Qua trường hợp này, PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, Cơ sở Linh Đàm, người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, cảnh báo nhiều dấu hiệu “báo động đỏ” của bệnh lý cột sống mà người bệnh không nên chủ quan.
Từ cơn đau vai gáy tưởng “trúng gió”
Chị Mai Lệ Huyền (Hà Nội) cho biết, bản thân vốn thỉnh thoảng bị đau lưng nên khi thức dậy thấy đau cổ vai gáy, chị nghĩ đó chỉ là triệu chứng thông thường. Chị nhờ chồng đánh gió bằng trứng và bạc, cách mà trước đây mỗi khi đau mỏi thường giúp giảm triệu chứng.
Tuy nhiên, sau 2-3 lần đánh gió, cơn đau vẫn không thuyên giảm. Chị tiếp tục đến một số phòng khám y học cổ truyền gần nhà để bấm huyệt và châm cứu. Sau vài ngày điều trị, cơn đau không giảm mà còn tăng dần, lan từ vai xuống cánh tay.
Trong lúc lo lắng, chị thử tìm kiếm thông tin trên ChatGPT và được gợi ý có thể liên quan đến thoát vị đĩa đệm hoặc viêm cơ.Tuy nhiên, cơn đau tăng lên rõ rệt, chị gần như không thể xoay người hay ngồi dậy vì chỉ cần cử động nhẹ vùng cổ cũng gây đau dữ dội. Khi cơn đau trở nên không thể chịu nổi, chị được người thân đưa đi khám và chụp cộng hưởng từ. Kết quả cho thấy đĩa đệm cổ đã chèn vào tủy sống, nguy hiểm hơn nhiều so với việc chỉ chèn ép dây thần kinh.
Khi đến khám với PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến, chị được xác định đĩa đệm đã chèn ép tới 2/3 tủy sống, nguy cơ liệt rất cao nếu trì hoãn phẫu thuật. Sau khi cân nhắc, gia đình quyết định phẫu thuật ngay.
 |
| PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến thực hiện ca mổ. Ảnh: Bệnh viện cung cấp. |
Sau ca mổ, khi tỉnh lại, chị Huyền cho biết cảm giác đầu tiên là cơn đau cổ vai gáy biến mất hoàn toàn. Một tháng sau tái khám, chị mới được biết đĩa đệm đã vỡ thành nhiều mảnh, nếu không phẫu thuật gần như không có khả năng phục hồi.
Ca bệnh điển hình của thoát vị đĩa đệm cổ ở người trẻ
Theo PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến, đây là trường hợp khá điển hình của bệnh lý cột sống đang có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt ở những người làm việc văn phòng.
Qua thăm khám lâm sàng, các bác sĩ nhận thấy nhiều dấu hiệu đáng báo động. Trước hết là tình trạng đau liên tục suốt 24 giờ, không giảm dù đã áp dụng nhiều phương pháp điều trị. Đây là dấu hiệu cảnh báo quan trọng đối với các bệnh lý cột sống.
Bên cạnh đó, cổ bệnh nhân bị co cứng ở tư thế bảo vệ tủy, các nhóm cơ co liên tục khiến người bệnh không thể duỗi thẳng cổ hoặc thả lỏng cánh tay. Khi thực hiện các biện pháp thăm khám chuyên khoa, bệnh nhân xuất hiện dấu hiệu kích thích rễ thần kinh rõ rệt và yếu hai bàn tay.
“Ở vùng tủy cổ, tổn thương thần kinh có thể tiến triển rất nhanh. Khi đã liệt hoàn toàn thì việc can thiệp sẽ rất khó phục hồi. Vì vậy, đây được xem là tình trạng bán cấp cứu, cần phẫu thuật sớm”, PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến cho biết.
Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ ghi nhận khối thoát vị rất lớn, đĩa đệm đã vỡ thành nhiều mảnh. Việc can thiệp kịp thời giúp bệnh nhân phục hồi tốt sau mổ.
“Đại dịch ngồi” khiến bệnh cột sống trẻ hóa
Theo các chuyên gia, lối sống ít vận động là một trong những nguyên nhân chính khiến bệnh lý cột sống ngày càng phổ biến ở người trẻ.PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến cho biết tình trạng ngồi lâu trong công việc văn phòng được nhiều chuyên gia gọi là “đại dịch ngồi” của thời đại hiện nay. Ngồi quá lâu khiến áp lực lên cột sống tăng cao và làm gia tăng nguy cơ thoái hóa đĩa đệm.
Ngoài ra, nhiều yếu tố khác cũng góp phần thúc đẩy bệnh lý cột sống như thừa cân béo phì, ít vận động, chế độ ăn nhiều đường và thức ăn nhanh, căng thẳng, thiếu ngủ, hút thuốc lá và sử dụng rượu bia.
Theo bác sĩ, quá trình thoái hóa đĩa đệm thực tế đã bắt đầu từ khoảng tuổi 20, khi đĩa đệm dần mất nước. Khi đĩa đệm trở nên khô và giòn, những lực tác động trong sinh hoạt như cúi, xoay hoặc mang vác có thể khiến đĩa đệm rách hoặc vỡ, dẫn đến thoát vị.
Ở người béo phì, nguy cơ này càng cao do khối cơ hỗ trợ cột sống yếu trong khi khối lượng cơ thể lớn làm tăng tải cho cột sống.
Nguy cơ liệt nếu trì hoãn điều trị
Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng chèn ép tủy cổ kéo dài mà không được điều trị đúng cách, tổn thương thần kinh có thể trở thành mạn tính.
Người bệnh có thể xuất hiện các dạng đau thần kinh như đau buốt, đau rát hoặc cảm giác như kim châm. Theo thời gian, tình trạng yếu liệt tứ chi có thể tăng dần, kèm theo rối loạn cơ tròn, thậm chí mất kiểm soát đại tiểu tiện.
Trong nhiều trường hợp, chỉ cần một cú ngã nhẹ hoặc động tác gập cổ quá mức cũng có thể gây liệt đột ngột.
“Ngay cả khi phẫu thuật ở giai đoạn muộn, khả năng phục hồi cũng rất hạn chế. Vì vậy việc chẩn đoán sớm và can thiệp đúng thời điểm là yếu tố quyết định”, PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến nhấn mạnh.
AI chỉ nên là công cụ tham khảo
Hiện nay, nhiều người có xu hướng tìm kiếm thông tin sức khỏe thông qua các công cụ AI như ChatGPT trước khi đi khám. Theo PGS.TS Nguyễn Lê Bảo Tiến, AI có thể hỗ trợ tốt trong việc phân tích dữ liệu và dự đoán nguy cơ bệnh tật. Tuy nhiên, người bệnh thường không có đủ dữ liệu chuyên môn sâu cũng như khả năng kiểm chứng thông tin. Do đó, AI chỉ nên được xem là công cụ tham khảo, còn việc chẩn đoán và quyết định điều trị vẫn cần dựa vào thăm khám lâm sàng và đánh giá của bác sĩ chuyên khoa.
