn ITO) ngày 18/11/2019, được chẩn đoán viêm khớp Gout (gút) và cắt thuốc cho uống. Sau đó, bà Nga được người nhà đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Quân y 175, với chẩn đoán: Hội chứng Steven Johnson do dị ứng thuốc Allopurinol. Hiện bà Nga đã giữ được mạng sống, nhưng vẫn phải điều trị mắt với tiên liệu xấu. Gia đình nhiều lần làm việc với Bệnh viện Sài Gòn ITO, nhưng chưa đạt được thỏa thuận như ý muốn. Gia đình đã khởi kiện và đang được Tòa thụ lí giải quyết…   
Xem thêm
canh bao sua tiet trung semi skimmed less than 2 fat uht nhiem vi sinh vat

Cảnh báo sữa tiệt trùng Semi-Skimmed less than 2% fat UHT nhiễm vi sinh vật

Công ty Sainsbury's của Anh đang tiến hành thu hồi lô sản phẩm sữa tiệt trùng Semi-Skimmed less than 2% fat UHT milk, do nhiễm vi sinh vật gây hư hỏng ...
them 22 ca mac moi covid 19

Thêm 22 ca mắc mới COVID-19

 Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết đã ghi nhận 22 ca mắc mới COVID-19. Việt Nam hiện có 905 mắc COVID-19. Ban Chỉ đạo cũng ...
them 12 ca covid 19 o da nang va quang nam xuat vien co benh nhan 1 tuoi

Thêm 12 ca COVID-19 ở Đà Nẵng và Quảng Nam xuất viện, có bệnh nhân 1 tuổi

Ngày 13/8, Bộ Y tế công bố có thêm 12 người khỏi bệnh tại Đà Nẵng, Quảng Nam, đáng chú ý có một ca bệnh mới 1 tuổi.
8 thuc pham giup danh tan chung tao bon hieu qua

 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần ...
dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
nguoi cao tuoi bi tang huyet ap nen va khong nen an gi

Người cao tuổi bị tăng huyết áp nên và không nên ăn gì?

Người bị tăng huyết áp nên tăng cường rau xanh, trái cây mọng nước, ăn thịt ít mỡ, các loại hạt...tránh xa thực phẩm giàu năng lượng, nội tạng động ...
nhung thoi quen xau hang ngay co the gay ton tho

Những thói quen xấu hàng ngày có thể gây tổn thọ

Lười vận động, ngồi quá lâu trước máy tính, ăn tối quá no hay nghiện thuốc lá… là những thói quen xấu uy hiếp đến tuổi thọ nhưng nhiều người ...
nhung cach tri tao bon don gian cho nguoi cao tuoi

Những cách trị táo bón đơn giản cho người cao tuổi

Để trị táo bón, người cao tuổi cần uống đủ nước, tăng cường chất xơ, vận động hợp lý và tránh xa những loại đồ uống có cồn, caffeine...
8 loai thuc uong tot cho nguoi benh tieu duong

 8 loại thức uống tốt cho người bệnh tiểu đường 1

Nước ép mướp đắng, cà chua, bưởi hay trà lá xoài, hoa cúc… đều là những thức uống rất tốt cho người cao tuổi bị tiểu đường. 
Phiên bản di động