Chống lãng phí là nhiệm vụ cấp bách

Vừa qua, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 27-CT/TW về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí” nhằm quán triệt Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, tạo sự chuyển biến tích cực; khắc phục tồn tại, hạn chế, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn…

Tư tưởng Hồ Chí Minh về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Theo quan điểm của Đảng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí theo hướng lấy tiết kiệm là mục tiêu, chống lãng phí là nhiệm vụ, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, khả thi; tập trung xác định rõ trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, tập thể, cá nhân là người đứng đầu, quy định cụ thể hành vi dẫn đến lãng phí nguồn lực của Nhân dân, của đất nước.

Theo Tư tưởng Hồ Chí Minh, tham ô, lãng phí, quan liêu là giặc “nội xâm”, là kẻ thù của Nhân dân. Để thực hành tiết kiệm, chống lãng phí thì “Đồng chí ta phải học lấy bốn đức cách mạng: Cần, kiệm, liêm, chính”. “Cần, kiệm phải là đức tính đầu tiên của người cách mạng, đối lập với nó là lãng phí”. Theo Người, “lãng phí là một căn bệnh, là tội lỗi với Đảng, với Nhà nước và Nhân dân”, bởi nó gây ra rất nhiều tác hại trước mắt và hậu quả lâu dài. Người viết: “Tham ô, lãng phí, và bệnh quan liêu là kẻ thù của Nhân dân, của bộ đội và của Chính phủ… Nó là kẻ thù khá nguy hiểm vì nó không mang gươm, mang súng mà nó nằm trong các tổ chức của ta, để làm hỏng mọi việc của ta”.

Gần 8 thập kỉ trước, Tư tưởng Hồ Chí Minh đã soi sáng dẫn đường, Người không chỉ thực hành nêu gương mà còn rất quyết liệt chống tham ô, lãng phí. Điển hình là khi cả nước dốc mọi nguồn lực cho kháng chiến chống thực dân Pháp, trong Quân đội xảy ra vụ án tham nhũng, tiêu cực, gây lãng phí lớn, ăn chặn tiêu chuẩn của bộ đội, sau “một đêm trắng”, Người kí lệnh án tử hình Đại tá Trần Dụ Châu, Cục trưởng cục Quân nhu Tổng cục Cung cấp (nay là Tổng cục Hầu cần Quân đội Nhân dân Việt Nam) về tội tham ô, lãng phí, tha hoá về đạo đức, lối sống…

Nền kinh tế đang trong quá trình phát triển, thu nhập trung bình thấp nhưng lãng phí nguồn lực rất lớn

Từ nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, tự cung tự cấp, bị bao vây cấm vận, không sản xuất đủ lương thực cho Nhân dân đã bứt phát, vượt lên trở thành cường quốc xuất khẩu gạo; nền kinh tế đứng vào tốp 5 khu vực Đông Nam Á, tốp 20 trên thế giới về hợp tác thương mại. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang trên đà phát triển. Năm 2023, GDP đạt 428 tỉ USD, bình quân đầu người 4.300 USD là mức thu nhập trung bình thấp trong khu vực và thế giới.

Mặc dù dạt thành tựu như vậy, nhưng sau gần 50 năm thống nhất đất nước, phát triển kinh tế - xã hội chưa tương xứng tiềm năng. Theo nhận định của Đảng, Nhà nước, tình trạng lãng phí đang tràn lan, diễn ra trên diện rộng, trong tất cả các ngành, các lĩnh vực. Đặc biệt trong lĩnh vực quản lí ngân sách Nhà nước, đầu tư xây dựng cơ bản, đầu tư công, mua sắm tài sản công, quản lí đất đai, tài sản công, tài nguyên khoáng sản, quản lí rừng và cả trong bộ máy hành chính công (biên chế cồng kềnh, nhiệm vụ chồng chéo, chi phí dịch vụ hành chính cao)…

Theo báo cáo của Quốc hội khoá XV về thực hiện giám sát “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016-2021” chỉ ở một số tỉnh, thành phố, Bộ, ngành (chứ không phải tất cả 63 địa phương và cơ quan Trung ương) đã phát hiện hơn 3.000 dự án đầu tư thất thoát, lãng phí hơn 323.000 tỉ đồng, 79.000 ha đất hoang phí (phải thu hồi). Hàng trăm dự án, trong đó có những dự án trọng điểm quốc gia chậm tiến độ, xây dựng dở dang hoặc xây dựng xong không đưa vào sử dụng được, thậm chí có dự án phải phá đi.

