Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Ở các kì trước chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào, Tiểu trường đối với sức khỏe của một người, cũng như so sánh với Tim và màng ngoài tim trong Y học hiện đại. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu về công năng của phủ Tam tiêu - có quan hệ biểu lí với tạng Tâm bào…
A. Công năng tạng Tâm với sức khỏe con người

10. Chức năng sinh lí phủ Tam tiêu

10.2. Phân biệt bộ vị của Tam tiêu và công năng của mỗi bộ vị

c. Hạ tiêu

Trong Thiên Dinh vệ, sách Linh khu có viết: “Hạ Tiêu như ngòi rãnh”. Sách Trương thị loại kinh viết “Ngòi rãnh là chỗ chảy nước ra” ý nói Hạ tiêu chủ việc xuất chứ không chủ nạp. Cho nên chức năng chủ yếu của hạ tiêu là thấm thủy dịch xuống dưới, gạn lọc ra thanh - trọc và bài tiết ra ngoài qua đại tiểu tiện ở tiền âm và hậu âm.

Như vậy, hoạt động của Tam tiêu có thể tóm tắt lại như sau:

Tam tiêu là con đường vận hành nước (thông điều đường nước) trong cơ thể: Khi ăn uống vào, đồ ăn thức uống được đưa xuống Vị, Vị là bể chứa và làm chín nhừ. Từ Vị các vật chất ở dạng gọi là nước sẽ thấm vào và tản theo màng mỡ nhờ vào sự tuyên bổ của Phế khí. Nước từ màng mỡ sẽ thấm xuống Bàng quang, phần nước ở trong Tiểu trường cũng phát tán theo con đường của hạ tiêu vào Bàng quang khi nó chưa hóa khí.

Tam tiêu là con đường hóa khí hay chủ trì các khí của Tam tiêu: Thủy dịch từ khi vào cơ thể thông qua con đường ăn uống, để có thể đến bất cứ tạng phủ nào giúp cho hoạt động đều cần phải có quá trình khí hóa để tạo ra dạng vật chất cho Tạng phủ đó, kể cả khi thấm vào màng mỡ, hoặc từ Tiểu trường đi ra đều bị hỏa chưng cất hóa thành khí. Còn phần nước chưa hóa khí được nhập vào Bàng quang.

Phía dưới đáy Bàng quang là khí hải cũng có tên là huyết thất. Từ huyết thất này sẽ bắt đầu quá trình khí hóa ở Bàng quang, nước bốc lên thành khí, còn phần nước không hóa được sẽ được thải ra ngoài gọi là nước tiểu. Khí được hóa này sẽ bốc lên theo con đường của Tam tiêu, đi lên đến hung cách, yết hầu, đây chính là con đường hô (thở ra ngoài). Phần khí theo màng mỡ ra ngoài đến tứ chi sẽ theo con đường cơ nhục, xuất ra ở bì mao, đó chính là Vệ khí bảo vệ bề mặt ngoài của cơ thể.

Như vậy ta biết rằng sự liên hệ giữa các tạng phủ với nhau do con đường của Tam tiêu. Gốc của Tam tiêu phát ra từ Thận hệ tức Mệnh môn. Phần trên của Tam tiêu quy kết ở Tâm bào lạc, Tam tiêu bao gồm cả lục phủ ngũ tạng, 12 kinh mạch, có những công dụng là hô hấp, hấp thụ thức ăn uống đã được tiêu hóa, bài tiết, hóa sinh khí huyết nên mới nói Tam tiêu có quan hệ với công năng khí hóa của toàn bộ cơ thể.

10.3. Mối quan hệ của Tam tiêu với các tạng phủ khác

Tam Tiêu thuộc kinh Thủ Thiếu dương trong 12 kinh: Khởi đầu từ chót ngón tay nhẫn phía ngón út lên dọc theo phía ngoài cổ tay, đi lên khuỷu tay, dọc phía ngoài cánh tay lên vai ra sau giao với kinh mạch Túc Thiếu dương, đi tiếp vào hõm vai, tỏa ra ở chiên trung liên lạc với Tâm bào xuống cách mô rồi đến Tam tiêu.

