Y tế 24/03/2026 17:38
Đáng chú ý, ngay cả những khối u rất nhỏ, chỉ dưới 1cm, cũng có nguy cơ ác tính cao. Các chuyên gia cảnh báo, nếu phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, nhiều trường hợp có thể được điều trị triệt căn, mở ra cơ hội sống lâu dài cho người bệnh. Ung thư phổi từ lâu được xem là “sát thủ thầm lặng” bởi bệnh thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Không ít trường hợp khi xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, ho kéo dài hay ho ra máu thì bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn.
Tuy nhiên, những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị hiện nay đang mở ra cơ hội mới cho người bệnh, đặc biệt khi bệnh được phát hiện từ rất sớm, ngay từ những “nốt mờ” nhỏ trên phổi.
 |
| TS.BS Ngô Gia Khánh thăm khám cho người bệnh đang điều trị tại Khoa Phẫu thuật lồng ngực và mạch máu |
Nhiều người vẫn cho rằng khi cơ thể chưa có biểu hiện bất thường thì phổi vẫn hoàn toàn khỏe mạnh. Thực tế lâm sàng cho thấy điều này không phải lúc nào cũng đúng.
TS.BS Ngô Gia Khánh, Trưởng Khoa Phẫu thuật lồng ngực, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, không ít trường hợp ung thư phổi được phát hiện hoàn toàn tình cờ khi người bệnh đi khám vì các vấn đề sức khỏe khác như tim mạch, thần kinh hay rối loạn chuyển hóa.
Qua các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại, bác sĩ phát hiện những “nốt mờ” rất nhỏ trên phổi - dấu hiệu có thể gợi ý tổn thương ác tính.
Theo thống kê lâm sàng, nhiều nốt phổi kích thước nhỏ lại tiềm ẩn nguy cơ ung thư đáng kể. Cụ thể: Nốt phổi kích thước dưới 3cm: gần 70% là ung thư. Nốt phổi dưới 1cm: tỷ lệ ác tính có thể lên tới 64,3%. Những con số này cho thấy quan điểm trước đây cho rằng chỉ cần theo dõi, chờ khối u phát triển lớn hơn mới can thiệp đã không còn phù hợp.
TS.BS Ngô Gia Khánh cho biết, với các tổn thương nghi ngờ ở giai đoạn sớm, việc phẫu thuật sớm có thể giúp điều trị triệt căn, thậm chí nhiều bệnh nhân không cần hóa trị bổ trợ sau đó. “Đây là thời điểm vàng để can thiệp. Nếu phát hiện muộn, người bệnh sẽ phải đối mặt với hành trình điều trị phức tạp và nhiều rủi ro hơn rất nhiều” TS. Khánh nhấn mạnh.
Cùng với sự phát triển của y học hiện đại, việc chẩn đoán và điều trị ung thư phổi ngày càng được cá thể hóa, dựa trên đặc điểm riêng của từng bệnh nhân.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, bệnh viện đang triển khai mô hình điều trị ung thư phổi dựa trên sự phối hợp giữa nhiều chuyên ngành khác nhau, kết hợp cùng các công nghệ mới.
Một trong những hướng tiếp cận đáng chú ý là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) “Make in Vietnam” trong phân tích hình ảnh y khoa, hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương nhỏ ở phổi.
Theo PGS. Phạm Cẩm Phương, trí tuệ nhân tạo có thể giúp bác sĩ nhận diện những tổn thương rất nhỏ trên phim chụp cắt lớp vi tính (CT), từ đó nâng cao khả năng phát hiện sớm bệnh.
Bên cạnh đó, việc hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) giữa các bác sĩ thuộc nhiều lĩnh vực như phẫu thuật lồng ngực, ung bướu, giải phẫu bệnh, chẩn đoán hình ảnh… giúp đưa ra chiến lược điều trị tối ưu cho từng bệnh nhân.“Chúng tôi không chỉ dừng lại ở phát hiện bệnh mà hướng tới điều trị cá thể hóa ngay từ đầu, dựa trên đặc điểm sinh học và di truyền của khối u ở mỗi bệnh nhân” PGS. Phạm Cẩm Phương cho biết.
Hiện nay, tại Bệnh viện Bạch Mai, hệ thống điều trị ung thư phổi được xây dựng theo chuỗi liên kết chặt chẽ giữa Trung tâm Giải phẫu bệnh, Khoa Phẫu thuật lồng ngực và Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu.
Các phác đồ điều trị quốc tế mới, trong đó có những phác đồ tiên tiến như FLAURA2, cũng được cập nhật và áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả điều trị, đặc biệt đối với các trường hợp ung thư phổi giai đoạn tiến triển.
Theo các chuyên gia, ung thư phổi ngày nay không còn đồng nghĩa với “án tử” như trước đây, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng.
Ung thư phổi thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài, vì vậy việc chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội điều trị hiệu quả nhất.
Theo TS.BS Ngô Gia Khánh, tầm soát ung thư phổi định kỳ đặc biệt cần thiết đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao.
Nhóm nguy cơ cao do hút thuốc lá được xem là đối tượng cần tầm soát sớm và thường xuyên. Những người trong nhóm này thường có đặc điểm: Từ 50 đến 80 tuổi; Đang hút thuốc hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm; Tiền sử hút thuốc từ 20 “gói-năm” trở lên.
Ngoài ra, những người có nguy cơ do môi trường và nghề nghiệp cũng cần được theo dõi sức khỏe phổi định kỳ. Đây là những người thường xuyên tiếp xúc với các chất độc hại như amiăng, radon, asen, crom, niken hoặc khí thải diesel trong thời gian dài.
Người từng xạ trị vùng ngực cũng nằm trong nhóm có nguy cơ cao phát triển ung thư phổi.
Bên cạnh đó, yếu tố bệnh lý và di truyền cũng đóng vai trò quan trọng. Những người có người thân mắc ung thư phổi hoặc mắc các bệnh phổi mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), xơ phổi hay có tiền sử lao phổi cần đặc biệt lưu ý.
Tại Việt Nam, một nhóm nguy cơ khác đang ngày càng được quan tâm là phụ nữ không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động hoặc sống, làm việc trong môi trường ô nhiễm không khí, nhiều khói bụi.
 |
| Tầm soát ung thư phổi là hoạt động nên được tiến hành định kỳ |
Các chuyên gia nhấn mạnh, một “nốt mờ” nhỏ trên phổi không phải lúc nào cũng là ung thư, nhưng cũng không nên xem nhẹ.
Việc phát hiện sớm các tổn thương bất thường thông qua tầm soát định kỳ có thể giúp bác sĩ đánh giá chính xác nguy cơ và đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Trong nhiều trường hợp, khi được phát hiện ở giai đoạn rất sớm, khối u có thể được loại bỏ hoàn toàn bằng phẫu thuật, giúp người bệnh tránh được những phương pháp điều trị nặng nề hơn như hóa trị hay xạ trị.
Các chuyên gia khuyến cáo, người dân, đặc biệt là những người thuộc nhóm nguy cơ, nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, không nên đợi đến khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng rõ ràng mới đi khám.
Một lần tầm soát sớm hôm nay có thể giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường ngay từ giai đoạn đầu, qua đó mở ra cơ hội điều trị hiệu quả và kéo dài cuộc sống khỏe mạnh cho người bệnh.