Điển hình cho sự lãng phí nghiêm trọng là 12 dự án nhóm A của Bộ Công Thương, trong đó chỉ 3 dự án PVN (Phú Thọ, Quảng Ngãi và Bình Phước) hoàn toàn thất bại, gây lãng phí hơn 5.400 tỉ đồng; Dự án mở rộng Gang thép Thái Nguyên (giai đoạn 2) tổn thất 8.100 tỉ đồng. Dự án đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân vốn đầu tư 4.300 tỉ đồng đã thực hiện hơn 7.000 tỉ đồng 16 năm chưa xong. Dự án đường sắt Hà Đông - Cát Linh (Hà Nội) do chậm tiến độ vốn đầu tư đội lên từ 8.770 tỉ đồng lên hơn 18.002 tỉ đồng (tăng 205,27%), Dự án metro Bến Thành - Suối Tiên (TP Hồ Chí Minh) triển khai rất chậm tiến độ dẫn đến tăng vốn từ 17.387,6 tỉ lên 47.325 tỉ đông (tăng 272%)…

Ở các tỉnh, thành phố theo luật Tổ chức Chính quyền địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh được quyền quyết định đầu tư các dự án nhóm B và C thì một số nơi xảy ra hiện tượng quy hoạch bất cập, chủ trương đầu tư không sát, lập dự án thiếu chuẩn mực, quyết định đầu tư sai... Qua giám sát, tình trạng gây lãng phí chủ yếu do: Xây dựng định mức, tiêu chuẩn, chế độ không phù hợp; Quản lí tài chính, ngân sách chưa đúng quy định, chế độ, thanh quyết toán vượt định mức, sử dụng hoá đơn, chứng từ trong mua sắm hàng hoá, trang thiết bị; sai phạm trong quản lí đầu tư xây dựng; trong quản lí, sử dụng đất đai; trong quản lí, khai thác tài nguyên khoáng sản; trong quản lí, sử dụng vốn, tài sản tại doanh nghiệp nhà nước; trong lĩnh vực quản lí thuế, bảo hiểm; trong khai thác, sử dụng nguồn lao động…

Hiện nay, trong lĩnh vực đầu tư công vào hạ tầng giao thông, để xây dựng 729 km đường cao tốc Bắc Nam (giai đoạn 2) phía Đông, Quốc hội phải cân nhắc thận trọng, tính toán rất kĩ mới có được nguồn vốn 148.492 tỉ đồng để làm 12 dự án thành phần. Trong khi một số dự án lớn đã có thể gây lãng phí nguồn ngân sách bằng hoặc nhiều hơn số vốn xây dựng 729 km đường cao tốc.

Nguyên nhân và giải pháp khắc phục lãng phí

Nguyên nhân của tình trạng lãng phí có nhiều nhưng rõ nhất, cụ thể nhất là hai vấn đề lớn bắt nguồn từ thể chế chưa đồng bộ, thống nhất, minh bạch, khả thi và trách nhiệm của người đứng đầu. Vụ án Việt Á trong ngành Y tế xảy ra giai đoạn phòng, chống đại dịch Covid-19 minh chứng đầy đủ nhất, sáng tỏ nhất nhận định trên. Nó làm băng hoại đạo đức công vụ của một đội ngũ cán bộ ngành Y tế và một số cơ quan chức năng liên quan. Một mặt, gây nên lãng phí vô cùng lớn về kinh tế, làm mất niềm tin trong Nhân dân.

