Chuyện về vị tiến sĩ đầu tiên ở đất mỏ

Quảng Ninh - một vùng đất cổ, là địa bàn cư trú của người Việt. Trong thời kì phong kiến, nơi đây đã sản sinh nhiều nhân vật kiệt xuất, lừng lẫy. Trong đó phải kể đến tiến sĩ Vũ Phi Hổ người làng Dư Xá, huyện Hoành Bồ, phủ Hải Đông (nay là thôn Tân Tiến, xã Lê Lợi, TP Hạ Long)…

Dư Xá khi xưa được truyền tụng là ngôi làng đẹp bởi vị trí "địa linh", phong cảnh hữu tình, lòng người thuần hậu. Chính mảnh đất tươi đẹp này đã sản sinh ra một con người tài, đức vẹn toàn là ông Vũ Phi Hổ.

Tương truyền: Thời Lê, cuối làng Dư Xá có một túp lều nhỏ, nơi tá túc của một thiếu phụ nghèo với đứa con mồ côi cha. Cuộc sống của hai mẹ con vô cùng khó khăn, vất vả. Song, người con rất chăm chỉ, hiếu lễ với mẹ, rất ham học và học rất giỏi. Với tư chất thông minh hơn người. Khi đỗ đạt vinh danh bảng vàng, nhưng ông không quên nơi quê nghèo đã một thời nuôi dưỡng ông trưởng thành. Thời Lê Trung Hưng, ông được triều đình giao chức Phó đô Ngự sử và là một vị quan thanh liêm, chính trực; được triều đình đương thời và triều sau tôn vinh.

Chuyện về vị tiến sĩ đầu tiên ở đất mỏ
Đền thờ tiến sĩ Vũ Phi Hổ, thành phố Hạ Long

Sách “Thiên Nam lịch triều liệt huyện đăng khoa bị khảo” thời nhà Nguyễn, hiện lưu giữ ở Viện Hán Nôm có ghi: Ở tỉnh Quảng Yên có một người đỗ tiến sĩ triều Lê. Ông là Vũ Phi Hổ, người xã Dư Xá, huyện Hoành Bồ, phủ Hải Đông, đỗ đồng tiến sĩ khoa Tân Mùi, năm Hồng Thuận thứ 3 đời vua Lê Tương Dực (1511). Ông làm quan đến chức Phó đô Ngự sử. Còn sách “Lịch đại đăng khoa lục” cùng thời nhà Nguyễn, hiện lưu giữ ở Viện Hán Nôm ghi: Vũ Phi Hổ, người xã Dư Xá, huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Yên. Ông đỗ quan Tam phẩm triều Lê (Lê Trung Hưng) qua đời, được dân địa phương thành kính tôn làm Thành hoàng làng, lập đền thờ tại nơi người phát tích”.

Trong quãng đời làm quan của mình, Vũ Phi Hổ không chỉ có nhiều công lao trong việc giúp triều đình cải tổ bộ máy, trấn hưng nền văn học của đất nước. Mà ông còn có công rất lớn trong việc giúp Nhân dân phát triển nghề trồng trọt và chăn nuôi ven biển. Sau khi về nghỉ, Vũ Phi Hổ còn dạy Nhân dân trong làng nghề đan lưới. Chẳng thế mà vùng quê của ông phát triển hơn các làng quê khác.

Khi ông mất, ghi nhớ, cảm phục tài năng, đạo đức, công lao của ông, dân làng Dư Xá, Hoành Bồ đã lập đền thờ và tôn ông làm Thành hoàng nơi này. Trải qua sự khắc nghiệt của thời gian và những biến cố thăng trầm của lịch sử, ngôi đền đã bị hư hỏng toàn bộ. Nhân dân trong vùng đã xây một gian thờ nhỏ trên nền móng di tích cũ của ngôi đền để duy trì chân hương thờ cúng vào những dịp lễ, tết, ngày Rằm, mùng Một. Những năm trước Cách mạng Tháng Tám, rồi kháng chiến chống Pháp, ngôi đền thờ Vũ Phi Hổ còn là nơi liên lạc, hội họp của cán bộ, nơi đưa tiễn thanh niên lên đường tòng quân đánh giặc.

Năm 2015, ngôi đền thờ Vũ Phi Hổ được tôn tạo lại theo kiểu chữ đinh, hồi bít đốc, hai tầng mái, rộng 223,6m, cao 8,72m, trên thửa đất rộng trên 10.000m2. Hiện nay, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, văn bia số 11, ghi danh Vũ Phi Hổ đỗ tiến sĩ và có nhiều công trạng với đất nước.

