Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 4)

Ở kì trước, chúng tôi đã giới thiệu hai công năng chính của tạng Tâm đối với sức khỏe con người. Trong kì này chúng tôi sẽ trình bày về những công năng còn lại của tạng Tâm và mối quan hệ của tạng Tâm với các bộ phận khác trong cơ thể con người…

A. Công năng tạng Tâm với sức khỏe con người

3. Tâm là Quân Hỏa:

Sức sống con người nhờ Tâm khí và Tâm huyết tưới nhuần đến mọi chỗ, không nơi nào trên cơ thể không được hưởng sự ấm nóng ấy. Ngũ tạng lục phủ nhờ vào sự nóng ấm ấy mà phát sinh, phát triển. Hỏa của Tâm là Quân Hỏa, trong khi đó Hỏa của Tâm bào, Tam tiêu của Thận đều là Tướng hỏa, những thứ hỏa này nhằm bổ sung và hỗ trợ cho quân hỏa.

4. Tâm khai khiếu ra lưỡi:

Lưỡi và tạng Tâm có quan hệ mật thiết với nhau. Tạng Tâm biểu hiện ra lưỡi, hay nói cách khác lưỡi nói lên tình trạng của Tâm:

Lưỡi cử động linh hoạt là Tâm khí tốt.

Lưỡi bị lệch vẹo, nói năng ngọng nghịu là Tâm thần bệnh.

Chót lưỡi thuộc Tâm:

Chót lưỡi có màu hồng, nhuận là Tâm huyết đủ.

Chót lưỡi có màu đỏ là tâm huyết nhiệt.

Chót lưỡi có màu nhợt nhạt là Tâm huyết hư.

Chót lưỡi có màu tím là Tâm huyết ứ.

5. Các vùng trên cơ thể có liên quan đến tạng Tâm

Do đường kinh Tâm (kinh Thủ thiếu âm Tâm) có đi qua hoành cách mô, Tiểu trường, Phế, cổ họng, thực quản, mắt nên trong bệnh lí của tạng Tâm thường xuất hiện những triệu chứng có liên quan đến các vùng cơ thể kể trên.

Quan hệ giữa Tâm với Tiểu trường là quan hệ giữa Biểu và Lí, giữa Tạng và Phủ. Thông qua sự liên hệ của kinh mạch mà Tạng Tâm và Phủ Tiểu trường có quan hệ lẫn nhau.

Quan hệ giữa Tâm và Phế là mối quan hệ về vị trí và công năng hoạt động:

Về vị trí cơ thể: Cả tạng Tâm và tạng Phế cùng nằm ở thượng tiêu, bệnh lí của tạng này sẽ ảnh hưởng đến tạng kia và ngược lại.

Về công năng hoạt động: Tâm chủ huyết và Phế chủ khí. Khí và huyết là 2 dạng vật chất cơ bản cho hoạt động tạng Phủ và cơ thể.

Ngoài ra theo quy luật ngũ hành tương sinh, tương khắc thì Tâm hỏa khắc Phế kim.

Tạng Tâm và tạng Tì có mối quan hệ tương sinh: Tâm hỏa sinh Tì thổ. Ngoài ra, Tâm chủ huyết, mà huyết là tinh hoa của thủy cốc được khí hóa ở Tỳ, Tì giữ huyết đi trong lòng mạch.

Tạng Tâm và tạng Thận có mối quan hệ tương khắc. Theo thuyết ngũ hành, tạng Tâm thuộc hành hỏa, còn tạng Thận thuộc hành thủy mà thủy khắc hỏa cho nên Thận thủy khắc Tâm hỏa. Ngoài ra tạng Tâm ứng với quẻ Li, tạng Thận ứng với quẻ Khảm. Hai quẻ này chồng lên nhau thành quẻ Thái, ý nghĩa là thủy hỏa kí tế. Tâm hỏa và Thận thủy giao hòa nhau tạo quân bình cho cơ thể.

Tâm có Tâm bào lạc là ngoại vệ của Tâm, bảo vệ tạng Tâm đồng thời chấp hành mệnh lệnh của Tâm.