Về thể chế, vấn đề thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong nhiều năm qua Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo. Chỉ riêng vấn đề đầu tư công đã liên quan tới 12 luật, hơn 100 nghị định, vài trăm thông tư hướng dẫn. Tuy nhiên, sự chồng chéo giữa các văn bản quy phạm pháp luật là rào cản, gây nhiều vướng mắc trong quản lí, điều hành. Muốn có hiệu lực, hiệu quả trong thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trước hết phải bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của luật pháp. Ví dụ: Chỉ riêng về đầu tư công liên quan đến Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Quản lí sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp; Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Thuế, Luật Lâm nghiệp và một số luật khác cùng điều chỉnh đầu tư công với phạm vi và mức độ khác nhau nhưng chưa có phạm vi phân định...

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong tổ chức, cơ quan, đơn vị, nhân tố quyết định là vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu. Thực tiễn chỉ rõ, người đứng đầu thiếu năng lực, không có tư duy sáng tạo, chủ quan, quan liêu, thiếu tầm nhìn sẽ sa vào sự vụ, kí quyết định những dự án đầu tư không chính xác, buông lỏng quản lí ngân sách, thiếu tính nêu gương, đồng loã với cấp dưới, bắt tay thoả hiệp với doanh nghiệp vì lợi ích cục bộ… thì dẫn tới tiêu cực, lãng phí.

Trên thực tế, Nhà nước ta xét xử nhiều vụ án tham nhũng nhưng chưa thấy có những vụ án thuần tuý gây lãng phí lớn về nguồn lực quốc gia. Đó có thể cũng là nguyên nhân tình trạng lãng phí chưa được kiểm soát chặt chẽ, không quy được trách nhiệm của người đứng đầu mặc dù để xảy ra lãng phí lớn.

Kim Quốc Hoa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lênin với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

Lênin với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

Sau Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917, trên cương vị Lãnh tụ Đảng Cộng sản Nga và Chủ tịch Hội đồng Dân ủy nước Nga Xô viết, Chủ tịch Hội đồng Dân ủy Liên Xô, V.I.Lênin đã bắt tay xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực để đem lại cuộc sống tự do, ấm no, hạnh phúc cho Nhân dân.
Vấn đề già hóa dân số của một số nước trên thế giới - Khuyến cáo với Việt Nam

Vấn đề già hóa dân số của một số nước trên thế giới - Khuyến cáo với Việt Nam

Chúng ta đang sống trong thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường. Trong đó, già hóa dân số là vấn đề chưa từng có, kể từ khi xuất hiện loài người trên trái đất.
Công tác Quy hoạch cán bộ và cán bộ cấp chiến lược

Công tác Quy hoạch cán bộ và cán bộ cấp chiến lược

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ vừa “hồng” vừa “chuyên”, đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Ngày 30/11/2004, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 42-NQ/TW “Về công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lí thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”. Đến nay, thực hiện nghị quyết này đã được 20 năm...
Từ bài viết của Nguyễn Khuyến suy nghĩ về “giặc nội xâm” xưa và nay

Từ bài viết của Nguyễn Khuyến suy nghĩ về “giặc nội xâm” xưa và nay

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là tài sản tinh thần to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc Việt Nam. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ hành vi, bản chất, nguyên nhân của tham nhũng, tiêu cực; những tác hại nguy hiểm của thứ “giặc nội xâm”, phá hoại sự nghiệp cách nạng của Đảng và Nhân dân Việt Nam.
Không thể xuyên tạc, phủ nhận tầm vóc, ý nghĩa và giá trị Ngày Chiến thắng 30/4/1975

Không thể xuyên tạc, phủ nhận tầm vóc, ý nghĩa và giá trị Ngày Chiến thắng 30/4/1975

Đại thắng mùa Xuân 30/4/1975 là một trong những mốc son chói lọi nhất của lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Cứ mỗi năm, đến ngày 30/4 cả dân tộc ta được sống lại trong không khí hân hoan, phấn khởi của ngày chiến thắng lịch sử cách đây 49 năm - tinh thần của “một ngày bằng 20 năm”.

