Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 6)

Ở các kì trước, chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào đối với sức khỏe của con người, cũng như so sánh chúng với Tim và màng ngoài tim trong Y học hiện đại. Kì này, cùng tìm hiểu về công năng của phủ Tiểu trường – có quan hệ biểu lí với tạng Tâm và xem Tiểu trường trong Y học cổ truyền có gì giống và khác với ruột non trong Y học hiện đại…

A. Công năng tạng Tâm với sức khỏe con người

9. Phủ Tiểu trường

9.1. Chức năng sinh lí phủ Tiểu trường

Tiểu trường tiếp nối với Vị ở phía trên thông qua U môn, tiếp nối với Đại trường ở phía dưới thông qua Lan môn.

Phủ Tiểu trường có quan hệ biểu lí với tạng Tâm. Đó là mối quan hệ giữa cái sáng rực rỡ và cái nóng, thuộc dương. Vì vậy, Tâm và Tiểu trường rất sợ nhiệt. Mối quan hệ này biểu hiện như Tâm nhiệt sẽ ảnh hưởng Tiểu trường gây tiểu đỏ…

“Thiên Bản thần sách Linh khu” viết: “Tâm hợp với Tiểu trường”. Hợp tức là quan hệ lẫn nhau, hoạt động giữa 2 tạng phụ ảnh hưởng lên nhau. Như nguyên nhân của lưỡi đỏ và nứt đều là do Tâm hỏa vượng (Tâm khai khiếu ra lưỡi), nhưng chứng lưỡi đỏ mà nứt thường kèm theo cả những chứng tiểu tiện đỏ và ít, thậm chí tiểu tiện ra huyết, điều này phù hợp với câu “Tâm chủ huyết hợp với Tiểu trường, nếu Tâm nhiệt huyết kết lại ở Tiểu trường thì tiểu tiện ra huyết” trong sách “Sào thị bệnh nguyên”.

Phủ Tiểu trường giữ chức năng phân thanh trọc: Tiểu trường tiếp nhận đồ ăn uống đã được làm chín nhừ ở Vị. Chất tinh vi của thức ăn chín nhừ này được Tì khí hóa thành chất tinh để đưa đến ngũ tạng lục phủ giúp các tạng phủ hoạt động. Còn lại chất thủy dịch của cặn bã sẽ được đưa đến Bàng quang. Chất trọc của cặn bã sẽ được đưa xuống Đại trường và bài tiết ra ngoài để hoàn thành chức năng “hóa vật” của nó.

Điều này cho thấy Tiểu trường có công năng phân thanh trọc làm cho thủy dịch và cặn bã được phân chia ra rõ ràng. Vì vậy, nếu công năng Tiểu trường không được kiện toàn thì sẽ ảnh hưởng đến cả đại tiện và tiểu tiện. Thế nên chứng đi lỏng mà thủy cốc không phân biệt được và tiểu tiện ra nhiều hay ít, đậm hay nhạt đều có quan hệ với Tiểu trường.

Phủ Tiểu trường giúp dẫn hỏa của Tâm giao xuống đến Thận và bàng quang: Tiểu trường ngoài nhiệm vụ đưa trọc dịch xuống Bàng quang, còn nhiệm vụ đưa Hỏa của Tâm xuống Thận và Bàng quang, giúp khí hóa trọc dịch chứa ở Bàng quang trước khi tiểu tiện ra ngoài.

Phần khí được hóa này sẽ chia ra, đi theo hai con đường:

Một là sẽ bốc theo con đường của Tam tiêu lên đến hung cách yết hầu… Đây là con đường hô hấp, thở ra ngoài.

Hai là thâm nhập ra ngoài cơ biểu tứ chi xuất ra ở bì mao. Đó cũng chính là vệ khí bảo vệ mặt ngoài của thân thể. Đây là con đường mà Bàng quang và Tiểu trường đóng vai hóa khí để bảo vệ bên ngoài và được gọi chung là Thái dương kinh.