6. Tâm bào lạc

Cơ thể chúng ta có ngũ Tạng nhưng lại có đến lục Phủ. Như vậy trong mối quan hệ biểu lí giữa tạng và phủ chưa được cân đối, cần phải có thêm một tạng nữa. Do tạng Tâm có chức năng quân chủ, là vị vua (tối quan trọng) nên nó cần phải có sự bao bọc, bảo vệ bên ngoài. Vai trò này được thực hiện bởi Tâm bào. Tâm bào lạc được coi là một tạng, thuộc tướng hỏa, vì Tâm bào là thần sứ của Tâm. Tâm bào là màng bao bọc của Tâm, còn được gọi là Thủ Tâm chủ, vì nó được ví như cánh tay của Tâm, thay mặt tạng Tâm (vua) mà hành sự.

Chức năng sinh lí của tạng Tâm bào đó là bảo vệ tạng Tâm đồng thời chấp hành mệnh lệnh của Tâm.

Tâm bào là tổ chức ngoại vệ của Tâm: Tâm bào bao bọc tạng Tâm để bảo vệ cho Tâm, ngăn cản không cho tà khí xâm nhập vào Tâm. Tà khí xâm nhập vào cơ thể, nói chung sẽ đi từ ngoài vào trong, từ biểu vào lí. Nên chức năng chính của Tâm bào là bảo vệ cho Tâm.

Trong thiên Tà khách sách Linh Khu nói: “Tâm là vị đại chủ của Ngũ tạng lục phủ, ngoại tà không thể lọt vào được, nếu lọt vào được thì Tâm thương, Tâm bị thương thì Thần đi mất, Thần mất thì chết, cho nên mọi thứ tà khí vào đều ở Tâm bào”. Điều đó đã nói rõ Tâm bào lạc có tác dụng bảo vệ tạng Tâm, không cho ngoại tà xâm nhập vào tạng Tâm.

Những vùng cơ thể có liên quan đến Tâm bào:

Do đường kinh của Tâm bào (kinh Thủ quyết âm Tâm bào) có đi qua các vùng sau: Vùng ngực, sườn, hõm nách, dọc bờ trong cánh tay giữa 2 kinh Tâm, Phế và xuống cơ hoành và bụng liên lạc ba tầng Thượng, Trung, Hạ của Tam tiêu, nên trong bệnh lí Tâm bào có xuất hiện những triệu chứng có liên quan đến vùng cơ thể nêu trên.

Tâm bào lạc và Tam tiêu có quan hệ biểu lí về tạng phủ và trên đường kinh.

Tâm chủ quân hỏa mà Tâm bào lại là Tướng Hỏa, cho nên trên lâm sàng các triệu chứng bệnh hay cùng xuất hiện và hay được phối hợp để chữa bệnh.

Mời quý độc giả đón đọc kì 5 với nội dung tiếp theo của: “Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền”. Chuyên mục được sự đồng hành của Công ty CP truyền thông chăm sóc sức khỏe Sao Đại Việt - Phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền Sao Đại Việt - Thành viên Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam. Địa chỉ: Số 18 Nguyễn Đổng Chi, phường Cầu Diễn, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội.

Điện thoại: 0243.207.26.26 - Di động: 084.777.6863.

www.facebook.com/toasangtroiyeuthuong

www.saodaiviet.vn

Email: saodaiviet.vn@gmail.com

Youtube: Sao Đại Việt

Mọi ý kiến về bài viết, xin quý vị vui lòng liên lạc với địa chỉ trên.

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 3) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 3)
Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền  (Kì 2) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 2)
Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 1) Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 1)
BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Cách ly 235 người, phong tỏa các địa điểm liên quan 2 ca mắc Covid-19 mới

Cách ly 235 người, phong tỏa các địa điểm liên quan 2 ca mắc Covid-19 mới

Liên quan đến 2 ca nhiễm COVID-19 tại TP Hồ Chí Minh, tối 30/11, Sở Y tế TP thông tin, các cơ quan chức năng đã lấy mẫu xét nghiệm, cách ly 235 người, trong đó có 157 người cách ly tập trung và 72 người cách ly tại nhà; đồng thời phong tỏa các địa điểm mà 2 bệnh nhân này từng lui tới.
Bệnh viện Quân Y 175, TP Hồ Chí Minh giữ lại chân cho nạn nhân bị chém đứt nghiêm trọng

Bệnh viện Quân Y 175, TP Hồ Chí Minh giữ lại chân cho nạn nhân bị chém đứt nghiêm trọng