Tin khác

Văn hóa nêu gương, một tiêu chuẩn hàng đầu trong công tác nhân sự

Văn hóa nêu gương, một tiêu chuẩn hàng đầu trong công tác nhân sự
Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, nêu gương là chuẩn mực đạo đức, văn hóa, lẽ sống trong hành động, việc làm và được lưu truyền từ đời này sang đời khác. Nổi bật là ở đội ngũ trí thức, gồm: Quan lại, thầy đồ, các bậc cao niên, nho sĩ... Tiêu biểu như Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã dám dâng sớ đề nghị vua chém những kẻ nịnh thần trong triều với mong muốn được yên dân, xã tắc vững bền. Khi đất nước bị xâm lăng, đô hộ, nhiều người đã nêu gương, đi đầu trong các phong trào yêu nước, dâng hiến trí tuệ, đức tài cho sự nghiệp chống giặc ngoại xâm, tiêu biểu như Nguyễn Đình Chiểu, Phan Châu Trinh...

Phát huy và trọng dụng trí thức cao tuổi trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước

Phát huy và trọng dụng trí thức cao tuổi trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước
Trong thời đại cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nhất là xu hướng già hóa dân số nhanh, thì NCT thực sự là nguồn lực quan trọng, vốn quý của xã hội, góp phần đáng kể vào phát triển bền vững đất nước, hiện thực hóa khát vọng dân tộc theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.

Tấm lòng của đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trương Thị Mai đối với người có công

Tấm lòng của đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trương Thị Mai đối với người có công
Nhà tôi ở gần nhà công vụ của đồng chí Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, nên biết được rất nhiều người trong khu dân cư đàm đạo về một nữ cán bộ lãnh đạo thật xứng đáng là công bộc của Dân, như lời Bác Hồ từng căn dặn, dạy bảo.

Những nguyên nhân của vấn nạn bạo lực học đường

Những nguyên nhân của vấn nạn bạo lực học đường
Từ vài thập kỉ trở lại đây, bạo lực học đường ở nước ta đang trở thành mối lo ngại của ngành giáo dục, cha mẹ học sinh và toàn xã hội. Nó tác động trực tiếp đến tinh thần, thái độ học tập của học sinh và việc giảng dạy của các thầy, cô giáo.

Dấu ấn thiên nhiên trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ

Dấu ấn thiên nhiên trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ
Văn hóa là thiên nhiên thứ hai do con người sáng tạo, qua quá trình tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội, văn hóa ẩm thực nói riêng là một thực thể sống động, chịu sự tác động và biến đổi qua biến thiên của thời gian trong môi trường xã hội và tự nhiên ấy…

Xây dựng giá trị văn hóa chuẩn mực con người Việt Nam

Xây dựng giá trị văn hóa chuẩn mực con người Việt Nam
Văn hóa là phạm trù thuộc về con người của con người, do con người sáng tạo ra, vì cuộc sống và sự phát triển, hoàn thiện của chính bản thân mình, làm cho con người trở thành Người. Mục tiêu và nội dung cốt lõi quan trọng nhất trong xây dựng văn hóa là xây dựng con người...

Vài suy ngẫm về cải cách tiền lương năm 2024

Vài suy ngẫm về cải cách tiền lương năm 2024
Theo Nghị quyết 27 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, từ ngày 1/7/2024, lương mới được trả theo vị trí việc làm thay cho mức lương cơ sở và hệ số lương hiện hành mang lại kì vọng cải thiện đáng kể thu nhập từ lương của đội ngũ cán bộ, công chức, và lực lượng vũ trang; giảm độ chênh lệch giữa thu nhập từ lương với sự biến động giá cả thực tế của thị trường, bảo đảm đời sống của những người hưởng lương từ chính sách. Qua đó góp phần giữ chân người có năng lực, hạn chế tình trạng “chảy máu xám”.