Vùng cơ thể do kinh Thái dương Tiểu trường chi phối bao gồm: Vùng bờ ngoài ngón út bàn tay, cẳng tay, cánh tay, vai, quanh bả vai; Tâm; phủ Tiểu trường, cổ, góc hàm, đuôi mắt, phía trong tai, mũi và đầu mắt.

Do khu vực chi phối và quan hệ này mà khi có bệnh ở Thái dương Tiểu trường sẽ có các triệu chứng như đau họng, sưng dưới góc hàm, cứng cổ, ù tai, mắt sưng, đau nhức cằm, vai, cánh tay…

9.2. So sánh phủ Tiểu trường với ruột non

Ruột non có chiều dài khoảng 5 - 9m, trung bình là 6,5m, đây là đoạn dài nhất của ống tiêu hóa. Ruột non đi từ môn vị của dạ dày đến góc tá - hỗng tràng nối với ruột già. Ruột non được chia thành ba phần là tá tràng, hỗng tràng và hồi tràng.

Niêm mạc ruột non có nhiều nếp gấp hình van, trên bề mặt niêm mạc được bao phủ bằng nhung mao. Mỗi mm2 niêm mạc ruột non có khoảng 20-40 nhung mao. Mỗi nhung mao là một chỗ lồi lên hình ngón tay, được bao phủ bởi một lớp tế bào biểu mô hình cột. Bờ tự do của các tế bào biểu mô của nhung mao lại chia thành những vi lông mao nên làm tăng diện tích hấp thu của ruột non lên đến 250-300m2. Trong mỗi nhung mao có một mạng lưới mao mạch và mạch bạch huyết.

Nhờ diện tích hấp thu lớn cùng với cấu trúc đặc biệt của lớp niêm mạc mà ruột non là nơi diễn ra sự tiêu hóa và hấp thu thức ăn chính của cơ thể.

Thức ăn được nhào trộn với dịch tụy, dịch mật và dịch ruột. Các kiểu vận động của thành ruột hỗ trợ cho quá trình tiêu hóa gồm có: Vận động lắc lư, co bóp phân đoạn, co bóp nhu động, vận động của nhung mao.

Dưới sự tác động của các men tiêu hóa, các thành phần của thức ăn là protein, lipid, glucid được tiêu hóa thành những sản phẩm cuối cùng có thể hấp thu được là các acid amin, monosaccarid, acid béo và các glycerol. Các chất dinh dưỡng được hấp thu qua thành ruột, theo các đường tĩnh mạch về gan, sau đó theo tĩnh mạch chủ dưới về tim để đi nuôi dưỡng cơ thể.

Lượng dịch được hấp thu hằng ngày khoảng 8-9 lít bao gồm dịch tiêu hóa và dịch của thức ăn, khoảng 7,5 lít được hấp thu ở ruột non, còn lại xuống ruột già.

Như vậy, phủ Tiểu trường trong Y học cổ truyền và ruột non trong Y học hiện đại có vai trò gần giống nhau trong việc tiêu hóa, hấp thu các chất dinh dưỡng để nuôi dưỡng cơ thể, dịch sẽ được chuyển xuống bàng quang đưa ra ngoài qua đường tiểu tiện, còn chất cặn bã được đưa xuống Đại trường hoặc ruột già để tạo thành phân đưa ra ngoài cơ thể.

Điểm khác biệt đó là ngoài chức năng trên, phủ Tiểu trường còn có vai trò dẫn hỏa của tạng Tâm xuống dưới Thận và Bàng quang để khí hóa dịch ở Bàng quang. Chính vì vậy sự hoạt động của Tiểu trường có ảnh hưởng đến tiểu tiện. (Còn tiếp)

Mời quý độc giả đón đọc kì 7 với nội dung tiếp theo của: “Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền”. Chuyên mục được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt - Phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền Sao Đại Việt - Sàn thương mại điện tử: alosuckhoe.vn - Thành viên Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam.

Địa chỉ: Số 18 Nguyễn Đổng Chi, phường Cầu Diễn, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội.