Trân trọng gìn giữ vốn văn hóa truyền thống, nhân lên niềm tự hào về lịch sử quê hương, ghi nhớ công đức của tiền nhân, hằng năm đúng dịp ngày giỗ của ông 15/3 âm lịch, dân làng Dư Xá (nay là thôn Tân Tiến) lại tổ chức tế, lễ ghi nhớ công ơn và tài năng đức độ của ông để cho con cháu học tập và tự hào về truyền thống hiếu học của cha ông.

Bài và ảnh Vĩ Đức

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Người cao tuổi góp phần  phát triển văn hóa bền vững n

Người cao tuổi góp phần phát triển văn hóa bền vững n

Ngày 2/6/2021, làm việc với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu: “Phải dựa trên nền tảng văn hóa, truyền thống của chính chúng ta thì mới có thể phát triển bền vững, lâu dài”. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, trong đó có NCT...
Thực hiện các chuẩn mực văn hóa gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh

Thực hiện các chuẩn mực văn hóa gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh

Gia đình là tế bào, là nền tảng của xã hội được chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh khẳng định khi bàn về vai trò của gia đình đối với sự phát triển của xã hội.
Cầu nối đến những giá trị truyền thống

Cầu nối đến những giá trị truyền thống

Trong hành trình mưu sinh đầy gian khó trên núi rừng hùng vĩ, đồng bào Thái ở vùng cao Tây Bắc đã sáng tạo ra những câu hát ru mang đậm tính nhân văn. Mỗi lời ru đều chất chứa và gửi gắm trong đó triết lí giáo dục...
Ngày ấy, Người ra đi

Ngày ấy, Người ra đi

Nhà thơ Chế Lan Viên đã khơi dậy những giây phút thiêng liêng khi chàng trai xứ Nghệ rời bến Nhà Rồng cho đến lúc Người trở về với Tổ quốc thân yêu, trong những vần thơ, mà mỗi chúng ta không khỏi bồi hồi xúc động mỗi khi đọc lại.
Những lưu ý với "bàn chân" của xe ôtô trong những ngày nắng nóng

Những lưu ý với "bàn chân" của xe ôtô trong những ngày nắng nóng

Nhiệt độ có ảnh hưởng rất lớn đến lốp xe, khi nhiệt độ tăng, đồng nghĩa với áp suất không khí trong lốp xe cũng tăng.

Tin khác

Chiều dài cơ sở, thông số quyết định sự rộng rãi của xe ôtô

Chiều dài cơ sở, thông số quyết định sự rộng rãi của xe ôtô
Chiều dài cơ sở của ô tô là khoảng cách giữa tâm bánh xe trục trước với tâm bánh xe trục sau. Ở mỗi phân hạng thì chiều dài cơ sở của các mẫu xe là không giống nhau. Điều này phụ thuộc vào thiết kế của từng hãng, mục đích sử dụng, đối tượng khách hàng mà nhà sản xuất muốn hướng tới.

Những vật dụng tuyệt đối không để trong xe khi đỗ ôtô ngoài trời nắng

Những vật dụng tuyệt đối không để trong xe khi đỗ ôtô ngoài trời nắng
Thời tiết miền Bắc đang như "chảo lửa" khi nhiệt độ ngoài trời thường xuyên ở mức 40 độ C, khi đó nếu đỗ xe ngoài trời nắng, nhiệt độ trong xe sẽ lên tới trên 60 độ C hoặc cao hơn.

Văn học trong thời đại công nghệ 4.0

Văn học trong thời đại công nghệ 4.0
Thời đại công nghệ 4.0 đã và đang tạo môi trường mới cho sự tồn tại và phát triển của tác phẩm văn chương. Trong dòng chảy hối hả của đời sống xã hội, chúng ta luôn cần sự tiếp nhận văn học đúng hướng, đúng mục đích trên cơ sở những tác động tích cực mà công nghệ thông tin đem lại…

Vài suy nghĩ về Luật Phòng, chống thuốc lá hiện nay

Vài suy nghĩ về Luật Phòng, chống thuốc lá hiện nay
Theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), số người tử vong vì thuốc lá ngày càng gia tăng nhanh chóng. Số người chết vì hút thuốc lá còn hơn cả đại dịch Covid-19 - một bệnh dịch viêm dường hô hấp đang hoành hành trên toàn thế giới hiện nay,

Có dùng được nước máy thay nước làm mát ô tô?

Có dùng được nước máy thay nước làm mát ô tô?
Theo các chuyên gia về ô tô, nếu dùng nước máy thay nước làm mát chuyên dụng sẽ khiến máy xe ô tô bị oxy hoá, hệ thống làm mát bị đóng cặn.
Xem thêm
Phiên bản di động