Đôi điều về “suy thoái” của một số cán bộ, đảng viên hiện nay

Đôi điều về “suy thoái” của một số cán bộ, đảng viên hiện nay
Trong cuộc sống, đâu phải dễ nhận ra biểu hiện cũng như nguyên nhân của sự “suy thoái” ở một cá nhân hay tổ chức nào đó. Sự suy thoái của quần chúng đã là một vấn đề đáng lo ngại, và càng đáng lo ngại hơn nếu đó là sự suy thoái của cán bộ, đảng viên. Bởi vậy, vấn đề suy thoái của cán bộ, đảng viên hiện nay cần phải tiếp tục được nhìn nhận kĩ lưỡng và chỉnh đốn thường xuyên, nghiêm túc!

Thanh niên Việt Nam thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ

Thanh niên Việt Nam thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ
Trong bất cứ hoàn cảnh nào, thanh niên Việt Nam cần khắc ghi những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh để giữ vững và giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nhằm làm tròn nhiệm vụ cách mạng vẻ vang là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa...

Làm việc và lạc quan khiến tinh thần người già nở hoa

Làm việc và lạc quan khiến tinh thần người già nở hoa
Nhiều công trình nghiên cứu về NCT đã cho lời khuyên đừng để những người già sống biệt lập, mà cần tạo điều kiện để người già được sống trong bầu không khí gia đình hòa thuận hoặc một tập thể quan hệ tốt.

Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Chi hội và Chi hội trưởng NCT ở Lạng Sơn

Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Chi hội và Chi hội trưởng NCT ở Lạng Sơn
Hội NCT tỉnh Lạng Sơn được thành lập theo Quyết định số 48 ngày 24/9/2001 của Chủ tịch UBND tỉnh, đến nay đã được 23 năm. Trải qua hơn 2 thập kỉ hoạt động, Hội NCT các cấp trong tỉnh đã không ngừng được xây dựng và phát triển, phong trào thi đua “Tuổi cao - Gương sáng” ngày càng nâng cao về chất lượng, xuất hiện ngày càng nhiều mô hình tiêu biểu trong các lĩnh vực của đời sống xã hội.

“Hạnh phúc cho mọi người”

“Hạnh phúc cho mọi người”
Hưởng ứng chương trình của Liên Hợp Quốc và thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tổ chức các hoạt động nhân Ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3 hằng năm”.

Đảng ta lấy hạnh phúc của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu

Đảng ta lấy hạnh phúc của Nhân dân làm mục tiêu phấn đấu
Tháng 6/2012, Liên Hợp Quốc có nghị quyết chọn ngày 20/3 là Ngày Quốc tế Hạnh phúc. Sau đó, 193 nước thành viên (trong đó có Việt Nam) cùng cam kết sẽ ủng hộ bằng các nỗ lực nâng cao chất lượng cuộc sống, xây dựng xã hội công bằng, phát triển bền vững, nhằm đem lại hạnh phúc cho người dân...

Xu thế già hóa, đặc điểm ở Việt Nam và khuyến nghị chính sách

Xu thế già hóa, đặc điểm ở Việt Nam và khuyến nghị chính sách
Các khái niệm “Người cao tuổi” (NCT) hay “Già hóa”, “Dân số già”, “Dân số siêu già” chỉ mang tính tương đối, chứ không có tính “chính xác toán học”. Chẳng hạn, Liên Hợp Quốc và nhiều nước phát triển thường lấy tiêu chuẩn là từ 65 tuổi trở lên còn Luật NCT Việt Nam (2009) quy định những người từ đủ 60 tuổi trở lên là NCT, (bài viết sử dụng tiêu chuẩn này).

Bác Hồ với sự nghiệp giải phóng phụ nữ

Bác Hồ với sự nghiệp giải phóng phụ nữ
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến sự nghiệp giải phóng phụ nữ. Trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, Người đã phát triển và làm sáng tỏ hơn con đường giải phóng phụ nữ.
Xem thêm
Phiên bản di động