Quan hệ giữa Tam tiêu và Tâm bào là mối quan hệ biểu lí. Tâm bào là ngoại vệ bao bọc Tâm nhưng được coi là 1 tạng. Tam tiêu là Phủ. Quan hệ giữa Tâm bào và Tam tiêu là quan hệ giữa tạng và phủ.

Hơn thế nữa, Tam tiêu còn là bộ phận bảo vệ ở ngoài Tạng Phủ, trong khi Tâm bào lạc là bộ phận bảo vệ ở ngoài cho Tâm, cũng như hai lần thành của cửa nhà vua. Cho nên cả Tam tiêu và Tâm bào đều thuộc dương và đều gọi là tướng hỏa. Vì thế Tam bào và Tam tiêu về công dụng là biểu lí thông nhau, phối hợp chặt chẽ với nhau.

Mời quý độc giả đón đọc kì 8 với nội dung tiếp theo của: “Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền”. Chuyên mục được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt - Phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền Sao Đại Việt - Sàn thương mại điện tử: alosuckhoe.vn - Thành viên Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam.

Địa chỉ: Số 18 Nguyễn Đổng Chi, phường Cầu Diễn, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội.

Điện thoại: 0243.207.26.26 - Di động: 084.777.6863.

www.facebook.com/toasangtroiyeuthuong; www.saodaiviet.vn; Email: saodaiviet.vn@gmail.com; Youtube: Sao Đại Việt

Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 7) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 7)

Ở các kì trước chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào, Tiểu trường đối với sức khỏe của một ...

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 6) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 6)

Ở các kì trước, chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào đối với sức khỏe của con người, cũng ...

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Theo lời khuyên từ bác sĩ, để đảm bảo sức khỏe trong những ngày rét đậm, rét hại người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài và luôn đảm bảo cơ thể được giữ ấm. Đặc biệt, cần duy trì chế độ vệ sinh họng, vệ sinh môi trường sạch sẽ, tránh bụi bặm trong nhà.
Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị cảnh báo để người dân cảnh giác nguy cơ cháy nổ, bỏng lửa, điện giật do sưởi ấm bằng điện và nhiễm độc khí than đốt do sưởi ấm bằng bếp than, củi trong nhà kín. Đối với cơ sở khám, chữa bệnh đảm bảo các điều kiện phòng, chống rét cho người bệnh...
Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 15)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 15)

Trong kì trước chúng ta đã cùng tìm hiểu về công năng của các tạng Tì và phủ Vị trong y học cổ truyền. Trong kì này chúng ta sẽ cùng so sánh sự giống và khác nhau giữa tạng Tì trong y học cổ truyền và tuyến Tụy trong y học hiện đại…
39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

Bệnh nhân được đưa vào bệnh viện cấp cứu đã ở trong tình trạng hôn mê sâu, chảy máu não ồ ạt. Bác sĩ không thể làm gì được, gia đình đành xin cho bệnh nhân về.
Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Ngoài bị phạt tiển, Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang còn bị đình chỉ hoạt động 4,5 tháng do có nhiều hành vi vi phạm.

Tin khác

Đề phòng cứng khớp khi trở trời

Đề phòng cứng khớp khi trở trời
Cứng khớp là triệu chứng của nhiều bệnh lí xương khớp, đặc biệt cứng khớp tái phát thường xảy ra khi chuyển mùa. Bị cứng khớp là hiện tượng các khớp vận động khó khăn, người bệnh khó thực hiện các động tác như co duỗi khớp gối, gấp duỗi khớp bàn tay, ngón tay, cúi người, xoay cổ,...

Dưỡng sinh ẩm thực mùa Xuân

Dưỡng sinh ẩm thực mùa Xuân
Phép dưỡng sinh nói chung và dưỡng sinh ẩm thực nói riêng là một trong những di sản quý giá của y học cổ truyền phương Đông.

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét
Để phòng tránh các bệnh về đường hô hấp cho trẻ nhỏ ngày giá rét, các bậc cha mẹ nên vệ sinh mũi, họng hàng ngày cho bé, giữ ấm mỗi khi ra ngoài và chú trọng đến chế độ dinh dưỡng hàng ngày...