Chiều 30/11, Bệnh viện Quân y 175 TP. Hồ Chí Minh, thông tin về một ca bệnh bị chém lìa chân nghiêm trọng. Cẳng chân trái bị đứt ⅓, hai xương cẳng chân gãy hở. Bệnh nhân ông là L.V.Đ (50 tuổi, trú tại huyện Phú Riềng, tỉnh Bình Phước).
Cảnh báo: MSM sẽ là nguy cơ chính của dịch HIV/AIDS ở nước ta

Cảnh báo: MSM sẽ là nguy cơ chính của dịch HIV/AIDS ở nước ta

Trong khi tỷ lệ lây nhiễm HIV trong nhóm tiêm chích ma túy giảm thì lại gia tăng lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục, đặc biệt trong nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM). Đây là nhóm đang được cảnh báo là một trong những nhóm nguy cơ chính của dịch HIV tại Việt Nam hiện nay.
Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết

Nhiều bà mẹ, nhất là những bà mẹ có con đầu lòng thường lúng túng nên có những xử trí không đúng khi con bị sốt xuất huyết.
Ba loại trà giúp giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh

Ba loại trà giúp giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh

Nhâm nhi một tách trà gừng, trà hoa cúc hoặc trà bà bạc hà mỗi ngày sẽ đem lại nhiều lợi ích sức khỏe, tăng cường hệ miễn dịch, và giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh.

Tin khác

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV
Dịch HIV có xu hướng giảm, nhưng mỗi năm nước ta vẫn phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV và 2.800 người tử vong...

Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng
Với hành vi không bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất trong quá trình hoạt động, đồng thời cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh vượt quá phạm vi chuyên môn... Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt 136,7 triệu đồng.

Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ
Ngày 26/11, tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, diễn ra lễ bế giảng và trao chứng chỉ Đào tạo y khoa liên tục (continuing medical education - CME) cho 110 Các bác sĩ, kỹ thuật viên hoàn thành khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ.

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long
Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày hội Sữa học đường với sự tham gia của hơn 500 thầy cô giáo, phụ huynh và các em học sinh. Đây là một hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình Sữa học đường giai đoạn 2018 – 2021 do tỉnh Vĩnh Long triển khai.

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)
Ở các kì trước chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào, Tiểu trường đối với sức khỏe của một người, cũng như so sánh với Tim và màng ngoài tim trong Y học hiện đại. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu về công năng của phủ Tam tiêu - có quan hệ biểu lí với tạng Tâm bào…

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe
Duy trì thói quen uống trà hoa cúc giúp cải thiện giấc ngủ, tăng cường hệ miễn dịch, kiểm soát lượng đường trong máu, nhất là bệnh nhân tiểu đường...
Xem thêm
Cách ly 235 người, phong tỏa các địa điểm liên quan 2 ca mắc Covid-19 mới

Cách ly 235 người, phong tỏa các địa điểm liên quan 2 ca mắc Covid-19 mới

Liên quan đến 2 ca nhiễm COVID-19 tại TP Hồ Chí Minh, tối 30/11, Sở Y tế TP thông tin, các cơ quan chức năng đã lấy mẫu xét nghiệm, ...
Cảnh báo: MSM sẽ là nguy cơ chính của dịch HIV/AIDS ở nước ta

Cảnh báo: MSM sẽ là nguy cơ chính của dịch HIV/AIDS ở nước ta

Trong khi tỷ lệ lây nhiễm HIV trong nhóm tiêm chích ma túy giảm thì lại gia tăng lây nhiễm HIV qua quan hệ tình dục, đặc biệt trong nhóm ...
Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết

Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết

Nhiều bà mẹ, nhất là những bà mẹ có con đầu lòng thường lúng túng nên có những xử trí không đúng khi con bị sốt xuất huyết.
Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ - một bệnh lý hết sức nguy hiểm đối với người cao tuổi. Đặc biệt, bệnh có chiều hướng ...
Ăn gì tăng trí nhớ?

Ăn gì tăng trí nhớ?

Có một khả năng ghi nhớ tốt là ước vọng của mọi người, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên và những người lao động trí óc.
Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
Ba loại trà giúp giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh

Ba loại trà giúp giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh

Nhâm nhi một tách trà gừng, trà hoa cúc hoặc trà bà bạc hà mỗi ngày sẽ đem lại nhiều lợi ích sức khỏe, tăng cường hệ miễn dịch, và ...
Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày ...
Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP.Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã ...
Phiên bản di động