Điện thoại: 0243.207.26.26 - Di động: 084.777.6863.

www.facebook.com/toasangtroiyeuthuong; www.saodaiviet.vn; Email: saodaiviet.vn@gmail.com; Youtube: Sao Đại Việt

Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 5) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 5)

Các kì trước, chúng ta đã tìm hiểu về tạng Tâm và Tâm bào lạc trong Y học cổ truyền. Nhiều người cho rằng tạng ...

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 4) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 4)

Ở kì trước, chúng tôi đã giới thiệu hai công năng chính của tạng Tâm đối với sức khỏe con người. Trong kì này chúng ...

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Dịch HIV có xu hướng giảm, nhưng mỗi năm nước ta vẫn phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV và 2.800 người tử vong...
Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Với hành vi không bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất trong quá trình hoạt động, đồng thời cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh vượt quá phạm vi chuyên môn... Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt 136,7 triệu đồng.
Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Ngày 26/11, tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, diễn ra lễ bế giảng và trao chứng chỉ Đào tạo y khoa liên tục (continuing medical education - CME) cho 110 Các bác sĩ, kỹ thuật viên hoàn thành khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ.
Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày hội Sữa học đường với sự tham gia của hơn 500 thầy cô giáo, phụ huynh và các em học sinh. Đây là một hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình Sữa học đường giai đoạn 2018 – 2021 do tỉnh Vĩnh Long triển khai.
Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Ở các kì trước chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào, Tiểu trường đối với sức khỏe của một người, cũng như so sánh với Tim và màng ngoài tim trong Y học hiện đại. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu về công năng của phủ Tam tiêu - có quan hệ biểu lí với tạng Tâm bào…

Tin khác

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe
Duy trì thói quen uống trà hoa cúc giúp cải thiện giấc ngủ, tăng cường hệ miễn dịch, kiểm soát lượng đường trong máu, nhất là bệnh nhân tiểu đường...

TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm thế giới có tới khoảng 17 triệu trường hợp đột quỵ với khoảng 6 triệu ca tử vong và thêm 5 triệu người sống sót nhưng phải chịu các di chứng tàn tật trong thời gian dài, thậm chí vĩnh viễn; tạo một gánh nặng không hề nhỏ về trách nhiệm chăm sóc cho gia đình, người thân, đội ngũ y tế và xã hội.

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo
Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Viên dưỡng khớp X3 đang vi phạm nội dung quảng cáo tại một số website.

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19
Chiều 25/11, Bộ Y tế công bố thêm 5 ca nhiễm Covid-19, đều là người nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm lên 1321.

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác
Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã tổ chức buổi lễ ra mắt các thành viên, đồng thời ký kết hợp tác chiến lược với các đối tác là các chủ Spa, các chủ doanh nghiệp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng để nhân rộng mô hình Spa Trị Liệu Việt – một mô mình Spa theo hướng trị liệu bằng day bấm các huyệt đạo theo phương pháp y học cổ truyền.

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?
Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội đã tạm đình chỉ kíp trực ngày 22/11 để làm rõ nguyên nhân liên quan đến bệnh nhi C.H.K.A (15 tháng tuổi) tử vong khi điều trị viêm phế quản tại đây.
Xem thêm
Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Dịch HIV có xu hướng giảm, nhưng mỗi năm nước ta vẫn phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV và 2.800 người tử vong...
Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Với hành vi không bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất trong quá trình hoạt động, đồng thời cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh vượt ...
Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Ngày 26/11, tại Bệnh viện Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh, diễn ra lễ bế giảng và trao chứng chỉ Đào tạo y khoa liên tục cho 110 ...
Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ - một bệnh lý hết sức nguy hiểm đối với người cao tuổi. Đặc biệt, bệnh có chiều hướng ...
Ăn gì tăng trí nhớ?

Ăn gì tăng trí nhớ?

Có một khả năng ghi nhớ tốt là ước vọng của mọi người, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên và những người lao động trí óc.
Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày ...
Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP.Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã ...
Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Tại Hà Giang, vùng đất cực Bắc của đất nước, vẫn còn đó những mái trường xa xôi nơi núi non hiểm trở và những hoàn cảnh trẻ em khó ...
Phiên bản di động