Thu hồi thuốc tiêm B-COMEN do Công ty Dược trung ương Mediplantex nhập khẩu

Thu hồi thuốc tiêm B-COMEN do Công ty Dược trung ương Mediplantex nhập khẩu
Thuốc tiêm B-COMEN (số lô 190811; ngày sản xuất: 11/8/2019; hạn dùng: 10/8/2022) do Công ty cổ phần Dược trung ương Mediplantex nhập khẩu bị thu hồi do không đạt tiêu chuẩn chất lượng về chỉ tiêu định lượng Vitamin B1, B6, B5 theo tiêu chuẩn cơ sở.

Điều trị chứng cảm lạnh bằng... thực phẩm!

Điều trị chứng cảm lạnh  bằng... thực phẩm!
Một số loại thực phẩm thông dụng có tác dụng rất tốt trong việc phòng ngừa và điều trị căn bệnh cảm lạnh...

Vị thuốc từ cây hoa hướng dương

Vị thuốc từ cây hoa hướng dương
Hoa hướng dương, tên khoa học là Helianthus annuus L., dân gian còn gọi là hướng nhật quỳ hoa, văn cúc, tây phan liên, nghênh dương hoa, vọng nhật liên, thái dương hoa, triều dương hoa…, là một loại hoa đẹp, có đặc điểm là luôn luôn hướng về phía mặt trời mà khoe sắc, nên vì thế mà gọi là hướng dương hoa.
Xem thêm
Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Trời rét, nhiều người cao tuổi nhập viện trong tình trạng suy hô hấp

Theo lời khuyên từ bác sĩ, để đảm bảo sức khỏe trong những ngày rét đậm, rét hại người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài và luôn đảm bảo ...
Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Đảm bảo các điều kiện phòng chống rét cho người bệnh trong ngày rét đậm, rét hại

Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị cảnh báo để người dân cảnh giác nguy cơ cháy nổ, bỏng lửa, điện giật do sưởi ấm bằng điện và nhiễm ...
Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Phạt 85 triệu đồng, đình chỉ hoạt động đối với Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang

Ngoài bị phạt tiển, Công ty TNHH Đào tạo và dạy nghề Sang Sang còn bị đình chỉ hoạt động 4,5 tháng do có nhiều hành vi vi phạm.
Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét

Gia tăng người già nhập viện cấp cứu vì giá rét

Khoa Cấp cứu và Đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương có 100 giường thì đều đã kín, nhiều trường hợp nặng phải thở máy. Nhiệt độ giảm sâu ...
Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ

Chuyên đề "Những điều cần biết về bệnh đột quỵ" Bài 3: Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người bệnh sau đột quỵ

Người cao tuổi là đối tượng có nguy cơ mắc bệnh đột quỵ rất cao, tỉ lệ tử vong gây ra lớn. Mặc dù người bệnh may mắn thoát khỏi ...
Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ

Chuyên đề “Những điều cần biết về bệnh đột quỵ” Bài 2: Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử trí khi bị đột quỵ

Đột quỵ (hay tai biến mạch máu não) hiện là một trong số những căn bệnh có tỉ lệ tử vong cao nhất ở nước ta, chỉ đứng thứ ba ...
39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

39 tuổi đã bị đột quỵ não, người đàn ông Hưng Yên không thể qua khỏi

Bệnh nhân được đưa vào bệnh viện cấp cứu đã ở trong tình trạng hôn mê sâu, chảy máu não ồ ạt. Bác sĩ không thể làm gì được, gia ...
Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Cách chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ ngày giá rét

Để phòng tránh các bệnh về đường hô hấp cho trẻ nhỏ ngày giá rét, các bậc cha mẹ nên vệ sinh mũi, họng hàng ngày cho bé, giữ ấm ...
Hút thuốc lá trong nhà hàng, quán cà phê sẽ bị phạt tới 500.000 đồng

Hút thuốc lá trong nhà hàng, quán cà phê sẽ bị phạt tới 500.000 đồng

Bộ Y tế vừa đưa ra dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá. Theo đó tại một số địa điểm ...
Phiên bản di động