Dù đã mười năm làm công nhân may tại Công ty CP Dệt may 29-3, chị Phương (tên đã thay đổi) vẫn xin nghỉ, đi làm tạp vụ cho một nhà hàng trên đường Võ Nguyên Giáp, quận Sơn Trà. Lương tạp vụ mỗi tháng 3,3 triệu đồng/ca từ 6 giờ sáng đến 2 giờ chiều. Nếu làm tăng thêm ca hai, lương sẽ tăng: “Ở nhà hàng này có hai người làm, nếu một người nghỉ mệt, người còn lại sẽ tăng ca. Tiền công được lấy từ người này trả cho người kia”, chị Phương cho biết.
Nhưng lí do nào khiến chị Phương “nhảy việc” thụt lùi như vậy? So với lương ngành may, tối thiểu cũng bốn triệu đồng/tháng, ngoài ra còn có tiền thưởng ngày lễ, tết, tiền tăng ca, lương tháng 13… Khi nói đến những khoản này, chị Phương bật lên: “Ối trời”! Phản ứng bột phát với công việc chị gắn bó 10 năm nặng nề đến vậy?. Chị Phương giải thích, nếu trong ca mình bị mắc lỗi, sẽ bị phạt 200 nghìn đồng. “Một người mắc lỗi, quản lí sẽ quát mắng rất to ngay trong xưởng, cả xưởng phải nghe”. Như vậy, với cách hành xử trên, công nhân có những tổn thương tinh thần riêng, khó nói cùng ai. Với chị Phương, sinh ra lớn lên tại TP Đà Nẵng, không bị sức ép tiền thuê nhà. Nhưng, nhiều người ở tỉnh, thành khác về đây làm công nhân, luôn chịu áp lực thu nhập, để chi cho các khoản thuê nhà, sinh hoạt. Nếu có con còn chịu thêm sức ép gửi con nhà trẻ, đưa đón sáng chiều.
Đời sống công nhân khó khăn
Tuy là TP du lịch, nhiều cảnh quan đẹp, nhưng ngày nghỉ trong tuần, ít thấy tầng lớp công nhân ở Đà Nẵng đưa con đến các công viên, hoặc tổ chức ăn uống ven biển hay bờ sông như ở Bình Dương, TP Hồ Chí Minh. Nguyên do, thu nhập mỗi tháng của một công nhân may ở Đà Nẵng chỉ khoảng 4,3- 4,5 triệu đồng. Thu nhập thấp nên họ sống khép kín. Cùng ngành nghề, nữ công nhân may tại TP Hồ Chí Minh đạt từ 7-9 triệu đồng sau hai tháng thử việc. Công nhân có thâm niên từ mười năm trở lên đạt từ 12-13 triệu đồng/ tháng. Với câu chuyện phạt tiền do lỗi may, chị Trương Thị Vinh - công nhân công ty may Việt Tiến (TP Hồ Chí Minh) cho biết, bị nhắc nhở đến lần thứ ba mới bị lập biên bản, không kí vẫn bị trừ trong lương, số tiền là 700 nghìn đồng.
Làm sai, làm lỗi, đương nhiên phải khắc phục sản phẩm của mình. Liên - một công nhân kể: “Hết ca, tôi phải ở lại xưởng làm bù giờ, làm lại số sản phẩm bị lỗi. Làm xong lúc 6h30 tối, đợi đến bảy giờ vẫn chưa thấy kĩ thuật xuống nghiệm thu. Đợi chờ lâu quá, vì con nhỏ phải lo đón, tôi về, sáng hôm sau bị chửi ầm ĩ”. Còn Diệu - quê Quảng Bình, gửi hai con nhỏ cho bà ngoại ở nhà, mỗi tháng gửi về quê ba triệu đồng chia sẻ: “Tương tác giữa các gia đình, kinh nghiệm nuôi con không có. Không có buổi sinh hoạt, gặp gỡ trò chuyện, giao lưu trong anh chị em công nhân hay nhóm nữ công nhân. Nên khi vợ chồng giận dỗi, con cái ốm đau… người lao động rất bế tắc…”.
Công nhân đi làm ca cả ngày, tối về, lại là dân thuê nhà trọ, không được tham gia sinh hoạt với cộng đồng sở tại nên có rất nhiều hạn chế. Nhiều công nhân nữ ở các tỉnh về Đà Nẵng, sau một thời gian họ lập gia đình với công nhân khác. Việc trông con, đi chợ, nấu ăn, giặt giũ... khiến nhiều nữ công nhân không có đủ thời gian cho mình. Lao động trong ngành may mặc lâu năm, nhiều công nhân mắc bệnh khô mắt, bọng mắt, phù chân, đau lưng….
Đời sống của nhiều cặp vợ chồng, con cái công nhân hầu như ít được doanh nghiệp quan tâm. Con công nhân không gửi về quê thì gửi trong những nhà trẻ tự phát trong cộng đồng dân cư, theo đó, nhiều vụ bạo hành trẻ đã xảy ra khiến công nhân hoảng sợ, nhiều công nhân nữ bỏ việc sau khi kết hôn, có con.
Mức lương công nhân còn quá “bèo” chưa theo kịp cuộc sống, doanh nghiệp chưa thay đổi cách đối xử với người lao động thì việc không tuyển đủ công nhân, thiếu người làm tại các doanh nghiệp may mặc là đương nhiên.
Ninh Nguyễn
